loquitur. Neſcitis quoniaꝫ mēbra veſtra ⁊cͣ. quia ex hͦꝙ corpus habet animam: ex hoc habet ſpiritum .ſ. inhabitantem gratiam.¶ Nlēbrum quartumUarto loco queritur vtrum deus ſit in homine per inhabitantem gratiam et hͦ antenatiuitatē. Circa quod ſic obijcit aug: addardan̄. nō video quomō edificentur homines in domum dei ad habendum in ſe inhabitantemdeum: niſi cum fuerint renati. quod nō poſſunt eſſe an̄ꝙͣ nati. ergo nullus poteſt habere deum inhabitantemper gratiam niſi prius fuerit natus. quia ſi nō eſſet naus: nō poſſet eſſe renatus. ¶ Item idem aug. illa ſanctificatio qua efficimur ſinguli templa. n̄ eſt niſi renatoꝝquod nō dum nati homines eſſe poſſunt. ergo ideꝫ ē qd̓prius. ¶ Item aug. ibidem. quamlibet igitur ſentētiamde ꝑuulis intra materna viſcera cōſtitutis habeamus.vnde exiſtimemus eos donari aliquo ſanctificationismodo vel ꝓpter hieremiaꝫ et ioh̓em. cum ſanctificatioqua efficimur templa dei non eſt niſi renatorum. quodnō dum nati homines eſſe poſſunt. ergo non eſt deus inaliquo per inhabitantem gratiam ante natiuitatem ꝗaẜm inhabitantem gratiam ē homo templum dei. Si dicat̉ ꝙ duplex ē natiuitas. in vtero ⁊ ex vtero. nullus gͦpoteſt ſanctificari ſiue inhabitari a deo per gratiam ante natiuitatem in vtero. ſed bene poteſt ante natiuitatēex vtero. Cōtra aug. huic natiuitati accedit ſecūda natiuitas ergo iam non erit ſecunda ſed tercia. ſed ita nōpoteſt intelligi. dominus autē cum loqueretur de ſpirituali natiuitate inquit. niſi quis renatus fuerit denuoprimam .ſ. computans que fit matre pariente nō concipiente. que fit ex ea. nō que fit in ea. Naſci ergo denuodicitur reſpectu natiuitatis ex vtero. ergo nullus poteſtrenaſci ẜm gratiam ſanctificatōis in vtero. ¶ Item idēſi homo regenerari in vtero per gratiam ſpūſſancti poteſt. qm̄ reſtat illi adhuc naſci: renaſcitur anteꝙͣ naſcat̉quod fieri nullo modo poteſt. ergo nec vt habitetur ī eoper gratiam. ¶ Item aug. exponens illud anteꝙͣ exires⁊cͣ. loquens de ſanctificatione hieremie et iohannis baptiſte. ꝙ illa ſanctificatio poteſt ẜm predeſtinatōem intelligi. ſicut filios dei appellat euangelium nō dum regeneratos ſicut dicitur ioh̓. xj. ꝙ ih̓s moriturus erat progente vt filios dei cōgregaret. Ecce filios appellat quifuturi erant filij. ergo ſanctificatio illa nihil aliud ē ꝙͣp̄deſtinatio. nullus autem nec hieremias nec alius fuitſanctificatus ante natiuitatem. ergo nec inhabitatus adeo per gratiā. ¶ Cōtra. bern̄. ad lugdon̄. lego de hieremia. ꝙ priuſꝙͣ exiret de vtero ſanctificatus ſit. et de iohanne baptiſta nō ſecus ſentio. ¶ Item hiere .j. priuſꝙͣexires de ventre ſanctificaui te. glo. ioh̓. etiam. ergo vterqꝫ ſanctificatus ē. ¶ Itē luc .j. exultauit infans ⁊cͣ. Amro. nō prius repleta ē mater ꝙͣ filius. ſed filius repletus: replet ⁊ matrem. ⁊ apparet ꝙ angelꝰ dixerat ꝙ ſpirituſancto replebitur adhuc ex vtero matris. ergo ſpirituſſanctus habitauit in. b. iohanne per gratiam antenatiuitatem. ¶ Item bern̄. loquens d̓ ſanctificatiōe. b.virginis. fuit ꝓculdubio mater domini anteꝙͣ ſancta ꝙͣnata. ergo ante natiuitatē habitauit in ip̄a ſpirituſſanctus per gratiaꝫ. ¶ Item bern̄. nō fallitur omnino eccleſia celebrans eius natiuitatis diem. ſed ſtatui in peccato nō debetur gaudiū ſꝫ luctus: ergo nō fuit nata in peccato. ergo ante natiuitatem habuit gratiā: ⁊ ita reditidem quod prius. ¶ Reſponſio ꝙ deus ē in homine perinhabitantem gratiam dupliciter. per gratiam ſacramenti ẜm legem cōmunem. et hoc modo nō habitat deꝰin homine ante natiuitatem. quia per gratiam ſacramēti nemo regeneratur anteꝙͣ naſcatur. Item alio mododicitur deus inhabitare in homine per gratiam ſpiritꝰque eſt ẜm legem priuatam. de qua dicit aug. ꝙ deus n̄

