lutio. dicendū ꝙ eſt cognitio de deo dupliciter. cognitōactu et cognitio habitu. d̓ deo in habitu naturaliter nobis impreſſa ē ꝙ ip̄a ineſt naturaliter nobis habitus īpreſſus .ſ. prime veritatis in intellectu. quo pōt ꝯnicereip̄m eē: et nō pōt ip̄m ignorari ab anima rōnali. Cognitio v̓o in actu duplex eſt. vna ē cū mouetur aīa ẜm partem ſuperiorē ratōnis et habitū ſimilitudinis prime veritatis ſuperiori parti rōis impreſſuꝫ. eo modo quo recolit ſuum principiū per hoc ꝙ videt ſe nō eē a ſe. ⁊ hocetiam mō nō poteſt ignorare deum eē ī ratōne ſui principij. Alia ē cum mouetur anima ẜm partem inferioreꝫratōnis que ē ad cōtemplandas creaturas. et hoc modopōt ignorare deum eē. cum .ſ. per peccatū ⁊ errorē auerſa a deo obtenebratur. eo mō quo dicit apl̓us Ro. j. cūdeum cognouiſſent nō ſicut deum glorificauerunt: ſedeuanuerunt in cogitatōnibꝰ ſuis. et obſcuratum ē inſipiēs cor eoꝝ. et ſeruierūt creature potius ꝙͣ creatori. ethoc mō dixit inſipiēs nō eſt deus. alijs aūt modis nō ꝑhoc patet reſponſio ad primum. ¶ Ad ſecundum reſpōdet anſelmus in ꝓſologion. dupliciter dicitur aliquid īcorde vel cogitatur. Aliter em̄ cogitat res cū vox eaꝫ ſinificans cogitatur. Aliter cū illd̓ ip̄m quo res ē intelligitur. Illo itaqꝫ mō .ſ. primo poteſt cogitari deus noneē. Iſto ſecundo mō minime. nullus quippe intelligensid quod eſt deus: poteſt cogitare quia deus nō eſt. licethec verba dicat in corde aut ſine vlla aut cum aliqua extranea ſignatione. deus em̄ ē id quo magis excogitarinon pōt. quod qui bene intelligit: vtiqꝫ intelligit idip̄mſic eē vt nec cogitatōe poſſit nō eē. nequit igitur eū nō eēcogitare. ¶ Ad terciū dd̓m. ꝙ cognitio alicuius pōt eēduobus modis. in ratōne cōmuni: et in ratōne ꝓpria. pt̄ergo aliquid cognoſci in ratione cōmuni et tamen ignorari ſub ratione ꝓpria. ſicut cum aliquis cognoſcit melſub ratione cōmuni. videlicet quia ē corpus molle: rubeum. ignorat autē ip̄m ſub ratione ꝓpria. et iō cum videtfel eē corpus molle rubeum deceptus credit ip̄m eē melSimiliter cognitio beatitudinis et appetitus ip̄ius nobis innatus ē ratōne cōmuni. que ē ſtatus omnium bonoꝝ aggregatōne perfectus: tn̄ in ratōue ꝓpria ab aliꝗbus ignoratur. vnde diuerſi et in diuerſis ponūt et eſtimāt beatitudinē. quidam in voluptatibus. quidā in diuitijs. quidam in honoribus. Hinc patet ꝙ ip̄i ignorātbeatitudinē ī ꝓpria rōne. Similiter dicitur ꝙ ydolatredeum in ratōe cōmuni nō ignorāt ꝙ ē ens. principiuꝫ.omnipotens. dominus: tamē ſub ratōe ꝓpria ignorant.