Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.x.

Item vniuerſale eſt de eorum que ꝑticipant ip̄m. diuina aūt eēntia in rebus participātibus ip̄am ſed noneſt de illis. Nembruꝫ terciumEercio queritur numero modoꝝ exiſſēdi deum in rebus. Ad quod ſic aug. deusdicitur in mundo vt creator rector. vtcreator dicitur potētionaliter. vt rct̄orpn̄tialiter. ergo ſolum his duobus modis eſt in rebus. Item deus eēntialiter ē in rebus. quia eius eēntiadeeſt alicui creature. ſed deeſſe eſt p̄ſentialiter ī rebus. Item queritur ſi eſt in omnibus per voluntateꝫſicut alijs modis; et videtur. cum dicat dominꝰ perpphetam. eſt voluntas mea in vobis .i. malis. Itēeus ſe habet ad res vt alpha et o. iſti modi ſūt aliqui p̄dictorum: ergo alijs modis ꝙͣ tribus p̄dictis ē deꝰ īrebus. Sed cōtra. potētia exit in eſſe niſi per voluntatē. ergo magis ſe habet per voluntatem ad res ꝙͣper potentiam. ergo ſi eſt in om̄ibus per potentiam. coſtat ē in omnibus per voluntatem. Item in deo ēperſonale et eēntiale. ip̄a perſona ē īmenſa ſicut eēntia. ergo ē vbiqꝫ perſonaliter ſicut eēntialiter. ergo pluribus modis ē in rebus ꝙͣ tribus p̄dictis. Solutio.dd̓m iſti tres modi generales ſunt exiſtendi deum increaturis. decurrūt per alios. Ad primo ergo obiectum dicēdum. ē loqui de rebus ꝙͣtum ad eſſe vel ꝙͣtum ad fieri. ſic in illis ē deus vt creator. etiam ē in illis predictis tribus modis. loquendo aūt de ip̄is proutſunt. ſic ē in illis vt rector inꝙͣtum ē in ip̄is. hoc modoeſt in ip̄is tribus p̄dictis modis. vn̄ modi illi excludunt illos. īmo ponunt illos. nec faciunt vnum cum illis. Ad ſecunduꝫ dd̓m. preſentialiter eſt dupliciter. vno dicitur pn̄tialit̓ ad rei deeſſe. alio dicitur preſentialiter quaſi ſenſu. vt .ſ. habeat in re cognoſcibiliter. ſapiētie. xiij. a magnitudineſpeciei et creature poterat creator horum cognoſcibilit̓videri. Primo modo idem ē eſſe pn̄tialiter quod eēntialiter. Secundo. et ſic procedit ratio illa ex parte quā non faciunt deum. Ad tercium dicēdum eſſevt alpha et. o. non dicunt habitudinē ẜm quam deus ēin rebus: ſꝫ inꝙͣtum eſt extra vt principium et finis reꝝet ideo faciunt modum differentem ab illis exiſtendi deum in creaturis. Ad aliud dicendū. voluntasin deo reſpicit bonum volitum. ſꝫ quia bonū eſt duplexſcꝫ nature ordinis. Si reſpicit bonū ordinis ſic non ēdeus vbiqꝫ per voluntatē. quia iſle non eſt in malis ībus eſt bonitas ordinis. Si reſpiciat bonum natureſic eſt in omni re per voluntatem: ſed tunc idem ē diceredeum in creatura per voluntatem et per operatōnem.ideo ponit modum differentem ab illis. Item volūtas ꝓprie eſt ad res in rebus. et propter hoc facitquemadmodum eſſendi deum in rebus. Ad quintumdicenduꝫ. eſſe perſonale duo ponit .ſ. eſſe ẜm tres perſonas et eſſe ẜm diſtinctionem. Primo modo dicitur deus perſonaliter in omnibus rebus. et hoc ẜm tres modos predictos generales. nec iſtud ponit aliuꝫ modumexiſtendi ab iſtis. ſi dicatur eſſe perſonaliter .i. eſſe diſtinctionem: ſic iſtud poteſt facere generalem modūeſſendi in creaturis. quia modus quo dicitur eſſe in omnibus rebꝰ ē per indiſtinctōeꝫ. ꝓpter hoc iſto hꝫreſpectum ad res. ideo facit modum exiſtendi alia predictis. ſic patet ſolutio.Nlēbruꝫ quartūUarto queritur de modis aſſignandi diſtinctionem iſtorum modorum. Primusmodus aſſignandi diſtinctōnem talis eſtdeus comꝑatur ad res vt dans eſſe rebꝰ.et regens res: vt cognoſcens. Inꝙͣtum comꝑatur ad

