QueſtioQuarta

ſe habuit ab eterno. ¶ Itē motus alteratōis ſiue mutatio ẜm alteratōem ē duobꝰ modis. vno mō ē trāſitus aꝯtraria qualitate in cōtrariā. vt cū ex albo fit nigrum.Alio mō exitus ab ocio in actū. vt cuꝫ ex nō cōſiderātefit cōſiderās. ex nō volēte fit volēs: et ex non oꝑante fitoꝑans. omnis ergo homo exiens ab ocio in actū ē mutatus vel alteratus. ſꝫ deus in creādo ē exiēs ex ocio inactū. ergo alteratur. gͦ eſt mutabilis. ¶ Itē omne volēsqd̓ prius noluit mutatur voluntate. ſꝫ deus vult nūc eēcreaturā quā noluit eē prius. ergo ē mutatus vulūtate.¶ Item arguit ambro. in li. ſnīarum. ix. di. lib̓. j. ꝙ ſi deꝰcepit eē pater. ita ꝙ primo erat deus. poſtea factus ē papater ergo mutatus ē. ſimiliter deus nō ſemꝑ erat creator et incepit eē creator: ergo mutatus eſt. ¶ Itē. vij. diſ.primi ſnīaruꝫ. aug. Si ſpirituſſanctus naſci potuit: potuit eē filius. et ſi potuit eē filius: mutabilis eē potuit.et ex hoc vult cōcludere: ergo nō potuit naſci ſꝫ vn̄ ſeꝗt̉hoc niſi in ſpūſancto ē ꝓprietas ꝓceſſionis. Si aūt pone̓tur eē filius. poneretur in eo ꝓprietas generatōis. etita mutaretur. ¶ Si tūc obijcitur. quia tunc ī patre ſitnotio ſpiratōis reſpectu ſpirituſſancti et nō paternitatis reſpectu generatōis filij a patre: ergo pater mutabilis eſt. quia ſpirat et generat: ſicut ſpūſſanctus mutabilis diceretur ſi ſpiraretur ⁊ generaretur. ¶ Rn̄. quedārelatōes adueniunt et cōcomitat̉ mutatio ī eo ꝙ relatiue dr̄ ẜm illas ſicut dicit aug. in li. de trini. Quomō obtinebimus nihil ẜm accidens dici deum: niſi quia ip̄iꝰnature nihil accidit quod mutetur. vt ea ſint accidentiarelatiua: que cum aliqua mutatōe rerū de quibus dicicit̉ accidunt. ſicut amicus relatiue dr̄. neqꝫ em̄ eē incipit niſi cū amare inceperit. ſit ergo aliqua mutatō volūtatis vt amicus dicatur. nūmus aūt dr̄ relatiue nec tn̄mutatus eſt cū eē incipit p̄ciū. neqꝫ cum dr̄ pignus. etſiqua ſimilia. Si ergo nūmus pōt ſine aliqua ſui mutatōe totiens dici relatiue. vt neqꝫ cū incipit dici neqꝫ cuꝫdeſinit aliquid in eius natura vel forma quā nūmus ēmutatōis fiat. quāto facilius de illa dei immutabili ſubſtātia debemus accipere. vt ita dicatur relatiue aliquidad creaturas. vt ꝙͣuis incipiat tꝑaliter dici: nō tn̄ ipſiſubſtātie dei accidiſſe aliquid intelligatur. ſꝫ illi creature ad quā dr̄. qn̄ ergo aliqua dicunt̉ de deo relatiue. nōdicunt̉ aliqua relatōe que ponat mutatōem in ip̄o: ſꝫ ſolū in creatura. Scd̓m hoc ergo dd̓m. cū dr̄ deus ē modocreator et prius nō fuit. ꝙ nō ſe habet aliter ꝙͣ prius: ſꝫcreatura aliter ſe habet ad ip̄m. Quedam em̄ relatiuadicūt mutuā dependentiā vt pater et filius in naturaligeneratōe. et tūc relatio ſundatur ſuꝑ vtrūqꝫ extremū.quedā aūt ſunt quoꝝ vnū depēdet ab altero et nō econuerſo. vt qn̄qꝫ vt cā et effectꝰ. quia effectus dependet acauſa et nō ecōuerſo. et tunc totꝰ reſpectus fundat̉ ſuꝑvnum extremū tn̄ in ꝯꝑatōe ad alterū. et tūc ſi deſignat̉habitudo nō ponitur mutatio ex ꝑte vtriuſqꝫ ſꝫ ex partealterius tm̄ .ſ. in quo reſpectus fundat̉. deus ergo cū ſitcā nō dependet a creatura ſed ecōuerſo. et ꝓpter hoc cūdr̄ deus creator nūc ⁊ nō prius: nō ponitur in ip̄o innōuatio ad creaturā: ſꝫ ponitur illa innouatio ī creaturaẜm quā nūc ſe habet aliter ad ip̄m ꝙͣ prius. vn̄ ſenſus ēdeus incipit eē creator. deus ē. ⁊ creatura nunc incipitab illo eē de nihilo. Similiter cū dicitur deus ē nūc hōet prius nō fuit. ex hoc ſequitur ꝙ humana natura aliter ſe habet ad ip̄m ꝙͣ prius. et ꝙ ponamus relationemcreatoris ad creatura: hoc ē ſolum ex parte deſectus noſtri intellectus et non ex parte ip̄ius. et per hoc patꝫ ſolutio ad prima duo obiecta. ¶ Ad terciū dd̓m. ꝙ actusſiue actio dr̄ duobus modis. dicitur em̄ actio quā agēsagit. et dicitur actō actus vel effectus quē agens efficitẜm primum modū actio dei idē eſt cū ſua virtute ⁊ ſuaſubſtantia. et ẜm hoc ſemper agēs ē et ſemꝑ agit. nec aliquo modo eſt dicere ꝙ exeat ab ocio in actū. quēadmodum ſol ſemper lucet. et ſi aliquid nō illuminetur a ſoleScd̓m aliū modū nō ſemper agit. ſicut et ſol nō ſemper