⁊ ideo negant de deo ꝙ eſt vnus. trinus ⁊ verus. quia n̄ē deus. et de ydolo quia eſt deus. ¶ Ad quartū patet reſponſio per p̄cedentia de cognitione dei. quia cognitōequia eſt nō quid ē et que eſt. ẜm habitum infuſuꝫ vl̓ innatum maxime cognoſcitur deus. ſicut dictū ē ſupra vlti. ca. inquiſitionis de cognitione dei. ¶ Ad quintum etvltimū dd̓m ſicut dixit anſelmꝰ sͣ. ꝙ intellectu ſiue cognitione qua cogitatur res cum vox eam ſignans cogitatur: poteſt ſummū bonū cogitari nō eē. cognitōne v̓ovel intellectu quo idip̄m quo res eſt intelligitur nullomodo¶ Nembruꝫ terciumEſtat querendū ſi hoc ſit ꝓpriū diuine eſſentialitati n̄ poſſe cogitari n̄ eē: ita ꝙ nōcōueniat alij. ¶ Ad quod ſic obijcit reſpōdeus ꝓ inſipiente anſelmus. cogitare menō eē ꝙͣdiu me eē certiſſime ſcio: neſcio vtrum poſſim. ſꝫſi poſſum: cur nō ⁊ quicquid aliud quod eadem certitudine ſic ſcio. ergo ꝙͣuis certuꝫ mihi ſit deum eē: poterocogitare ip̄m nō eē. Si aūt nō poſſum: iā nō erit iſld̓ ꝓpriū deo .ſ. nō poſſe cogitari nō eē. ¶ Itē ſi ẜm ꝓprietatēfalſa nequeant intelligi. nihil quod ē poteſt intelligi nōeē. falſum em̄ ē nō eē qd̓ ē: quare nō erit ꝓpriū deo n̄ poſſe intelligi nō eē. ¶ Cōtra. obijcit anſelmus ꝯtra rn̄den

tem ī li. pro inſipiente. ꝓculdubio quicquid alicui autaliquando nō ē. etiam ſi ē alicui aut aliqn̄: poteſt tn̄ cogitari nūꝙͣ et nuſꝙͣ eē. ſicut nō ē alicui aut aliquando.verbigratia quod heri nō fuit ⁊ hodie ē. ſicut heri nō fuiſſe intelligitur: ita ⁊ nūqͣ intelligi eē pōt. et quia hic n̄ē et alubi ē: ſicut nō ē hic: ita pōt nuſꝙͣ cogitari eē. Sil̓rcuius ꝑtes ſingule nō ſunt vbi aut quādo. ſunt alie partes eius oēs ꝑtes. et iō ip̄m totū pōt cogitari nūꝙͣ ⁊ nuſꝙͣ eē. nā etſi dicatur tp̄s ſemꝑ eē et mūdus vbiqꝫ: nō tamē illud totū ſemꝑ aut iſte totus ē vbiqꝫ. et ſic̄ ſingl̓e ꝑtes nō ſunt quādo alie ſunt: ita pn̄t nūꝙͣ eē cogitari. etſingule mūdi partes ſicut nō ſunt vbi alie ſunt. ita ſubintelligi poſſunt nuſꝙͣ eē. ſed et quod ex ꝑtibus ꝯiunctūeſt. cogitatione diſſolui ⁊ eē nō pōt. quare quicquid alicubi aūt aliqn̄ totū nō eſt. etiam ſi eſt: poteſt cogitari nōeſſe. talis aūt eſt omnis creatura. aut v̓o quo maius nequit cogitari ſi eſt. nō poteſt cogitari nō eē vt ꝓbatumeſt ſupra. ꝓprium igitur ſoli diuine eēntie ſic eē: vt poſſit cogitari nō eſſe. ¶ Quod cōcedendum eſt