Queſtio.xij

minata menſura ẜm momentum. diem. annum. ⁊ hꝰmodi. primo modo tempus ẜm theologos cepit antemotum celi. ſicut ⁊ variatio que facta eſt ante quartaꝫdiem in materia. ⁊ erit ceſſante motu celi. quem admodum ipſa variabilitas que contingit ex imperfectionematerialitatis que remanebit in reprobis. ſicut dicitAuguſtinus. Scd̓m autem modum alium tempus incipit cum motu celi ⁊ deſinit cum motu celi. ergo protenditur tempus ẜm qd̓ eſt determinata menſura. ẜmv̓o quod eſt indeterminata: antecedit ⁊ ſequit̉. ¶ Aliquibus autem aliter viſum eſt: ꝙ eſſet ponenda menſura media inter euum ⁊ tempus: que diceretur ſeculuma ſequendo. eo ꝙ haberet nunc ſequens ad nunc ſine cōtinuitate motus media. ſicut tempus habet nūc ſequēsad nunc cum continuitate motus media. ⁊ ẜm hoc ponunt ꝙ poſt eternitatem que nunc ſiue preſens manēsnon ſuccedens nec continuans. ⁊ ẜm hoc eſt nunc cui.⁊ eſt nunc fluens ſuccedens ⁊ continuans. ⁊ hoc modoeſt nunc tempus. quemadmoduꝫ punctus linee inchoans lineam ⁊ terminans lineam ⁊ etiam punctus continuans lineam. Et iterum eſt nunc ſuccedens ad nūcnon continuans. ⁊ hoc modo eſt nunc in menſura quedicitur ſeculum. ſequitur enim nūc ad nūc ꝙͣuis nō ſitcontinuans ẜm dimenſionem mediam. ⁊ ẜm hͦ dicunttalem ordinem eſſe durationis poſt eternitatem: ſed eſtprimo duratio vno modo ſe habens in qua nil ſequit̉.⁊ hoc eſt euum. conſequenter eſt duratio in qua aliꝗdconſequetur: ſed tamen ſine continuatione. ⁊ hanc dic̓unt ſeculum. ⁊ eſt vlterius duratio in qua aliquid antecedit ⁊ ſequitur ẜm continuationeꝫ motus. ⁊ hoc eſttempus. Et rationem huius poſitionis confirmāt perauctoritateꝫ Haymonis dicentis: ſecula computāturexquo materies informis per ſpecies eſt diſtincta. Itēidem ſuper illud ſecūda thim̄. j. ante tempora ſecularia dicit. Ante tempora ſecularia dicimus: que ex eoceperunt exquo mundus factus eſt. ibi autem appellattempora ſecularia idem ꝙ ſeculum. Item Dam̄. ſeculinomen plura ſigͣt. ſeculum enim dicitur vniuſcuiuſqꝫeorum que ſunt vita. dicitur rurſus ⁊ ſeculum mille annorum tempus. rurſus ſeculum dicitur vniuerſa preſens vita. ⁊ ſeculum futura vita que eſt poſt reſurrectionem: que infinita eſt. dicitur rurſus ſeculum nō tempus neqꝫ tēporis aliqua pars a ſolis motu ⁊ curſu mēſurarum ſcilꝫ per dies ⁊ noctes conſiſtens: ſed quod ſimul protenditur cum eternis velut quidam temporalis motus ⁊ ſpacium. quod enim eſt his que ſunt ſb̓ tēpore tempus: hoc eternis eſt ſeculum. dicuntur igit̉ ꝗdem ſeptem ſecula mundi huius. ſcilꝫ a celi ⁊ terre creatione vſqꝫ ad omniū hominū conſummationem ⁊ reſurrectioneꝫ. erit autem cōmunis ⁊ oīmoda conſummatio cum oīm fiet reſurrectio. octauum ſeculuꝫ v̓o qd̓futurum eſt. Ante mūdi v̓o conſtitutioneꝫ cuꝫ neqꝫ ſolerat diuidens diem a nocte: nō erat ſeculum menſurabile. ſed quod ſimul ꝓtēdit̉ cū eternis velut tꝑalis motus ⁊ ſpacium.Reſtat querēduꝫᵐ. §. iij.vtrū ideꝫ ſit nunc temporis ⁊ eui ⁊ eternitatis. Ad qd̓ſic. nunc temporis eſt principium futuri ⁊ finis p̄teritinūc eui ⁊ nūc eternitatis. non ergo eſt ideꝫ nūc. Itemnūc eui eſt quod habet ante ſe nō eſſe: nūc eternitatisnō. ergo non eſt ideꝫ nūc eui ⁊ eternitatis. ¶ Iteꝫ nūctemporis flat cum motu. nūc cui ſtat ⁊ manet ⁊ eternitatis ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ preſens eui non eſt preſens eternitatis nec preſens temporis. ergo nō eſt idem nūc temporis ⁊cͣ. ¶ Contra. quando motus eſt. angelꝰ eſt ⁊ deꝰeſt. Si ergo per quando notatur eſſe ſimul eſſe in aliqͦnūc. ergo motus ⁊ angelus ⁊ deus ſunt in eodeꝫ nuncſed nūc in quo eſt motus eſt nūc temporis: nūc in qͦ eſtangelus eſt nūc eui: nūc in quo eſt deus eſt nūc eterni-

