TerciaQueſtio

⁊ opera creaturaꝝ mirati ſunt. intelligant ab illis qm̄qui hec fecit fortior eſt illis. a magnitudine em̄ ſpēi ⁊ creature poteſt cognoſcibiliter creator eoꝝ videri. ¶ Itemhugo de ſancto victore in pͥmo ſentētiaꝝ. cū aīa de ſe dubitari nō poſſit qm̄ eſt ⁊ qꝛ ſe ignorare nō poteſt cogiturex ſe ⁊ hoc credere. qꝛ aliqn̄ cepiſſe ſe meminit quoniamnō ſꝑ eſt. cū gͦ nō ꝑ ſe cepiſſe ⁊ initiū habuiſſe ſe videat.n̄ pōt ignorare. qꝛ nō fuit ſibi initiū. vt ergo inciꝑet qd̓nō erat: ab alio factū eſt qui erat. et illū dicimus deum.Hinc eſt ꝙ dicit̉ in pͣs. Scitote quoniā dn̄s ip̄e eſt deꝰ:ip̄e fecit nos et nō ip̄i nos. ¶ Preterea ꝑ intentionē veritatis ꝓbatur idem. ab anſelmo in li. de veritate. cogi.tet qui poteſt qn̄ nō fuit verum hoc ſcꝫ qꝛ futurū erat aliquid aut quando deſinet et nō erit hoc verum. ſcilicꝫ qꝛpreteritum erit aliquid. ꝙ ſi neutrum horū cogitari poteſt ⁊ vtrunqꝫ hoꝝ verum ſine veritate non poteſt eſſe:impoſſibile eſt cogitare ꝙ veritas principiū vel finē habeat. ergo eſt veritas eterna: ⁊ hanc dicimus diuinā eēntiam. ¶ Item idem anſel. in eodem libro. Si veritas habuit principiū aut habebit fineꝫ anteꝙͣ ip̄a inciperet verū erat quia non erat veritas. et poſtꝙͣ finita erit veruꝫerit quia non erit veritas. ſed verum non poteſt eſſe ſineveritate: erat igitur veritas anteꝙͣ eſſet veritas. ⁊ erit veritas poſtꝙͣ finita eſt veritas. quod inconuenientiſſimūeſt. eternaliter ergo eſt veritas. ¶ Item ex negatione veritatis ſequitur poſitio veritatis. ſicut rōcinat̉ augꝰ. inpͥmo li. ſoliloquioꝝ. Si veritas nō eſt. veritas eſt. quiaꝯſequitur veritatem nō eſſe: eſſe verum. Si dicatur veritatē nō eſſe: eſſe verū. pone verū ẜm quid nō ſimpliciter:tamen adhuc ſequit̉. quia omne ẜm quid. eſt reſpectu alicuius quod eſt ſimpliciter. ſi ergo eſt veruꝫ ẜm quid ſequitur neceſſario ꝙ aliquid eſt verum ſimpliciter ⁊ aliqua veritas ſimpliciter. ¶ Item ꝑ intentōem bonitatisꝓbant idem. optimum eſt optimū. ergo optimū eſt: qꝛ ītellectu eius quod eſt optimū intelligitur eſſe. Reſpondent dicētes ꝙ nō ſequitur. quia hoc verum eſt nō cōpulat actum exiſtendi: ſed ſolum eſſentiam ſiue eſſe ẜm habituꝫ. ſicut hic ceſar eſt ceſar: ex qͦ nō ſequitur ergo ceſareſt. ¶ Contra. intellectu eiꝰ quod eſt optimū intelligitens actu nccͣrio. quia intellectꝰ eiꝰ qd̓ ē optimū: ē qͦ nihileſt meliꝰ. ſꝫ meliꝰ ē ens actu ꝙͣ ens ī potētia. ⁊ vtrūqꝫ meliꝰ ꝙͣ nō ens (liceat ſic loqui) ſi gͦ ens qͦ nihil meliꝰ ponitens actu neceſſario. ergo et optimū ponit ens actu. ſi ergo nullus intellectus poteſt negare optimū eſſe optimūergo neceſſe