alligauit potentiam ſuam ſacramentis. quia ſine omniſacramento poteſt ſanctificare. et hoc modo inhabitatdeus per gratiam in quibuſdam ante natiuitatem. quihabuerunt priuilegium ſanctificatōnis in vtero. Dicēdum ergo ꝙ aug. in epiſtola ad dardan̄. loquitur de illa inhabitatōne que ē ẜm legem cōmuneꝫ. non ẜm legēpriuatam. et hoc patet ex verbis eius. vn̄ dicit. Illa ſanctificatio qua efficimur ſinguli templa d̓i ⁊cͣ. per hoc ꝙdicit ſinguli loquitur de illa inhabitatione que pertinetad omnes. Eſt ergo inhabitatio pertinens ad omnes q̄eſt per gratiam ſacramentorum quam nullus habet anteꝙͣ naſcatur. et ē inhabitatio pertinens ad paucos quepoteſt eē inexiſtenti in vtero. Nec illud vult negare ibidem aug. vn̄ dicit quālibet igitur ſententiam habeamꝰvel propter iohannem ⁊cͣ. ponit etiam auctoritatem deregeneratione per ſacramentum niſi quis renatus fuerit ⁊cͣ et per hoc patet ſolutio.Nlēbruꝫ quintumUinto queritur vtrum deus ſit in paruuper inhabitantem gratiam. Ad quod ſicopponit. bern̄. in li. de li. ar. deus auctorſalutis ē li. arbitrium capax. nec dare valet eam niſi deus: nec capere niſi liberum arbitrium. ſiergo in paruulis non ē li. ar. ẜm actum. quia in eis nonē vſus li. ar. relinquitur ergo ꝙ paruuli n̄ ſunt capacesgratie. et ita deus nō eſt in eis per inhabitantem gratiam. ¶ Si dicatur ꝙ li. ar. eſt in paruulis per potentiaꝫet hͦ ſufficit ad ſuſceptionē gratie inhabitantis. Cōtra.bern̄. ibidem. tam abſqꝫ conſenſu eſſe non poteſt eē recipientis ꝙͣ abſqꝫ gr̄a dātis. ſꝫ impoſſibile eſt ꝙ gratia ſalutis detur abſqꝫ conſenſu recipientis. cum ergo in paruulis nō ſit cōſenſus: nō eſt in eis potentia ad ſuſceptionem gratie inhabitantis. ¶ Item dicit aug. in li. retͣctationū. non miſeretur deus niſi voluntas p̄ceſſerit. ſꝫdei miſeratio eſt ſue gratie donatio. ergo nō dat gratiaꝫniſi precedat voluntas. Cum ergo in paruulis nō poſſit eſſe voluntas ſiue motus voluntarius. nō erunt ſuſceptibiles gratie inhabitātis. ergo deus nō habitat ꝑgratiam in paruulis. ¶ Cōtra. ro. v. vbi habundauit delictum ſuperhabundauit ⁊ gratia. vt ſicut regnauit peccatum in mortem: ita et gratia regnet per iuſticiam ī vitam eternam ꝑ ih̓m xp̄m. Sed peccatum regnauit uſqꝫad mortem in ꝑuulis et adultis. ergo gratia que eſt perih̓m xp̄m attinget nō ſolum adultos ſed ꝑuulos. ergoin ip̄is eſt deus ꝑ inhabitantem gratiam. ¶ Iteꝫ. v. ro.nō ſicut delictum ita et donum. quia gratia vnius hominis ih̓u xp̄i in plures habundat ꝙͣ peccatum originale.et peccatum originale attingit ꝑuulos: ergo gratia ih̓uxp̄i attinget ꝑuulos. ergo in eis ē deus ꝑ inhabitanteꝫgratiam. ¶ Item .j. coꝝ. xv. ſicut in adam omnes moriuntur ita ⁊ ī xp̄o omnes viuificabuntur. ſi ergo in adānō ſolum moriūtur adulti ſed ꝑuuli. ⁊ viuificatio illa ēꝑ ſuſceptionem gratie. ergo ī ꝑuulis ē potentia ad ſuſcipiendam gratiam. ⁊ idem redit qudo prius. ¶ Solutio. dd̓m ꝙ ꝑ virtutem baptiſmi in ꝑuulis ē deus ꝑ inhabitantem gratiam. Sed notāduꝫ ꝙ duplex ē iniuſticia. Eſt em̄ iniuſticia quam homo ſibi facit et ē iniuſticia que homini fit. Iniuſticia prima eſt culpa actualisquam homo facit ꝑ li. ar. Iniuſticia ſecūda ē culpa originalis que trahitur ex culpa ade et nō ex li. ar. eius ꝙcōtrahit. Similiter cum iuſtificatio nihil aliud ſit ꝙͣrditus de iniuſticia ad iuſticiam: eſt iuſtificatio duplex.vna ad quam homo facit. alia ad quam nō facit: ſꝫ ei fitEt debet eē ꝙ iniuſticia que homini ſit remoueaturiuſtificatōem ad quam facit aliquid. de qua iuſtificatne dicit aug. qui te creauit ſine te: nō te iuſtificat ſine tePrima ē in ꝑuulo. ſecunda in adulto. Ex hoc patet ꝙnō requiritur cōſenſus ī iuſtificatiōe prima que eſt ꝑuuli: cum paruulus nihil poſſit facere ſed totum ei fieri.