tatis. ergo idem eſt nūc eui ⁊ temporis ⁊ eternitatis.¶ Reſponʳ io. nūc aliquando accipitur nomīaliter: ⁊unc nulli fuit dubitatio an idem eſſet nūc temporis ⁊cui ⁊ eternitatis. cōſtat enim ꝙ eſt diuerſum. Alio modo nūc accipitur aduerbialiter. ⁊ hoc modo eſt dubitatio an dicatur idem nunc: cum dicitur. deus eſt uunc.angelus eſt nunc. motus eſt nunc. Adhuc diſtinxeruntquidam. ꝙ ſicut eſt accipere in mutabili ſubſtātia motum: ⁊ ꝙ mouetur ⁊ ꝙ eſt. ita nunc tripliciter. Eſt .n.nunc quod multiplicatur in tempore ſicut ipſa ſucceſſio motus. ⁊ hoc modo habet rationeꝫ inſtantis. ⁊ dicitur inſtans eo ꝙ ſtare non poteſt. ⁊ multiplicatur intempore habens rationeꝫ continuantis inꝙͣtum eſt terminus preteriti ⁊ principium futuri. ⁊ rationem diuidentis inꝙͣtum accipitur vt principium tm̄ vel vt terminus tm̄. Item eſt nunc quod eſt idem ī tempore necmultiplicatur niſi ẜm accidens. quemadmodum enimquod mouetur eſt vnuꝫ in motu ⁊ fertur in motu vnū:ita nunc vnum quod fluit ⁊ fertur in tempore. Item ēnunc quod non fluit. quemadmodum id quod eſt: inq̄tum huiuſmodi intelligitur manēs. primo modo ⁊ ſecundo non eſt idem nunc eui ⁊ eternitatis. tercio modo voluerunt dicere: quoniaꝫ ideꝫ eſt nunc. quoniamin eo quod eſt creatum intelligitur increatum. ita nūceternum in euo ⁊ tempore. quem admodum ergo ſi diceretur: deus eſt in ſe. deus in creatura perpetua deuseſt in motu: non numeratur in omnibus iſtis. ita ideꝫnunc temporis ⁊ eui ⁊ eternitatis. ¶ Sed obijcitur.ẜm hanc rationem dicitur idem nunc: quia eternitaseſt in euo ⁊ tempore. ſed cum dicitur motus eſt nunc:ſed non dicitur nunc eternitatis niſi ex conſequenti.ſi ergo refertur ad idem nunc: quando dicitur motuseſt angelus: ergo ⁊ deus. ergo non dicitur nunc eternitatis. Propterea dicendum. ꝙ in eodem nunc dicitur eſſe motus ⁊ angelus ⁊ deus. non tamen ex hoc ſequitur idem eſſe nunc temporis ⁊ eui ⁊ eternitatis. ⁊ita in nunc temporis dicitur eſſe motus ⁊ angelus ⁊deus: ſed tamen differenter. quia in nunc temporiseſt motus ſicut in menſurante. ⁊ ideo in illo proprie.angelus v̓o ⁊ deus ſicut in concomitante. vnde angelus ⁊ deus eſt in nunc temporis. id eſt cum nunc temporis. Item in nunc eui eſt motus ⁊ angelus ⁊ deus:ſed differenter. quia motus in nunc cui ſicut in menſura communi que non coequatur menſurato. angelusſicut in menſura propria. deus v̓o non ſicut in menſurante: ſed ſicut in concomitante. ſciſꝫ quando nūc euieſt deus. Item in nūc eternitatis ſicut in mēſura communi excedente eſt motus ⁊ angelus. deus v̓o quaſi inmēſura propria. quia nō differta deo. ẜm hoc voriantur ſermones cum dicūtur eſſe ī eodem nūc. cum enimdicitur quādo motus eſt angelus eſt ⁊ deus: ſignātureſſe ī eodem nūc temporis. cum dicitur quādo angeleſt motus eſt ⁊ deus: eſt nūc eui. Cum v̓o dicitur quādo deus eſt motus eſt ⁊ angelus: eſt nūc eternitatis. ſꝫcum drn̄tia dicta intelligēduꝫ ē.Nlembrum. x.¶Onſequenter reſtat querēdum per comparatōem eternitatis ad tempus. vtruꝫdiuina natura tota ſit in om̄i tempore ⁊ſemper. Ad quod obijcit ipilhelmus inmonologion. Si ſumma natura tota eſt ſemper ⁊ ī ſingulis temporibus: aut ergo ſimul: aut diſtīcte per diuerſa tempora. ſi ſimnl: ſed cum tempora ipſa nō ſūtſimul. nihil poterit totum ſimul eſſe ī diuerſis temporibus. ergo nec ſumma eſſentia. Si diſtincte: quemā ſmodum aliquis homo totus eſſe heri ⁊ hodie ⁊ cras.proprie dicitur: quia fuit eſt ⁊ erit. ergo eius etas:que nihil eſt ꝙͣ eius eternitas: non eſt tota ſimul ſedeſt partibus extenſa per temporum ꝑtes. Cuꝫ gͦ in deo