Queſtio.xj.

dus. quia gratia que eſt opus ſolius dei: ip̄a ē in ſacramento ſicut in cauſa diſponente ſuſcipientem ad ſuſceptōnem gratie. et hie eſt ille modus familiaris ẜm quēdeus eſt in ſacramentis. Et in hoc ſenſu intelligitur illud quod ſacramentuꝫ cōtinet gratiam et virtutem gratie. quia in eo eſt virtus qua diſponitur ſuſcipiens adgratiam. Nec eſt dicendum ꝙ in ſacramento ſit gratiaformaliter ſicut in ſubiecto: ſed ſicut in cauſa diſponente. ¶ Ad primum dicendum ꝙ ex parte dantis gratiaꝫnihil eſt medium: ſed ex parte ſuſcipientis. Ipſa autemvirtus ſacramentalis eſt que diſponit ip̄m ad gratiamdeus ergo de ſe operatur et immediate dat gratiaꝫ aīaautem mediante ſacramento recipit eam. ¶ Ad illd̓ v̓oquo queritur in quo ſit iſta virtus ſacramentalis. dd̓mꝙ ſicut ſermo ſignificatiuus duplex habet eſſe. vnum ēnature: ẜm ꝙ eſt vox vel ſonus ab ore ꝓlatus. Aliudẜm ꝙ habet eſſe ex inſtitutiōe ẜm ꝙ ē ſignum deſignatiuum alicuius rei ad mouendum intellectum. Sic virtꝰin voce poteſt eſſe dupliciter. vt habꝫ eſſe nature: aut vthabet eſſe inſtitutōis et ſignificātie. ¶ Similiter dicendum cum ſacramentum ſit inuiſibilem gratiam cōferēsꝙ duplex eſt eſſe ſacramenti. vnum nature inꝙͣtum elementum corporale. aliud ex diuina inſtitutione: ex quaordinatur ad ſignificandum et ſanctificandum. vnde ēei virtus ad inſtruendum intellectum. inꝙͣtuꝫ eſt ad ſignificandum inſtitutum. et virtus ad ſanctificādum eomodo quo dictum eſt: inꝙͣtum ad hoc ex diuina ordinatione et miniſtri executione ordinatum eſt.¶ Nlembrum terciumErcio queritur an in carne ante infuſionem anime poſſit eſſe per gratiam inhabitanteꝫ. Ad quod ſic luce. jͣ. Exultauit infans. glo. Nōdum erat in ip̄o ſpiritus vite et iam inerat ſpiritus gratie. ſed in quibus eſt ſpiritꝰgratie inhabitat deus per gratiam. ergo ante infuſionem anime erat in iohanne per inhabitantem gratiaꝫ¶ Item hiere .j. priuſꝙͣ te formarem in vtero noui te. ſꝫduplex eſt noticiā dei. prima eſt ſimplex qua cognoſcitomnia. ſecunda eſt noticia approbationis. de qua mat̉.xxv. non noui vos. ſed non loquitur ad hie remiam de pͥma. quia eſt cōmunis omnibus: et ita nō eſſet cōmendatio ip̄ius hieremie. ergo de ſecunda. ergo iam ante formationē approbabat. ſed non dicitur approbare niſi illos in quibus eſt per inhabitantem gratiam: ergo antformationem corporis fuit in hieremia per inhabitantem gratiam. ¶ Item conſtans eſt ꝙ caro illa cum quavnitur anima rationalis eſt ſuſceptibilis peccati. quiaeſt cauſa peccati in anima que infunditur. ſed cuicūqꝫpoteſt ineſſe peccatum poteſt ineſſe gratia: ſed peccatuineſt carni vt cauſe quia ab illa cōtrahit anima peccatūergo poteſt ineſſe gratia a qua ſanctificatōnem contrahat anima. ergo deus poteſt eſſe in carne ante infuſionem anime per inhabitantem gratiam. ¶ Item. j. coꝝ.vj. Neſcitis quia membra veſtra templum ſunt ſpiritꝰſancti. ſed ſpiritus non dicitur inhabitare niſi per gratiam: ergo ſpirituſſanctus eſt in membris per gratiaminhabitantem. ¶ Cōtra. differt eſſe et bene eſſe. et priꝰeſt eſſe ꝙͣ bene eſſe. ſed anima ꝙͣtum ad eſſe ꝑficit corpusgratia v̓o ꝙͣtum ad bene eſſe. ergo neceſſe eſt prius animari carnem ꝙͣ ſit ſuſceptiua gratie. ergo deus non poteſt inhabitare per gratiam in carne ant̉e infuſionemanime. ¶ Item ordinata ſunt gratia et natura. ſicut ergo ſe habet gratia ad naturam. ita ſe habet vita gratiead vitam nature. ſed impoſſibile eſt ꝙ gratia ſit niſi preexiſtat natura: ergo nec vita gratie poterit exiſtere niſip̄exiſtat vita nature. ergo caro ſine anima non eſt ſuſceptiua gratie. ergo non eſt inhabitabilis a deo per gra-

