QueſtioSeptima

ſtantiam et virtutem et reſpectum rem cōprehenſaꝫ includere. Attingere v̓o eſt totum ad totuꝫ iungi. ꝙͣuis n̄ẜm totum fiat incluſio. verbigratia. linea ducta ad centrum tangit centrum. nec tamē cōprehendit. quia nonomnem virtutem et reſpectum centri reſpicit. īmo infiniti ſunt reſpectus ip̄ius centri et virtutis infinite ad lineas que poſſunt duci ab ip̄o et ad ip̄m preter reſpectūhuius linee. ſed circūferentia ſola ip̄m centrum cōprehendit. Scd̓m hunc modum eſt dicere. ꝙ intellectus creatus eſt velut quedam linea ducta ad centruꝫ hoc ē ſimplicitatem diuīe ſb̓ſtātie. que ẜm eſſe quod habet in creatura. intelligitur velut centrum habens virtualem poſitōnem in creatura et ſimplicē. Sed illud quod habeteſſe in ſe habet eſſe velut in circūferentia infinita. quianec habet principium nec finem. ſed in infinitum excedens modum eēndi in creatura. ſicut circūferentia centrum. propter quod dicit trimegiſtus. deus ē ſpera intelligibilis cuius centrum ē vbiqꝫ: circūferentia nuſꝙͣ.¶ Ad alias rationes reſpōdendum. Ad primam dicendum. ꝙ eſt cognitio de deo per poſitionem. ſicut cognitio de ip̄o quia eſt. per priuatiōem ſicut cognitio d̓ deoquid nō eſt. ſicut dicit dyoniſius. cōtingit d̓ deo cognoſcere nō quid eſt ſed quid nō eſt. cognitione ergo qua cognoſcitur de deo quid eſt nō poteſt cognoſci quantus ēdeus. ſed cognitione qua cognoſcitur per priuationemet abnegationem aliorum: bene cognoſcimus quantuseſt. bene em̄ cognoſcimus ꝙ maior eſt ꝙͣ quelibet creatura. et ꝙͣ omnes ſimul. ſicut ſupra dictum eſt in queſtione de cognitione dei an cognoſcitur quantus ſit. ¶ Adſecundum dd̓m. ꝙ loquitur apoſtolus de comprehenſion que eſt ẜm adheſionem ſiue que eſt idem ꝙ apprehēſio. et non de cōprehenſione que eſt intellectus includētis. Et pͥma appellatur velut cōprehēſio manu. qꝛ comprehenſio manu non includit neceſſario totam rem ſic̄loquitur apoſtolus vt cōprehendam .i. vt apprehendaꝫet adheream ⁊cͣ. Secunda appellatur comprehenſio viſu. quia comprehenſio viſu nō eſt niſi totam rem includat. vnde ip̄a eſt comprehenſio per incluſionem: et nonprima. ¶ Ad tercium dicendum ẜm aug. ꝙ illud quoddicit apl̓us non intelligitur ꝙ ſimus plenus deus: ſꝫ ꝙſimus pleni deo. et dicimur pleni deo: quia intellectusnoſter ẜm ſuam capacitatem impletur deitate. Sed ſiipſum comprehenderemus totū. equaremur ei quia cūſit infinitus: nihil ip̄m cōprehēdit niſi ip̄e: ex hoc ſequeretur ꝙ ſi ei equaremur ꝙ eſſemus plenus deus et ꝙ innos verteretur quod ē impoſſibile. et propter hoc dicitaug. ſuper illud. hanc plenitudinem dei quidam in hisverbis ſic intellexerunt. vt putaremus nos hoc idem futuros quod deus eſt. dicētes ſi aliquid minus hēbimꝰet minores erimus. quomodo implebimur in omnē plenitudinem dei. Sed quoniaꝫ implebimur profecto erimus equales. et certe ex hoc ſequeretur ꝙ eēmus deus.quia nihil equale deo niſi deus. et propter hoc dicit deteſtandus eſt error iſte. nō em̄ ſic implebūtur vt ſint plenus deus: ſed vt perfecti ſint pleni deo. ¶ Ad quartumdicendum. ꝙ verum eſt ꝙ ſpiritus facit nos omnia ſcrutari. ſed non ẜm omnem virtutem. et ideo non eſt combenſio. ¶ Ad quintum dicendum. ꝙ anima eſt ad imaginem totius ſapientie. hoc eſt perfecte et in genere. vn̄debet ibi ſumi totius pro perfecte. ¶ Ad aliud dd̓m ꝙanima ad cognoſcendum deum vtitur ſeip̄a vt ſimilitudine. ſed nō ſequitur ꝙ cōprehendat. quia totalitas ſimilitudinis nō attenditur ꝙͣtum ad equalitatem ſꝫ ꝙͣtūad repreſentationem. vnde aug. in li. lxxxiij. queſtionuꝫvbi imago et ſimilitudo: nō cōtinuo equalitas. vt ī ſpeculo eſt imago. quia de illo expreſſa eſt. eſt etiaꝫ neceſſeria ſimilitudo nō tamē equalitas. qꝛ multa deſunt imagini de qua expreſſum eſt. Uel dicendum ꝙ licet poſſetvti ſe vt ſil̓itudine ad cognoſcendā diuinā ſapientiā totā: nō tn̄ ẜm totū ſicut ſuꝑius dictū ē de pūcto ⁊ linea.

