.xij.Queſtio

in ſole eſt influentia lucis dupliciter. Intrinſeca quadicitur ſemper lucere etiaꝫ ſi nihil eſſet quod reciperetlumen a ſole. Et eſt influentia extrinſeca qua dicit̉ ſolillumīare: cū ſcꝫ ponit̉ aliquod acceptiuū lucis a ſole.de qua influentia extrinſeca poneret̉ nunc eſſe in ſole ⁊aliqn̄ nō fuiſſe: poneret̉ mutatio aliqua facta in ſole.ſicut ſi diceret̉: ſol lucet ⁊ prius nō lucebat. gͦ mutatuseſt. de influentia v̓o extrinſeca nō ſequit̉ mutatio ī ſole.vnde nō ſequit̉: ſol illumīat ⁊ prius non illumīabat. gͦmutatus eſt. Similiter ex parte differentie bonitatis ēinfluentia bonitatis intrinſeca. in emanatione eternafilij a patre: ⁊ ſpūſſancti a patre ⁊ filio. Ad quam ſi poneretur nūc eſſe ⁊ hmōi non fuiſſe: ſequeret̉ mutatō exparte voluntatis vel bonitatis diuine. Et eſt influētiaextrinſeca vt in emanatione creaturaꝝ a creatore: queſunt in diuerſitate ſub̓e. ⁊ ad hanc influentiā ſi ponat̉nō fuiſſe ⁊ poſtea eſſe: nō ſequit̉ mutatio ex ꝑte bonitatis. ¶ Quod v̓o dicit ph̓s. ꝙ ncc̄e eſt ꝙ mutet̉ in eo voluntas vel remoueat̉ appetitus. Dicendū ꝙ locutꝰ ē dedeo ad modū hoīs: ⁊ ideo deceptus eſt. volūtas .n. hominis ſi facit aliquid qd̓ prius nō fecit: nulla ē ī eo ſeuvolūtate eius mutatio. cū volūtas eius nullo mō moueat̉ abextra nec dependeat. ¶ Ad quintū dd̓m. ꝙ manifeſtatio diuine bonitatis in ſummo pōt eſſe dupl̓r. qͦad magnitudinē potentie: aut quo ad multitudinem.Quo ad magnitudinē manifeſtauit ſe ſumma boītasin generatione filij a patre ⁊ proceſſione ſpūſſancti abvtroqꝫ ab eterno. nulla aūt maior poteſt cogitari potētia ꝙͣ vt ex patre generet̉ filius ꝑ omīa equalis ſibi ⁊conſubſtantialis. Ꝙtum v̓o ad multiplicatōnē potentie oſtendende in creaturis multis. nō potuit eē manifeſtatio ab eterno. ⁊ cauſa ſupͣ dicta eſt. qꝛ creatura n̄potuit eſſe ab eterno. ¶ Si auteꝫ iuxta hͦ quereret aliquis. ꝓpter quid diuina bonitas nō manifeſtauit ſuaꝫpotentiā ꝑ multiplicatōnē creaturaꝝ faciendo omnesſiml̓ ⁊ ẜm ſpeciē ⁊ ẜm numeꝝ. Ad hoc aſſignat̉ duplexcauſa. vna eſt ex ꝑte defectus materie creaturaꝝ que n̄pōt ſimul ſuſtinere impreſſiones agentiū. que non pn̄tagere niſi ſucceſſiue. vnde in apocraphis eſdre. Interrogauit eſdras: nō poteras facere eos qui facti ſunt ⁊qui futuri ſunt: vt citius iudiciū tuū on̄deres? Et rn̄dit ad me ⁊ dixit. n̄ pōt feſtinare creatura ſupra creatorē nec ſuſtinere ſeculū qui in eo creati ſunt. ⁊ noīe ſeculi appellatur variatio que eſt materie. Alia v̓o cauſa aſſignat̉ ratione defectus creature ex ꝑte agētis potentie. potentia .n. diuine bonitatis nō