tiam ante infuſionem anime. ¶ Item nihil pertinet adgratiam quod nō pertineat ad gloriam. quia gratia eſtordinata ad gloriam. ſed aug. querit de abortiuis ſineanima. an pertineant ad gloriam reſurrectionis. in li.de trinitate reſpondet ꝙ non. quia non ceciderūt ꝑ mortem. vnde arguitur ſic. Nihil pertinet ad gloriaꝫ quodnon pertinet ad gratiam. ergo cum ante infuſionem anime caro non pertineat ad gloriam: non ꝑtinebit adtiam et ita non eſt inhabitabilis a deo. ¶ In exo. xxj. ſiquis percuſſerit mulierem pregnantem: et abortiuumquidem fecerit: ſed ip̄a vixerit: ſubiacebit dāno: quātuꝫmaritꝰ ml̓ieris expetierit ⁊ arbitri iudicauerīt: Diſtinguit ibi de abortiuis ante aīationē et poſt. et ibi non cōputat de inanimatis. ergo non ſunt receptiua gratie ante animationeꝫ. quia ſi eſſent: computabilia eſſent. necctiam fit aliquis propter hoc irregularis. et ita idē qd̓prius. ¶ Solutio. cōcedimus ꝙ caro ante infuſionemanime non eſt inhabitabilis a deo per gratiam. quianon eſt ſuſceptiua gratie: cum non ſit ordinata ad gloriam. Caro enim de ſe non habet poſſibilitatem ad perpetuitatem ſiue ad incorruptōem. ſed propter vnionemquam habet cum forma perpetua et incorporali ſcilicetanima rationali. Unde etiam per illam accipit ordinationem ad gratiam ſi habet aliquam ordinationem adgratiam corpus vel caro. ergo quod non habet ordinationem ad animam: non habet aliquam ordinationemad gratiam vel gloriam. ſicut eſt caro ante animationē¶ Ad primum ergo quod obijcitur nondum erat in illoſpiritus vite ⁊cͣ. ſatis poteſt ſolutio perpendi. quia ſicutdicitur in textu. iam erat ſextus menſis erat corpꝰ animatum. dd̓m ergo ꝙ aliquando dicitur res tunc primoeſſe. cum primo innoteſcat non eſſe. quando non innoteſcit. vnde xp̄c dicitur proficere in ſapientia luc̄. ij. quando innotuit eius ꝓfectus. dicitur ergo non ineſſe ſpiritꝰvite ẜm motum et manifeſtationem: ꝙͣuis ẜm veritatēintus viueret. ¶ Ad aliud dicenduꝫ. ꝙ noticia approbationis dicitur dupliciter. ẜm predeſtinationem: et ſic nihil boni poteſt actu. vel ẜm pn̄tem iuſticiam cum aliꝗscognoſcitur per gratiam preſentis iuſticie. primo accipitur notitia hieremie. Unde bern̄. pulchre inter figurationem in vtero et parturitionē ex vtero diuinum diſtinxit oraculum. vt illam tm̄ precognitam: iſtaꝫ ſanctitatis munere formatam oſtenderet. Sed de noticia approbationis ſecundo modo accipitur illud quod ſequitur hieremie. Et anteꝙͣ exires de vulua ſanctificaui te.vnde ſubdit bernhardus. ne quis prerogatiuaꝫ prophete eſſimandam de ſola preſcientia eſtimaret. ¶ Ad alid̓quod obijcit̉. ꝙ caro erat ſuſceptibilis peccati: ergo gratie. Dicendum ꝙ peccatum non dicitur eſſe in carne formaliter ſed cauſaliter. quia in carne eſt: vnde poſtea cōtrahit anima peccatum: ſed tamem aliter ſe habet anima ad contrahendum peccatum. aliter ad ſanctificationem ſiue ad ſuſcipiendam gratiam. Poteſt enim caro corrumpi dupliciter. vel corruptione nature vel perſone. verbigratia. Caro ade ſtatim ex peccato corruptēerat. vnde fecit ſibi perizomata. perſona autem ẜm ꝙdicit anſelmus corrumpit naturam. quia caro illa inpotentia erat caro omnium hominum. et ſua propriacaro erat ibi perſona. ergo p̄mo corrūpit natura. natura corrupta poſtea corrupit perſonam ſcꝫ filioruꝫ. nosauteꝫ habemus duplicem corruptionem ſcilicet ex adāet ex actuali peccato. vnde duobus modis caro inficitur a peccato. ſed ſolum vno modo ſanctificatur a gratia. ſcilicet ſolum ratione perſone. vnde in perſona ſolum poteſt fieri ſanctificatio. ⁊ hoc illo ordīe quo ſe habet ad perſonam. gratia autem nunꝙͣ tranſfunditur ꝑnaturam. quia non habet ordinem ad illam ſed ſolumad perſonam. et ideo ante animationem non poteſt eſſe ſanctificatio. Unde etiam ẜm hoc apoſtolus proprie