¶ Alembrū ſecundumEcundo queritur de drīa cōprehenſionisdiuine eſſentie in prīa. cum em̄ deus ī gloria ſit ſimplex et imꝑtibilis ẜm omnē modum. ergo quilibet videbit ip̄m totum nōplus vnus ꝙͣ alius. ¶ Item cuꝫ ſit imꝑtibilis. ergo vnacreatura nō erit magis in ꝑticipatione eius ꝙͣ alia. immo quelibet videbit ip̄m totum: nō plus vnus ꝙͣ alius¶ Item cum ſit impartibilis. ergo vna creatura nō eritmagis in participatione eius ꝙͣ alia. īmo quelibet totūparticipabit. ergo nihil eſt dictum ꝙ vnus plus participabit in patria de bonitate diuina ꝙͣ alius. ¶ Iteꝫ duplex diſtinguitur theologia .ſ. miſtica et ꝑabolica. Miſtica eſt qua deus cognoſcitur per ſimilitudines rerumſpiritualium. ſicut dicitur ꝙ deus ē ſapiens. benignusParabolica eſt qua deus cognoſcitur per ſimiliturines acceptas a rebꝰ corporalibꝰ. ſed nec miſtice nec ꝑabolice videbitur deus in patria. quia ſeip̄o videbitur n̄per ſimilitudinem. ſed ex ſimilitudine venit ꝙ plus cognoſcit vnus ꝙͣ alius: ergo cum remoueatur ſimilitudovidebitur in ſui preſentia et ita equaliter ab omnibus¶ Solutio. dicendum ꝙ diuerſitas viſionis ex triplicicauſa prouenit .ſ. ex parte rei viſe. ex parte medij videndi. et ex ꝑte videntis. Ex ꝑte rei viſe ꝓuenit diuerſitas ſviſionis ſicut dicimus. quia aliter videtur lucidū aliter ſtenebroſum. Ex ꝑte medij vidēdi ꝓuenit. ſicut aliter videtur res mediante vitro rubeo aliter mediāte vitro albo. Ex parte vidētis. quia aliter videt ocl̓us acutus ꝙͣoculus obtuſus. Dicēdum ergo ꝙ diuerſitas viſionisdiuine nec hic neqꝫ in patria prouenit ex prima cauſa.īmo ip̄e quātum ē de ſe ab omnibus videtur equaliter:quia omnibus ſe offert. Ex ſecunda v̓o et tercia prouenit hec diuerſitas. quia aliter videtur deus in via periſtas ſimilitudines et aliter per illas. Similiter videt̉hic aliter ab vno ⁊ aliter ab alio. In gloria autem diuerſitas viſionis eius nec erit ex ꝑte rei viſe nec ex parte medij videndi. quia nō videbitur ꝑ ſimilitudines aliquas ſed videbitur per ſe et etiam in ſe. ſed ſolū erit ibidiuerſitas ex parte videntis. ſicut em̄ dicit boetius. omne quod apprehenditur ē in apprehēdente ꝑ modū rei apprehēdentis et nō per modū rei apprehenſe. quia ergo īgloria erit differētia intellectuū: erit differētia apprehēſionum. exemplū em̄ in luce. luce em̄ manente eadē nonintenſa vnus oculus ẜm ꝙ ē perſpicatior plus de ea videt ꝙͣ alius. ſic luce diuina manente eadem et ī eademdiſpoſitione ad res. quātum eſt de ſe. ille intellectus quierit perſpicatior per gloriam. plus de ea percipiet ꝙͣ alius minus perſpicax. ſicut em̄ ſtella differt a ſtella ī claritate. ſic corꝑa clarificata differunt ī claritate. ita etiāanime differunt in claritate in gloria. et ita licet diuinaeēntia ſit ſimplex et impartibilis. tamē ē differentia viſionuꝫ ex parte videntium nō ex parte ſui. ¶ Ad id qd̓obijcitur de ꝑticipatione. dicendum ꝙ non dicitur diuina eſſentia participabilis qꝛ trahatur in partē. ſed participatio iſta refertur ad effectum .ſ. illuſtrationis. ẜmquem dicitur differens participatio. Differentia autēiſtius participatōnis eſt ex parte participantium. nonex parte dei. quia ſicut dicit ph̓us in li. de cauſis. cauſa prima ſe habet ad res omnes ẜm diſpoſitionē vnaꝫ.nō tamē omnes res ẜm diſpoſitionem vnam ab ip̄a recipiunt influentiam. Sicut em̄ radius ẜm diſpoſitiōeꝫvnam ꝙͣtum eſt de ſe. ſe habet ad materias. non tamenmaterie ſe habent eodem modo ad receptioneꝫ radij illius lucis. īmo quedam materia liqueſcit ex eius receptione. et quedam condenſatur. et ita hec diuerſitas effectuum eſt ex parte recipientium. ſic eſt in receptiōe radij diuine lucis. et ſicut aer purior aliter recipit lucē ꝙͣaer tenebroſior ſic eſt hic. ꝑ hoc patet ſolutio ad cetera