res vt cognoſcens. preſentialiter dicitur eſſe in rebus.Inꝙͣtum dans potentōnaliter. inquantum regens. eſſentialiter. Sed cōtra iſtam diſtinctōnem obijcitur. īhoc deus cognoſcit res: magis dicuntur res eſſe ī ip̄oꝙͣ econuerſo ẜm illum modum aſſignandi. ergo nulluseſt modus diſtinguendi modos iſtos. Secundus modus diſtinguendi ē ẜm dicit dyoniſius. tribusdis exeunt res a deo. per proceſſionem eſſentialeꝫ. vitalem. cognoſcibilem. Et iterum. que exeunt per proceſſionem cognoſcibilem exeunt tribus modis .ſ. per proceſſionem ſenſualem. rationalem. intelligibilem. inqͣtumexiunt res ab ip̄o per ꝓceſſinoem eēntialem dicitur eſſecēntialiter. Inꝙͣtum v̓o per proceſſionem vitalem. cummotus perfectus ſit vita. dicitur eſſe in rebus potentionaliter. Inꝙͣtum v̓o res exeunt ab eo per proceſſionemcognoſcibilem ſic facit ſe preſentem in rebus et ſic dicitur eſſe in rebus preſentialiter. Sꝫ cōtra. ſi ſic eēt ergodeus in rebus entibus tm̄ que non viuūt nec cognoſcut eēt illis tribꝰ modis. ſed ſolū vno .ſ. eſſentialiterquod ē fl̓m cum in omnibus rebus ſit illis tribus modis predictis. et ita nulla eſt aſſignatio p̄dicta. Tercius modus diſtinguendi talis eſt. nos videmus in rebus creatis alicubi ē res per potentiam vbi ē perpreſentiam vel eēntiam. ſicut rex in toto regno. Itē alicubi ē res per preſentiam vbi non eſt per potentiam vtrex extra regnum ſuum. Item alicubi ē per eēntiam vbi eſt per potentiam. Vt ergo oſtendatur in deo perfectus modus eſſendi reſpectu creaturaruꝫ. deus dicitur in omnibus rebus iſtis tribus modis. Sed cōtraiſte modus diſtinguendi diſtinguit preſentiam ab eſſentia. quia vbicūqꝫ ē preſentialiter eſt eēntialiter. ergoẜm iſtum modum idem ē preſentialiter eſſentialiter:quod eſt incōueniens. Quartus modus diſtinguendieſt. quia hec tria reſpiciunt eſſentiam. virtutem et operationem. ẜm que tria ē veſtigium trinitatis in creaturis. vt dicatur eſſentialiter ē in eēntia. potentionalit̓in virtute. p̄ſentialiter in operatōe. Cōtra: conſtatpreſentra dei abeſt eſſentie rei nec potentia. ſimiliternec preſentia. ergo in eēntia eſt potentionaliter p̄ſentia.liter et eſſentialiter. Quod cōcedendum eſt. dicendūſicut prius iſti modi reſpiciunt eēntiam. virtutem etoperationem creatoris. que ꝙͣuis in deo non differantre. differunt tamen in ratōe intelligentie ſicut ſupra dictum eſt. Iuxta hoc queritur. cuꝫ deus ſit in rebus eſſentialiter. preſentialiter. potentionaliter. vtrum ecoruerſo creature ſint in deo eēntialiter. preſentialiter. potentialiter. Item res ſunt in deo preſentialiter quia īeius cognitione. potentionaliter quia in eo ſicut in cauſa. ſed eēntialiter ſunt in ip̄o. quia ẜm intelligeret̉diuina eſſentia dependere ab eēntia creature quod noneſt verum. Cauſa em̄ depēdet a cauſato vt ſic: ſꝫ ecōuerſo. vnde eſſe creature pōt eſſe cauſe neceſſariuꝫ ad ſuum eſſe. Sed ecōuerſo vn̄ eēntialiter ē deus in rebusquia eius ē neceſſarium ad eſſe rerum: ſed ecōuerſo res in deo eſſentialiter. quia eſſentia entium ē neceſſaria ad hoc vt ſit. Nembrum quitumUinto queritur vtrum predictis tribusmodis exiſtat deus in rebus equaliter ſiue vniſormiter rel ꝓo quod ſic aug. īpreſentia dei ad dardan̄. inſinuat duplicimodum exiſtendi deum in creaturis .ſ. generalem qui ēẜm predictos modos. et ſpecialem qui eſt per inhabitanItem gratiam. vnde dicit greg. deus natura incorporeaet immutabiliter vna totus ad eſſe rebus omnibus poteſt et ſingulis totus. ꝙͣuis in quibus habitat habeanteum pro ſue capacitatis diuerſitate. alij ampliꝰ alij minus. Si ergo iſti modi referuntur ad modum generalēergo ẜm illos eſt equaliter in omnibua rebus. Itē