cum diſtīctione que poſita eſt ſupra. ¶ Ad obiecta dicenduꝫ ẜmanſel̓. ꝙͣuis nulla que ſunt inꝙͣtum ſunt poſſunt cogitari non eſſe. quia non poſſumus cogitare ſimul eſſe et n̄eſſe: tamē omnia poſſunt cogitari non eſſe preter id qꝛſumme eſt. Illa omnia inquā et ſola poſſunt cogitari n̄eſſe que initium habent aut finem aut partium cōiunctionem. et ſicut iam dixi quicquid alicubi aut aliquādo totum nō eſt. Illud v̓o ſolum cogitari nō poteſt noneſſe. in quo nec initiū nec finem nec ꝑtiū ē ponendū coniunctōem. et quod nō niſi ſemper et vbiqꝫ totū vlla preuenit cogitatio. ¶ Ad primū v̓o rn̄det anſel̓. Scito ꝗapotes te cogitare nō eē ꝙͣuis certiſſime ſcias te eē. ml̓tanāqꝫ cogitamus nō eē q̄ ſcimꝰ eē. et ml̓ta eē q̄ n̄ eē ſcimꝰ.nō exiſtimādo ſꝫ fingēdo ita eē vt cogitamꝰ. nō tn̄ inqͣtūꝯcernit̉ eē pōt ſil̓ cogitari non eē. ex p̄dictis patet rn̄ſioad ſecundū. In hunc ergo modum terminatur queſtiode diuīa eēntialitate¶ Queſtio quarta de diuine eſſentie incōmutabilitate.Oſtea inquirendūē d̓ diuīa incōmutabilitate. Primo andiuina eſſentia ſit omnino incōmutabilis. Secundo an cōueniat ei aliqͦ modo ꝙ ſit mutabilis. Tercio an ꝓpriumſit diuine eſſentie ꝙ ſit incōmutabilis.Alēbrum primumD p̄mū gͦ arguit̉ hͦ mō Rich̓. ī li. d̓ trini.Oīs mutatō aut ē de ſtatu ī ſtatū meliorēaūt ī ſtatū deteriorē: aut ī ſtatū priori eqͣlivbi at̄ nihil horū erit: nat̉a incōmutabil̓erit: ſꝫ tl̓is ē diuīa nat̉a. quia n̄ ī det̓iorē: qꝛ veriſſime ē.nec ī ſtatū meliorē qꝛ a ſemetip̄o ē. nec ī ſtatū eqͣlē. qꝛ ꝑfecta ē. relīꝗt̉ igr̄ ꝙ nat̉a diuīa oīno ē īcōmutabil̓. ¶ It̄oē qd̓ mutabile ē ē ens ī potētia ad aliqd̓ n̄ eē vel ad aliꝗd eē. ſꝫ qd̓ v̓iſſime ⁊ maxīe ē: ens ē. n̄ ens ī potentia adaliqd̓ nō eē. Sil̓r qd̓ ꝑfectū ē n̄ ē ens ī potētia ad aliqd̓cē. gͦ qd̓ v̓iſſime ⁊ ꝑfecte ē: nullo mō ē mutabile. ſꝫ tl̓is ēdiuīa nat̉a: gͦ ⁊cͣ. ¶ It̄ aug. oē qd̓ mutat̉ n̄ ẜuat ip̄m eē.⁊ qd̓ mutari pt̄ etiāſi n̄ mutet̉ pt̄ ꝙ ẜuat n̄ eē. qd̓ gͦ ẜuatſꝑ ip̄m idē eē ⁊ n̄ pt̄ ẜm aliquē mod̓ n̄ eē n̄ mutabil̓r: necpoterit mutari. erit gͦ ſimpliciter immutabile. Contra. omne quod ſe habet alio mō nūc ꝙͣ prius ē mutatūquia mutari ē alio mō ſe habere nūc ꝙ prius. ſꝫ deꝰ aliomō ſe habet nūc ꝙͣ ſe habuit ab eterno. gͦ ē mutatus. ꝓbatio medie. quia mō ſe habet ad creaturas vt dominꝰ.vt cōſeruator ⁊ rector. ẜm quē modū ſe n̄ hūit ab et̓noIt̄ filiꝰ d̓i nc̄ ē hō qd̓ n̄ fuit ab et̓no. gͦ ſe hꝫ alio mō ꝙͣ