ſolum on̄diturin numero ⁊ multitudine creaturarū. ſꝫ faciendo illaspotentes ad oꝑandum ⁊ ꝓducendū alias ex ſe. Si autem feciſſet omēs creaturas ſimul: eēt manifeſtatio potentie quo ad numeꝝ factorū qua pōt vna creatura inaliam ꝓducendā. creatura aūt nō poteſt ſtatim face̓ qd̓facit deus: ſꝫ ſucceſſiue. deus aūt in inſtanti facit qd̓ facit. ¶ Ad ſextum dd̓m. ꝙ diuinum dicere eſt eternum:ſicut ⁊ intelligere ⁊ dicere dei eſt facere. facere v̓o dicit̉duobus modis: ſicut factio ſiue actō. Eſt .n. actio quaagens agit. ⁊ eſt actio quam agens efficit. Primo mōdiuina actio eſt eadem qd̓ ſua virtus ⁊ ſua eēntia. ⁊ diuinuꝫ agere idem eſt qd̓ eſſe ſiue intelligere. Scd̓o mōſua actio eſt ſuus effectus: ⁊ ſuum agere ſuū effici. ⁊ hͦmodo actio nō eſt eterna: nec facere eternum. Exēplūhuius eſt in ſole. facere huius eſt lucere ⁊ illumīare. ⁊vnum coeuum ſoli: aliud aūt nō. Et nota ad hͦ aucͣtemaug. xj. ꝯfeſſionū. verbo tuo coeterno ſimul ⁊ ſempiternō dicis oīa que dicis: ⁊ fit quicquid dicis vt fiat. necaliter ꝙͣ dicendo facis. nec tamen ſimul ⁊ ſempiternaſunt omnia que dicendo facis. ſed qūo id eloquar neſcio: niſi ꝙ omne quod eſſe incipit ⁊ eſſe deſinit. tūc eſſeincipit ⁊ tunc deſinit: quando debuiſſe incipere vel deſinere in eterna ratione cognoſcitur. vbi nec incipit aliquid nec deſinit: ipſum eſt verbum tuum quod ē prin

cipium quia loquitur nobis. ¶ Ad ſeptimū reſpondetur. ꝙ quedaꝫ ſunt abſoluti eſſe ſicut entia per ſe. ⁊ hecſunt terminus creatōnis que eſt prīa mutatio. de iſtisvniuerſaliter verum eſt ꝙ nullum tale eſt ſua mutato.Quedam v̓o ſunt que non ſunt eſſe abſoluti. ⁊ hec ſunteſſentia in alijs ſeu cum alijs. ⁊ hec non ſunt per ſe terminus creationis. ⁊ ſicut primis conuenit creari: ita⁊ iſtis concreari. Iteꝫ hec vt concreata ſunt adhuc dupliciter. ſunt enim quedā que concreantur que inſuntrei ⁊ permanent cum illa. vt albedo ſi concreetur cumcigno ⁊ riſus hominis. ⁊ de iſtis adhuc verum ē ꝙ nōſunt ſue mutationes. Quedam v̓o ſunt concreata ꝙͣtuad fieri ipſius rei ⁊ non ꝙͣtum ad factuꝫ eſſe. ſicut mutationes rerum. ⁊ hec non inſunt rei iam facte nec permanent cum ipſa. quia non concreantur vt ineſſentes⁊ permanentes cum re: ſed vt tranſeuntes. vt per ipſoseducatur res in eſſe ſoluꝫ. Si ergo tale concreatum dicatur aliquid tunc non eſt verum ꝙ nihil eſt ſua mutatio. mutationis enim non eſt mutatio: maxime primeper quam educatur ſed ſeipſa educitur. ¶ Ad octauuꝫdicendum. ꝙ creatio vel creare duo dicit. vnum ſic̄ pͥncipaliter ſignatuꝫ: ⁊ hec eſt diuina actio. ⁊ aliud ſicutconotatum: ⁊ hoc eſt fieri aliquid ex nihilo. Ꝙtum gͦad principale ſignatuꝫ quod eſt diuinum agere ſiue diuina actio. que non eſt aliud ꝙͣ diuinum eſſe vel eſſentia: eo modo quo dictum eſt ſupra ſignatur eternum.