Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

eſt efficiēs vel exemplar. īmo iſtis modis magis infini ducit in ip̄m .ſ. inqͣtū ē efficiēs et exemplar. vn̄ primamateria ē infinita in potētia paſſiua: ducit in potentiā dei infinitā. in rōne qua ordinat̉ ad ip̄m vt ad fi: ſꝫ in rōe quā ordinat̉ ad ip̄m vt ad efficiēs exēplaret magis ducit ad ip̄m hoc ꝙͣ ſi eēt finita in potētiaSimiliter creatura rōnalis que habet potentiaꝫ infini ad cognoſcendū. quia pōt tot intelligere quin poſſit plura intelligere: hoc ducit magis in ſuū efficiēs etexemplar ꝙͣſi eēt finita. Similiter infinitas de rōne inrōnali creatura magis ducit in deū ꝙͣtum ad eternita ſiue duratōem ꝙͣ finitas duratōnis. qꝛ eius ē imago.iſta. em̄ eēt imago ſi morte claudaret̉ vt dicit caſſiodo. licet ergo finitū aliquo magis ducat in deuꝫꝙͣ infinitum: tn̄ ſimpliciter. īmo magis ecōuerſo ẜmalias cōſideratōes.Alembrū ſecundūOſtea queritur. ſuppoſito infinitasueniat deo. vtrū ſit ꝓpriuꝫ diuine eēntieſit infinita. Ad qd̓ ſic ioh̓. iij. ē ei datſpūs ad menſura loquit̉ de gr̄a xīj. exgo gr̄a xp̄i ē ſpūs ad mēſurā. ergo ē infinita. alij ꝙͣpiuine eēntie cōuenit infinitū. ē ꝓpriū. Contrapia creata ſunt ſub numero. pondere et mēſura. ſap̄. xiij omnia creata ſunt finita. ſi ꝯuenit infinitas alicui:hoc ē ſoli creatori. Ad hoc dd̓m. finitū dr̄ multipliciter .ſ. finitū principio et finitū fine. finitū ſubiecto etfinitū virtute. tot etiā modis dr̄ infinitū. Si ergo cōſideramus finitū ẜm finitū prīcipio vel fine. ſic gr̄a xp̄i ēfinita et infinita. habet em̄ terminū a quo eſt. et hocē principiū. et finē ad quē ē: et hoc ſola diuina eſſentia ē infinita. Similiter ſi accipiamus finitū ſubiecto.ſic adhuc gratia xp̄i ē finita. quia aīa xp̄i ē ſuū ſubiectūque ē quedā res finita. Si aūt accipimus finitū et infinitū virtute. ſic gr̄a aliquo ē finita aliquo infinita. finita em̄ ẜm in xp̄o ē gr̄a ſingularis ꝑſone. dr̄ gr̄axp̄i infinita. p̄ter gr̄am que eſt in ip̄o vt ē ſingularis: ē in ip̄o gr̄a ẜm quā ē caput et gr̄a vnionis. dr̄ ergogr̄a xp̄i ẜm ē caput aliquo infinita ꝙͣtum ad virtutē influendi. quia pōt influere in infinitū ī mēbra corporis eccl̓ie. Similiter gr̄a vnionis dr̄ aliquo infita .ſ. poteſtate ſatiſfaciēdi. quia non eſt ponere tot pct̄aquin pl̓ibus poſſit ſatiſfacere. nec ita magnis quin et̄ maioribus ſi eēnt. ꝓut dicit anſhel. putaſue tantumbonū tāamabile poſſe ſufficere ad ſoluendū qd̓ debetur peccatis totius mundi: īmo plus pōt in infinitū. vn̄i maius eēt peccatū totius mūdi in infinitū: ſufficēt adillud ſoluendū. Ad illud quod obijcit̉ ſpiritus datus eſt ei ad mēſuram. dd̓m hoc intelligitur abſolute. ſꝫ facta cōꝑatōne ad alios hoīes quibus data eſtgratia ẜm menſurā donatōnis xp̄i. ſicut dr̄. j. corī.xij. alijs datur ſpm̄ ſermo ſapiētie. alijs ſermo ſcīe ẜmeundē ſpiritū ⁊cͣ. Quia ergo in xp̄o erat gr̄a vniuerſaliter ad omīa que dabātur alijs ꝑticulariter. dr̄ habuiſſeſpm̄ ad mēſuram. quia habuit ad menſurā alioꝝvn̄ ſuꝑ illd̓ ioh̓. iij. oīa dedit ī manu eius. glo. aug. hominibꝰ dat ad menſurā filio ad menſurā. ſꝫ ſicut to ex ſeip̄o toto genuit filiū ſuū: ita incarnato filio ſuototū ſpiritū ſuū ꝑticulariter ſubdiuiſiones. ſedzeneraliter et vniuerſaliter. Queſtio. vij. de immenſitate diuine eēntie ꝙͣtum ad incōprehēſibilitatem.Onſequenter queritur de immēſitate diuine ſubſtātie ꝙͣtuꝫ ad incōprehēſibilitatē. Et queruntur duo. Primū vtrū diuina eēntia ſitcōprehēſibilis vl̓ incōprehēſibilis. Sꝫcūdū ē de differētia cōprehēſoꝝ eēntie diuine ī patri

