.xij.Queſtio

ergo dicere. ꝙ ſicut ſeculum preſens quod eſt ī ſerie tēporis continet omīa temꝑalia: ſic ipſa eternitas diuina virtualiter excedit ⁊ cōtinet ipſa ſecula. quia an̄ ip̄aeſt. ⁊ vltra ipſa eſt. ⁊ cū ipſis eſt. ⁊ eodeꝫ mō quo dictūeſt. sͣ. Scd̓m hoc gͦ dd̓m. ꝙ eternitas eſt vnitas ẜm reꝫnullo modo diuiſibilis. tamen pluraliter dicit̉ ꝓpt̓ virtuteꝫ infinitam continendi omīa durabilia. ¶ Ad illd̓gͦ quod primo obijcitur dd̓m. ꝙ eternitas dicit̉ pluraliter. nō quia ip̄a eternitas plurificet̉ in ſe: ſꝫ ꝓpter diuerſas participatōes eternitatis ex parte creature. velꝓpter virtuteꝫ cōtinendi multipliceꝫ in effectu ꝓut dictum eſt. ⁊ hoc modo pꝫ rn̄ſio ad ſecūdum. nam in hacratōne dicūtur anni eterni. ¶ Ad illud v̓o quod obijcitur de pluralitate ydeaꝝ. intelligendū ꝙ dicūt̉ plures ydee: ⁊ vna. ⁊ plures ratōnes: ⁊ vna ratio. reſpiciendo .n. ad principale ſignatum quod eſt diuina eſſentia: vna eſt ydea. ⁊ ideo vna dicit̉. reſpiciēdo v̓o ad cōnotationeꝫ reſpectus ad creaturaꝫ: vna eſt ydea ⁊ rō.ſꝫ tn̄ pluraliter dicit̉. nō quia plura ſit vel ꝗa pluralit̓intelligatur in rectitudine: ſꝫ plurium vel ad plura inobliquitate. ¶ Ad illud v̓o quod obijcit̉ conſequenterquia ſi pluralitas eſt in diuina intelligētia ⁊ in eternitate. Dicendū ꝙ nō ſequit̉. nam etſi idem ſit vtrobiqꝫſigͣtum: nō tamē ideꝫ modus ſignandi eſt cum dicit̉ diuina intelligentia eſſentia ⁊ eternitas. Cum .n. dicit̉ ītelligentia modus ſignandi: non excludit reſpectū pluralitatis. ſꝫ cum dicit̉ eternitas ſicut dicit Anſelmus:nihil aliud eſt ꝙͣ eius eſſentia immutabilis ⁊ ſine partibus. quod repugnat pluralitati diuerſitatis. ¶ Advltimū dicendum. ꝙ cuꝫ dicit̉ egreſſus filij a diebꝰ eternitatis. per dies eternitatis ſuppoītur pater cui appropriatur eternitas: que virtualiter cōtinet plures dies.vt ſit ſenſus: egreditur ab illo qui appellatur eternitashabens virtutem plurium dierum. eternitas enim appropriatur patri: ſicut ſapientia filio: ⁊ bonitas ſpirituiſancto. ¶ Ad illud v̓o quod obijcitur. ꝙ videt̉ plurificare eternitas quia plures dies. Dicendū ꝙ lꝫ idemſit dies eternitatis quod eternitas ẜm rem: differt tamen ẜm ratōꝫ. quia dies ẜm ſuam rationem non dicitotum: cui nō ſit poſſibilis additio. ſimiliter nec annꝰ.Sed eternitas dicit totum ⁊ perfectum cui non ē poſſbilis additio. ⁊ ideo nō ſequit̉. ſi plures dies vel anni:ꝙ plures eternitates.Nlembrum octauūOnſequēter querenduꝫ eſt de incōmunicabilitate eternitatis. Circa quod diſputandum eſt contra ponentes eternitateꝫmūdi ⁊ temporis. Queritur ergo: an ſoli diuine eſſentie conueniat eſſe eternū ſiue eſſe ſine pͥncipio ⁊ fine. Ad quod obijcit Richar. in li. de trinita.Immenſuꝫ dicit̉ quod nulli menſure equalis vel comꝑabilis inuenitur. ſi ergo plures immenſos dicimus:erit quilibet eorum cuilibet inequalis ⁊ incomꝑabilisvnius ergo menſura neceſſario ſuꝑgreditur alteriꝰ mēſuram. ex quo ſequitur. ꝙ eſt vnaquelibet altera maior. quod eſt impoſſibile. Ex quo relinquit̉ ꝙ impoſſibile eſt plures immenſos eſſe. ¶ Ex quo vlteriꝰ arguitſumpta ꝓpoſitōne nota per ſe. Si immēſitate carere n̄potuit qui eternus eſt. ſi non pn̄t eſſe plures immenſinec plures eterni. ¶ Iteꝫ anẜ. in monolo. hoc ſolo aꝑte ꝑcipitur veram eternitateꝫ illi ſoli ineſſe ſubſtātia.que ſola non facta: ſed factrix inuenta eſt. qm̄ vera et̄nitas principij finiſqꝫ meta carere intelligit̉. quod nulli rerum creaturaruꝫ conuenire: eo ipſo ꝙ de nihilo facte ſunt conuincit̉. ¶ Item omne quod eſt a principioaut procedit a deo in idemptitate ſubſtantie: ⁊ tūc cuꝫipſa ſubſtantia ſit eterna res: ſic ꝓcedens erit deo coeterna. quem admodū filius procedit a patre in idēptitate ſubſtantie. ⁊ ſpūſſanctus a filio ⁊ patre. Aut pro-