habet ꝯcedere optimū eſſe. ¶ Item anſelmꝰad idem in proſologion. credimus te domine eſſe aliꝗd̓quo nihil poſſit cogitari maius. an non eſt aliquā talisnatura: quia dixit inſipiēs in corde ſuo nō eſt deus. ſedcerte cū audit hoc ipſum ꝙ dico aliquid quo nihil maiꝰcogitari poteſt. intelligit quod audit et qd̓ intelligit inintellectu eius eſt. etiam ſi nō intelligit illud eſſe. Indeſequitur certe illud quo maius excogitari nequit nō pt̄eſſe in ſolo intellectu. ſi em̄ in ſolo eſt: pōt cogitari eē ⁊ īre qd̓ maius eſt. Si gͦ id qͦ maius excogitari nō pōt nō īſolo ītellectu id ip̄m qͦ maiꝰ excogitari pt̄ ē qͦ maiꝰ excogitari pōt. ſꝫ certe hoc eſſe non pōt. exiſtit igitur proculdubio aliquid quo maius excogitari non poteſt et in intellectu et in re. et neceſſitatem huius rationis ip̄e anſelmꝰmultipliciter declarat in libro ꝯtra reſpondentem ꝓ inſipiente. ¶ Item ꝓbatur ꝑ intentionem p̄eminētie. vndeAnſelmus in monalogion. Cum naturarum alie alijsnegari nō poſſint eſſe meliores. nec enim ꝑſnadet ratioaliquam in eis ſic ſuꝑeminere vt nō habeat ſuꝑioreꝫ ſe.Si enim huiuſmodi diſtinctio graduuꝫ ſic eſt infinita.vt nullus ſit ibi gradus ſuꝑior quo ſuperior alius noninueniatur. ad hec ratio deducitur vt ip̄a multitudo naturarum nullo fine claudatur: quod abſurdū eſt. eſt igit̉ex neceſſitate aliqua natura que ſic eſt alicui vel aliqubus ſuperior: vt nulla ſit cui ordinet̉ inferior. reſtat igit̉ſummam eſſe naturam. ¶ Item Richardus in libro de

trinitate ad idem. illud certiſſiam eſt ⁊ vnde credo nemo dubitare poteſt. ꝙ in tanta multitudine rerū exiſſentium ⁊ tam multiplici differentia graduū oportet aliꝗceſſe ſummū. ſummū autem omniū dicimus quo nihil eſtmaius. nihil eſt melius. His igitur ratōnibus oſtendūtde neceſſitate deum eſſe.Mēbrum ſecundumOnſequenter ꝙͣtum ad diuinam eſſentiaꝫdeclarandam oſtendendum eſt eam ſic notam eſſe vt nō poſſit cogitari non eſſe. Adqd̓ arguit anſel. in ꝓſologion. ſi poteſt cogitari eſſe aliquid quod nō poſſit cogitari nō eſſe. maiuserit ꝙͣ illud quod poteſt eſſe cogitari. Si ergo id quo maius cogitari nequit poteſt cogitari non eſſe idip̄m qͦ maius cogitari nequit. non eſt id quo maius cogitari nequit qd̓ ꝯuenire non poteſt. Sic ergo videre eſt aliquidquo maius excogitari nō poteſt vt nec excogitari poſſitnon eſſe. ⁊ hoc es tu domine deus noſter. Si enim mensaliqua poſſit cogitare aliquid melius te. aſcenderet creatura ſupra creatorem. quod valde abſurdum eſt. ¶ Itēnaturales impreſſiones manente natura ſunt immutabiles ⁊ vnibiles ⁊ eedem apud omnes. ſed cognitio exiſtendi deū eſt nobis