Nembruꝫ primumD primū quo querit̉. vtruꝫ diuina eēntiaſit cōprehēſibilis vel incōprehēſibilis ſiobijcit̉. hiere. xxxij. magnus ꝯſilio incōp̄henſibilis cogitatu. et loquit̉ de deo. ſꝫ dicēdo deū dico diuinā eēntiam. quia dico ip̄m ſine notōeꝑſonali. et ſic loquitur: diuina eēntia eſt incōprehenſibilis. Itē damaſ. Infinitus ē deus et incōprehenſibilis. Item aug. in li. de videndo deo ponit quadruplicē auctoritatē ambroſij dicēs. plenitudinē diuinitatis eius nemo aſpexit. nemo mēte aut oculis cōprehendit. Itē cōmunis animi cōceptio ē qd̓ finitum pōtcōprehendere infinitū. ergo intellectus humanus ſitfinitꝰ. diuina eēntia infinita vt viſum ē: ergo incōprehēſibilis ab intellectu humano. Cōtra. multiplex ē cognitio de deo. ē cognoſcere de deo quia eſt. ꝗd ē. ſicut eſtquātus eſt. cognitio prima. ſecūda et tercia ponuntcōprehēſibilitatē. ſꝫ creatura pōt cognoſcere quātus eſt.ergo pōt ip̄m cōprehēdere. ergo ē cōprehēſibilis. minopatet. j. inuiſibilia dei ⁊cͣ. glo. pulchra aſtra condidit vt ex magnitudine quātus eēt poſſet cognoſci. Itēphil̓. iij. Sequor ſi quō cōprehēdam in quo et cōprehenſus ſum glo. ſi aliquo potero ꝑfecte cognoſcere xp̄mqui ē ſumma beatitudo. Intenbebat em̄ apl̓us poſſet xp̄m cōprehēdere. ſꝫ ſequeret̉ niſi eēt poſſibile. noneēt v̓o hoc poſſibile niſi totā deitatē cōprehēderet: ēprehēſibilis. Itē ibidē ſuꝑ illud. in quo et cōprehēſusſum. glo. vt videaꝫ eum ſicut eſt: ſicut ip̄e me videt ſicutſum. Sed cōſtat xp̄c videbat apl̓m cōprehēſionemergo apl̓us intendebat ip̄m cōprehendere. Itē ephe.iij. vt poſſitis cōprehēdere omnibꝰ ſct̄is que ſit longitudo. latitudo. ſublimitas et ꝓfundū .ſ. dei. lōgitudo .ſ.eternitatis. latitudo .ſ. caritatis. ſublimitas .ſ. maie ſtatis. ꝓfundū .ſ. ſapiētie dei. et ſequitur vt impleamur inomnē plenitudinē dei. ergo vult ſit comprehēſibilis. Item .j. coꝝ. ij. Spiritus ſcrutatur oīa etiam ꝓfundadei .i. facit nos ſcrutari. ſꝫ quod facit nos ſcrutari ꝯgnoſcemus in patria. ſed ſi omnia etiā ꝓfunda d̓i cognoſcemus. ergo comprehendemus. Item aug. in li. de anīaet ſpiritu. Anima ad ſimilitudinē totius ſapiētie factaomniū ſimilitudines in ſe gerit. aīa aūt quia eſt ſimilitudo dei: ſe vtitur vt ſimilitudine ad deū cognoſcendū.Sed ip̄a eſt ſimilitudo totius ſapiētie diuine que ē ip̄edeus ergo poteſt ſe vti vt ſimilitudine ad cognoſcendātotam ſapientiā que eſt deus. ergo pōt eum cōprehēdere Solutio. dd̓m poteſt appellari cōprehēſio cognitōintellectus apprehedētis ſiue adherētis veritati. vel pōtappellari cōprehēſio cognitio intellectus includētis. ſūmedo cōprehenſionē primo: dd̓m deus ē cōprehēſibilis. quia intellectus nr̄ adheret veritati que deus ē.vn̄ ſponſa in can̄. Tenui nec dimittā. et hec cōprehēſio nihil aliud ē ꝙͣ quedā cōprehenſio. hoc loquiturapl̓us dicit. Sequor ſi quō cōprehēdam .i. ſi quō ꝑfecte potero cognoſcere xp̄m. et iſtud perfecte attenditurin adheſione ad deum. Si dicatur cōprehenſio cognitōintellectus includentis. hoc modo facit aug. in li. de videndo deo ad paulinā differētiam inter videre et cōprehēdere dicens. videre ponit niſi pn̄tiam rei. cōprehēdere v̓o ponit totuꝫ in videndo includere: ita de renihil lateat. hoc impoſſibile ē deum cōprehendi. ꝗaimpoſſibile ē intellectus includat diuina eēntiaꝫ. ẜmem̄ aug. illud ſolū cōprehendere poſſumus cuius finescircūſpici poſſunt. illd̓ aūt impoſſibile eſt in deo. Sedobijcitur. omne ſimplex non habeat partē attīgit̉:attingit totum. cum v̓o attingitur totum: cōprehendit̉. ergo diuīa eēntia intellectu humano attingatur. aliquo modo cum ip̄a ſit ſimplex cōprehendetur. ergo ſi cognoſcetur cognitōe viſionis: cognoſcetur cognitōneprehenſionis. Reſponſio. ſequitur attingitur to. ergo cōprehēditur.rehendere em̄ ē ẜm totaꝫ ſub-