cedit a principio deo in diuerſitate ſubſtantie. quēadmodum mundus a deo. primoodo quod procedit ēdeus: ſecūdo modo non. ſed aliud in ſubſtantia a deo.Hoc ergo quod ſic eſt a deo: aut eſt a deo de nihilo autde aliquo. ſi eſt a deo de nihilo. ergo habet eſſe poſt nōeſſe. ⁊ ita neceſſario habet initium ſue durationis. Siv̓o eſt a deo de aliquo. aut igitur de aliquo quod eſt deus. aut de aliquo quod non eſt deus. Non de aliqͦ qd̓ ēdeus. quia non procedit in idemptitate ſubſtantie: ſeddiuerſitate. ergo de aliquo quod non eſt deus. ſed ꝗcquid non eſt deus eſt creatum a deo ſicut principio.erit ergo iterum querere ſicut prius: aut de aliquo autde nihilo. ⁊ ſic eſt procedere in infinitum quod non capit intellectus. aut erit concedere: ꝙ quicquid primoprocedit a deo in diuerſitate ſubſtantie: eſt a deo de nihilo. ⁊ per conſequens quod habet initium ſue durationis. ⁊ non eſt eternum. ſoli ergo deo ⁊ rei que ē ī idēptitate ſubſtantie cum deo: conuenit eternitas. ¶ Iteꝝimpoſſibile eſt effectum equari ſue cauſe a quā differtin ſubſtantia. ſed ſi mundus poneretur eternus: poneretur equari creatura creatori. que eſt eius cauſa differens in ſubſtantia. ⁊ hoc ꝙͣtum ad extenſionem durationis. relinquitur igitur ꝙ impoſſibile eſt ponere creaturam eternaꝫ. ¶ Contra. aliquid procedit a deo abeterno. quia eſt conſubſtantiale illi ⁊ eternum: ſicut filius ⁊ ſpirituſſanctus a patre. ¶ Item aliquid procedit ex tempore quia eſt diuerſum in ſubſtantia ⁊ n̄ eſteternum. Si ergo hec duo extrema ſunt in vniuerſo ⁊in ordine vniuerſi nihil eſt incompletū: oportebit ponere ⁊ medium. videlꝫ vnum quod procedat ab eternoconſubſtantiale quod non ſit eternum. vel ſi dicatur ꝙhuiuſmodi non potuit eſſe: ſaltem erit quartum membruꝫ. videlꝫ ꝙ procedat ab eterno differens in ſubſtātia ab eterno. ſed tale non eſt niſi mundus. ergo mundus vel aliqua creatura de mundo procedit ab eterno⁊ ita alijꝙͣ deo conuenit eternitas. ¶ Si dicatur ꝙ hͦnon poteſt eſſe ꝙ aliquid procedat a deo ab eterno nōconſubſtantiale illi quod ſit eternum. Contra. ꝙͣcitopes eſt in puluere relinquitur veſtigium pedis in puluere. vt dicit Auguſti. decimo de ciuitate dei. xx. capl̓oEt ſi ab eterno eſſet pes in puluere: videtur tunc ꝙ abeterno eſſet veſtigium pedis. ponamus ergo ꝙ mūdiarchitipus ſit ſicut pes: tunc mūdus ſenſibilis eſt eiꝰveſtigium. ergo cum ad illum pedem nihil requiraturad modum pulueris: cuꝫ eius actio nullo extrinſeco īdigeat. videtur ꝙ ſi eſt ab eterno ꝙ eiꝰ veſtigium ſit abeterno: ipſo pede exiſtente ab eterno. ſi nullo pulue̓ indigeret ad faciendum veſtigium. ¶ Item in deo ē ſumma potētia. ſumma voluntas. ſumma ſcientia. ergo ſihec tria ſufficientia ſunt ad producendum quemlibeteffectum reſpectu cuius ſunt. ſi in deo fuerint ab eterno reſpectu mundi faciendi. videtur ꝙ mundus debuit eſſe ab eterno. non enim poteſt dici ꝙ non ab eternopotuerit neqꝫ ꝙ ab eterno non ſciuerit. hoc enim eēt īconueniens. ¶ Si dicatur fortaſſe ꝙ non ab eterno voluit. Sed contra. Si non ab eterno voluit ⁊ poſtmodūvoluit. ergo incepit velle ⁊ factus eſt de nolente volēs.ergo erit mutatio in eius voluntate. ſicut obijcit Auguſtinus in libro confeſſionum. ¶ Item non eſt influentia actiua ſiue paſſiua. aut ergo ſumma bonitas ſemper influit aut non. Si non ſemper ⁊ aliquando influit. ergo ⁊ aliquando ibi innouatio facta eſt. Uū ⁊ philoſophus dixit in iſto caſu ſcilꝫ. Si non ſemper influxit. neceſſe eſt ꝙ in eo mutetur voluntas vel remoueat̉appetitus. oportet ergo ponere ꝙ continue influat. ergo per propoſitionem illam oportet ꝙ fuerit aliꝗd recipiens influentiam illam. ſed non ſuit niſi mundꝰ velcreatura aliqua. ergo oportet aliquam creaturam fuiſſe ab eterno. ¶ Item diuina bonitas manifeſtatiuafuit ſui in ſummo ab eterno. hoc enim eſt de natura bo