naturaliter impreſſa ẜm ꝙ dicit damaſcenus. ergo cuꝫ ſemꝑ maneat natura: conſtat ꝙ heccognitio eſt vniuerſalis ⁊ eadem apud omnes. ergo deeſſe diuine eſſentie nullus poteſt dubitare. ita ergo eſt ꝙnō poteſt ignorari a creatura rationali. ¶ Item veriſſime ⁊ veriſſima eſſentia eſt q̄ nec nō eſſe nec cogitari poteſt non eſſe quando ſcilicet vere et ꝑfecte eſt. vt nec noneſſe in re nec in opinione nō eſſe poſſit. ſi ergo diuina eſſentia veriſſime eſt ⁊ veriſſima: ergo non poteſt non eſſenec cogitari nō eſſe. ¶ Item ſi diſtinguatur ſicut quidādixerunt. ꝙ eſt ratio vt ratio ⁊ ratio vt natura. Ratōevt natura non poteſt ignorari deus nec cogitari nō eſſe:ſed ratione vt ratio eſt poteſt. ¶ Obijcit̉ ꝙ nullus ſi mouetur ratione vt ratione ad cogitandū de ſe. poteſt ignorare ſuum eſſe. quoniā ſemꝑ ſibi preſens eſt. inſuper necignorare ſe nec ſemꝑ fuiſſe. Sed ſi cognoſcat ſe eſſe ⁊ ſenō ſemꝑ fuiſſe: neceſſario cognoſcit ſe eſſe ab alio qd̓ eſtprincipiū ſui eſſe. ẜm illud pͣs. Scitote qm̄ dominus ipeſt deus. ip̄e fecit nos et nō ip̄i nos. ergo nō poteſt deuieſſe ignorare. ſi ratione vt eſt ratō moueatur. ¶ Cōtra.Ioh̓. damaſcenus. ꝙͣuis cognitio exiſtendi deum naturaliter ſit nobis impreſſa: tamen intantum inualuit peruicioſa hominū malicia. vt dicant non eſſe deum. ẜm ꝙdicit dauid. Dixit inſipiens in corde ſuo nō eſt deus. ergo diuīa eſſentia ab inſipiente poteſt ignorari ⁊ cogitarinō eſſe. ¶ Itē iuxta hͦ obijcitur anſelmus in vſologion:quomodo dixit inſipiens in corde ſuo non eſt deus. autenim dixit quod cogitare potuit. aut qd̓ cogitare nō potuit. Si quod cogitare potuit: ergo poteſt cogitari deuꝫnō eſſe. Si quod cogitare nō potuit: Contra. idem ē dicere corde ⁊ cogitare. ſi ergo vere cogitat. qꝛ dixit in corde deum non eſſe: ergo potuit cogitare deū nō eſſe. ¶ Itēydolatra dicit de deo fidelium ꝙ nō eſt deus. nec etiamaliquid: poteſt igitur deus cogitari nō eſſe. ¶ Item p̄mathimo. vltimo. Solus habet immortalitatem ⁊ luce habitat inacceſſibilem quam nullus hominum vidit ſꝫ necvidere poteſt. ex quo accipitur ꝙ diuinū eſſe minime eſtcognoſcibile. ſi ergo de quolibet ente creato poſſumꝰ cogitare non eſſe: ergo multomagis de diuīo eſſe poteſt cogitari ip̄m nō eſſe. ¶ Item boetius in libro de ebdomadibus. Intellecto pauliſper gratia diſputādi ꝙ nō ſit ſummum bonum. adhuc intelligeretur aliquid eſſe album.aliquid eſſe nigrum: ſed tamen non intelligeret̉ aliquideſſe bonum. poteſt ergo intellectus noſter accipere de rebus eſſe: non intellecto ſummo bono eſſe. ex quo videturſequi ꝙ ſummū bonum poſſit cogitari non eſſe. ¶ Eo-