Ꝙtum d̓o ad connotatum quod eſt creatum deſignatur temꝑaneum. non ergo ſequitur creatio ſiue creareeſt diuina actio: ergo eſt eterna. quia ꝑ hoc ꝙ dico creare: ponitur ⁊ diuina actio ⁊ creatura de nihilo. ⁊ ideoſi diceretur eterna: non diceretur ſoluꝫ eternitas actionis diuine: ſed etiam creature. quod non poteſt eſſe.¶ Ad nonum reſpondet Auguſti. xij. de ciuitate dei. dicens. Non intelligunt philoſophi deum animo aliteraffici cum vacat ꝙͣ cum operatur. quia nec affici dicendum eſt. voluit etiam deus ẜm hoc oſtendere ꝙ rebꝰ nōeguerit: ſed gratuita bonitate condidit. cum ſine illisin eternitate non in minore beatitudine permanſit.Ad obiectum eorum patet ſolutio ex dictis. ¶ Ad decimum dicendum. ꝙ non eſt ſimile de luce creata ⁊ increata. lux enim creata finita eſt: nec habet immenſitatem durationis. ⁊ ideo non eſt inconueniens ſi habeatcontemꝑaneum ⁊ coequatum ſibi in dutatione: in ſubſtantia differens. ſed lux increata infinita eſt ꝙͣtum adomnia: ideo habet immenſitateꝫ durationis. ⁊ id̓o impoſſibile eſt aliquid eſſe coequale ī duratione quod ſitdifferens in ſubſtantia ſiue coeternum. ¶ Ad vndecimū dicendum. ꝙ voluntate dei ſempiterna ad hͦ ꝙ creatura ſit vel fiat cum ordinate eſt a deo eſſe vel fieri. facit immunitas diuine eēntialitatis. creaturā v̓o eē ſempiternam neceſſario ꝓhibet natura creabilitatis. ſicuton̄ſum eſt. ¶ Ad xij. dd̓m. ꝙ reſpiciētes ph̓i ad cauſasinferiores motus celi: dixerūt motum nō habere principium nec fineꝫ ſue duratōis. Ex ꝑte .n. motoris ꝙ ſimiliter ſe hn̄s ē ſemꝑ. nec magis ſe habet ꝙ ab ipſo ſimotus nūc ꝙͣ prius. iſtud poſuerūt ſimilit̓ ex ꝑte mobilis quod eſt corpus vniforme: nō magis ſe habens admotum nunc ꝙͣ prius. cum enim ſit corpus ſpericuꝫ n̄habens cōtrarium ſemper eſt ordinatum in motuꝫ circulareꝫ. Similiter ex parte materie que eſt indeficiēs⁊ ſubiectum generationis ⁊ corruptōis: poſuerūt motum ⁊ mūdum perpetuum. quia eodeꝫ modo ſemper ſehabente motore ⁊ mobili quod eſt celum: erit ſemꝑ eodem modo ſe habens. ⁊ eodem modo ſe habente motuceli qui eſt cauſa generationis ⁊ corruptionis. ⁊ eodēmodo ſe habente materia ſubiecta ſemper: erit ſempergeneratio ⁊ corruptio ⁊ ita mundus. Scd̓m cauſas gͦinferiores erit poſitio philoſophorū de eternitate motus ⁊ mundi. ẜm v̓o cauſas ſuperiores patet cuilibetrecte conſideranti initium temporis ⁊ motus mundi: