QueſtioSecūda

ſimplicem formaꝫ. ¶ Reſponſio. Ratio vno mō dicit̉cōmuniter: alio modo ſtricte. ẜm ꝙ large ſumit̉ comprehendit intelligentiam. intellectum. ⁊ rationeꝫ ſtricte acceptam. vis enim rationalis ẜm aſpectum quemhabet ad id quod ſupra eſt ſcilꝫ deuꝫ: dicitur intelligētia. ẜm aſpectum quem habet ad id quod iuxta ſe eſt.ſcilꝫ ſpiritualem naturam: dicitur intellectus. ẜm d̓oreſpectum quem habet ad id quod infra ſe eſt. ſcilꝫ corporum naturas: dicitur ratio ſtricte. ⁊ hec eſt intentiobeati Auguſti. in libro de anima ⁊ ſpiritu. Aliter ẜmbimembreꝫ diuiſionem dicit Auguſti. ꝙ ratio diuiditſe in duo. ſcilꝫ in ſuperiorem ⁊ inferioreꝫ. ſcilꝫ in virū⁊ muliereꝫ. Superior pars eſt ad contemplandū deuꝫ⁊ eterna. Inferior ad contemplandas creaturas ⁊ tēporalia. ad ſuperiorem pertinet ſapientia. ad inferiorem ſcientia. Dicendum ergo ẜm hoc. ꝙ deus comprehenditur ratione ẜm ꝙ ratōnis nomen extenditur adſuperiorem partem que eſt mens vel intellectus dicta.non ẜm ꝙ reſtringitur nomen rationis ad inferiorempartem que eſt ad contemplandas creaturas vel inferiores naturas. ¶ Ad aliud v̓o Boetij dicenduꝫ. ꝙ eſtaccipere rationeꝫ per modum rationis: ⁊ per modumintelligentie. ſimiliter intelligentia per modum intelligentie ⁊ per modum rationis. Modus v̓o propriꝰ rationis eſt accipere in collectione vt vnum in multis velut vniuerſalem formam in multis ſingularibꝰ ⁊ vnuꝫex alio ⁊ poſt aliud vt ex principijs concluſionē. Modus d̓o intelligentie eſt apprehendere ipſam ſimpliceꝫvt vnum per aliud ſiue poſt aliud: ſed totum ſimul. innobis ergo eſt ratio per modum rationis. ⁊ ipſa intelligentia ẜm ſtatum preſentem per modum rationis. qꝛnoſtra intelligentia apprehendit ſimplicem formā queeſt deus. non per modum ſimplicitatis ⁊ ſimultatis: ſꝫvelut vniuerſalem cauſam in multis effectibus: ⁊ peraliud vt per effectus ſcilꝫ creaturas. Ratio v̓o per modum intelligentie: ⁊ intelligentia per modum intelligentie eſt diuini intellectus. hinc dicit boetius ī librode conſolatione. ꝙ ratio ſolum hominis eſt intelligentia dei. ⁊ hoc eſt quod ipſe dicit. ſenſus ſolus cūctis alijs cognitionibus deſtitutus immobilibus animantibus ceſſit qͣles ſunt conche maris. imaginatio v̓o mobilibus beluis quibus iaꝫ ineſſe fugiendi apetendiuealiquis videt̉ affectus. Rō v̓o tm̄ hūani generis ē ſic̄ īrelligētia dini. ¶ Articulus quartꝰEinde queritur. vtrum homo in primoCirca quod duo queruntur. Primo. anſtatu cognoſceret per creaturas deum.noſceret deum per creaturas. Secundo.vtrum melius tunc cognoſceret deum per rationem qͣmodo cognoſcatur per fidem. ¶ Circa primum ſic. hugo de ſancto victore ſic loquitur de ſcala Iacob. ⁊ vultfacere differentiam inter cognitioneꝫ hominis ⁊ ꝯgntionem angeli dicens. ꝙ angeli non indigent ſcala: ꝗavolant per contemplationem. homo autem qui volarenon poteſt indiget ſcala. Scala autem eſt rehiculū creature. ergo adam in primo ſtatu cognoſcebat per creaturas deum. ergo indigebat creaturis. ¶ Contra. hugo: cognouit homo creatorem ſuum non ea ſolum cōgnitōne que foris ex auditu ſolo perficitur: ſed ea queintus per inſpirationem monſtratur. Item idem. Nōea qua modo deus accedentibus abſens fide creditur:ſed ea que tunc per preſentiaꝫ contemplationis ſcientimanifeſtius cernebatur cognouit creatorem ſuum nonita excellenter ſicut poſtea cognoſcere debuiſſet ſi perſtitiſſet. ergo non cognouit deum per creaturas: ſed ſeipſo. ¶ Reſponſio. ſicut dicitur eccͣi. xvij. poſuit oculūipſorum ſuper corda ipſorum. oſtendere illis magnalia operum ſuorum: vt magnalia enarrarent operū illius. Oculus autem eſt aſpectus intellectus rationa-