illuminat. nec ex hoc ſequitur mutatio ex parte agētis:ſicut nō ſequitur mutatio ex parte ſolis: cum nō illuminat. ſed ſequitur mutatio ex parte ſuſcipientis. illa aūtꝓpoſitio exitus ab ocio in actū eſt alteratio quedā. vniuerſaliter tenet in illis q̄ agūt paſſibilia entia. ſꝫ in aliꝗbus q̄ agūt impaſſibilia entia hoc ē impaſſibiliter. nō ſequitur vt patet in ſole. ¶ Ad quartū dd̓m. ꝙ illa eſt duplex deus vult nunc eē creaturā quaꝫ prius noluit eſſe.Naꝫ hec aduerbia nūc et prius pn̄t determinare noluitet vult. ẜm ꝙ reſpiciūt ſuppoſitū. et ſic falſa ē. quia ſenſus eſt nūc vult creaturā eē quam prius noluit. quia abeterno quod vult voluit immutabiliter. vl̓ pn̄t determinare hoc verbū eē ſiue hec verba vult et noluit in cōꝑatōe ad oppoſitum. et hoc modo vera eſt. quia ſenſus eſtvult creaturā nunc quā nō voluit eē prius. et tunc diconunc et prius referūtur ad eē creature nō ad voluntatēdiuinā. et iō nō ſequitur mutatio voluntatis diuine ſꝫmutatio voliti. ¶ Ad quintū dd̓m. ꝙ non ē ſimilis ratōargumētandi in relatōe perſouali qua dicitur pater adfiliū et in relatōe tꝑali qua dicitur creator ad creaturāNā ſicut dicit ioh̓. damaſ. ſi diceretur quoniam nō enspater poſtea factus eſt pater. verſionem .i. mutationeꝫypoſtaſis pr̄is .i. perſone inducemus. non aūt ſic eſt ſidicatur ꝙ non ens creator poſtea eſt creator. ergo ē mutatus. et rō eſt. quia creatio non eſt ex dei ſubſtantia. ſꝫde nihilo. vnde verſio que eſt in creatōne. non tangit deinaturam ſed creature: generatio v̓o ē ex ſubſtantia generantis ſimilis in natura ꝓductio. et ergo ſi eēt mutatioex parte paternitatis. ſequeretur mutatio ex parte ſubſtantie. Ex iſta ergo parte ſequitur. ꝙ deus ē mutabilisex alia v̓o parte non. ¶ Ad vltimum dd̓m. ꝙ ratio quiaſpirituſſanctus diceretur mutabilis ſi poſſet eē filius.non eſt quia ineſſet pluralitas notionum: ſed quia mutaretur ab vna in aliam. ſed in patre nō eſt ſic licet ſintibi plures notōnes. quia non fit de generante ſpiransnec econuerſo. īmo eternaliter eſt ſpirans et generans.Itē adhuc non eſt ſimile de patre et ſpirituſancto ꝙͣtum ad hoc. quia ſine omni cōmutatōne poteſt poni ꝙvna res ſit origo plurium. ſicut punctus ſine ſui mutatōne eſt origo duarum linearum. ſed non poteſt poni ꝙaliquod vnum habeat duas origines ſine diuerſitate etad diuerſitateꝫ ſequitur mutatio. et quia pluralitas notionum eſt in patre ſicut in eo qui eſt origo plurium. ſcꝫtāꝙͣ eēt in eo qui diuerſas habet origines: iō ad pluralitatem notionum ſequeretur mutatō in ſpirituſct̄o. licet non ſequatur in patre.¶ Ilembrum ſecundūEcundo queritur an cōueniat diuine eēntie aliqͦ mō ꝙ ſit mutabilis. Et videtur ꝙſic. Nā diuina eēntia dicitur ſimplex ⁊ īmutabilis ⁊ vtraqꝫ eſt ſua ꝓprietas. ſꝫ licꝫip̄a ſit ſimplex ꝑ eēntiam. ē tn̄ multiplex in effectu ſiueinꝙͣtum cā. ergo ſimiliter licet ſit immutabilis per eēntiam: pōt tn̄ dici mutabilis inqͣtū ē cā. ¶ Item ſapīe. vijomnibus mobilibus mobilior eſt ſapientia. ſꝫ ip̄a ſapientia eſt diuina eēntia ergo eſt omnibꝰ mobilior. ſed admobile ſequitur mutabile: ergo diuina eēntia eſt mutabilis aliquo mō. ¶ Solutio. dd̓m ꝙ quedam ſunt propretates creature ex parte illa qua de nihilo ē. Quedaꝫex parte illa qua a deo eſt. ꝓprietates que cōſequūtur eſſe creature inꝙͣtum de nihilo eſt: nō pn̄t dici de deo percauſam. talis autē eſt mutabilitas. ex hoc em̄ creaturamutabilis ē. quia de nihilo ē. quia ſicut dicit damaſcenus quecūqꝫ a verſione incipiūt verſioni ſubiecta ſuntſed ꝓprietates cōſequētes eē creature inꝙͣtum eſt a deovt a principio: pn̄t dici de deo per cām. tales ſūt vnitasmultiplicitas. ſimplicitas. emanant em̄ in eſſe creatureẜm ꝙ eſt a deo. et ideo poteſt dici de deo multiplicitasꝑ cām ſed non formaliter. nō aūt mutabilitas. ¶ Ad ſecundū dicendum. ꝙ mobile poteſt dicere aptitudinem