lis. ⁊ iſte oculus eſt in terrena ⁊ eterna. ſed in terrenseſt per naturam: in eterna v̓o per gratiam. Dicenduꝫergo ꝙ adam per creaturas videbat deum non in ſe.¶ Ad illud quod dicitur manifeſtius per contemplationis preſentiam. Dicendum ꝙ deus manifeſtatur inſe ⁊ in ſuo effectu. In effectu ergo tūc manifeſte videbatur non obſcure. ſed modo propter peccatum obſcure⁊ non manifeſte videtur. naturaliter ergo non eſt acceptatio eius ẜm quod eſt: ſed cum eſſectu ſemꝑ.Poſtea queritur.§. j.vtrum adam in primo ſtatu melius cognoſceret deumꝙͣ modo cognoſcatur per fidem. Et videtur ꝙ ſic. quiacognitio per abſentiam non eſt tanta: quanta eſt illa q̄per preſentiam contemplationis. ſed talis fuit cognitio ade ante peccatum: ſicut dicit hugo. gͦ ⁊cͣ. ¶ Contra. glo. xxxiij. Iob. Conſumpta eſt caro eius a ſupplicijs. Nota. adam ante peccatum nec ſtultum nec ſapientem fuiſſe: neqꝫ ſapienter neqꝫ ſtulte peccaſſe. ⁊ itavidetur ꝙ minor fuerit illa cognitio quaꝫ habuit: ꝙͣ fide i. ¶ Reſponſio. in adam fuit cognitio naturalis ⁊ſuperaddita. Maior autem cognitio poteſt dici tripliciter. ſcilꝫ ꝙͣtum ad comprehenſionem intellectus. velꝙͣtum ad meritum. vel ꝙͣtum ad guſtum. poteſt ergo dici ꝙ cognitio quam habuit adam naturaliter de deocreaturas: maior fuit ꝙͣtum ad comprehenſionem trtellectus. ſed illa que eſt per fidem maior eſt ꝙͣtum adintellectum ⁊ ꝙͣtum ad guſtum ꝙͣ illa que eſt per naturam. Eſt enim duplex preſentia dei: in viſu: ⁊ ī guſtu.⁊ ẜm hoc eſt cognitio videntis in lumine: ⁊ guſtantisin tenebris. ⁊ talis eſt cognitio fidei in qua abſens eſtviſui ⁊ preſens guſtui. propter quod dicitur in pͣs. Ꝙmagna multitudo dulcedinis tue domine quam abſcōdiſti ⁊cͣ. Dicendum igitur ꝙ eſt ſapientia ꝙͣtum ad ſpeculationeꝫ: ⁊ ꝙͣtum ad electioneꝫ. primo modo fuit ſapiens adam. ſed in electione non fuit ſapiens: quia male elegit. nec fuit ſtultus: quia n̄ penitus ignorabat ꝗdeligenduꝫ. ⁊ hoc eſt quod ſequitur in illa gloſa. Sapiens enim eſt qui obſeruatione peccati agenda vel vitāda nouit. Stultus v̓o qui ſequenda vel vitanda oīnoignorat. nec talis fuit adam. Et ſic patet quomodo intelligatur.Alēbrum terciumEterminatis queſtionibꝰ illis que incidūt ex ꝑte ꝯgnoſcibilis ⁊ ex ꝑte ꝯgnoſcentis: ꝯſequēs e determīare queſtiōes incidētes ex ꝑte medij ꝯgnoſcēdi. ⁊ hͦ ſb̓ ꝗnqarticulis. Primꝰ an ꝯgnoſcat̉ ꝑ mediū. Scd̓us de medio ꝯgnoſcēdi ꝑ naturā. Terciꝰ de medio ꝯgnoſcēdi ꝑgr̄aꝫ. Quartꝰ de ꝯꝑatōe ꝯgnitōis ꝑ naturā ⁊ gratiaꝫ.Quintꝰ de ꝯꝑatōe ẜm certitudinē medij ad ꝯgnoſcēdūdeū ⁊ creaturā.Articulus pr̄imꝰRimo q̄rit̉. vtꝝ deꝰ videat̉ vel ꝯgͦſcat̉ ſeip̄ovel reqͥrat̉ aliꝗd alid̓ ſic̄ mediū ad ꝯgͦſcēdūip̄m. ¶ Ad qd̓ ſic obijcit̉. ſicut ſe hꝫ lux iſtacorꝑal̓ ad ſenſuꝫ ⁊ viſibilia: ita ſe hꝫ lux diuīa ad intellectū ⁊ intelligibilia. ſic̄ dic̄ aug. ī li. ſoliloꝗ. ꝙ terra viſibil̓ ē ⁊ lux: ſꝫ tra niſi luce illuſtrata videri n̄ p̄t. ſil̓r diſciplinaꝝ ſpectamīa n̄ pn̄t ꝯḡſci ⁊ ītelligi niſi aliqͦ ſuoſole illuſtrēt̉. ⁊ illd̓ ē deꝰ. ſi gͦ lux corꝑal̓ ꝑ ſeip̄aꝫ vidr̄ ⁊n̄ ꝑ alid̓. gͦ lux q̄ ē deꝰ ꝑ ſeip̄aꝫ videbit̉ ⁊ n̄ alio. ¶ Itē cūtria ſint gene̓a viſiōis ſic̄ dic̄ aug. corꝑal̓. ⁊ imagīaria⁊ ītellectual̓. tercō gene̓ vidēt̉ res q̄ n̄ hn̄t ſil̓itudīeꝫ niſi ſeip̄as. vt dr̄. ij. coꝝ. xij. ī glo. aug. ſꝫ tercō gene̓ videt̉deꝰ. gn̄ ꝑ imaginē videt̉ ſiue ſil̓itudinē. Ꝙ at̄ tercō genē viſiōis videat̉ deꝰ: hr̄. j. ro. ſuꝑ illd̓ inuiſibilia ⁊cͣ. ꝙph̓i vider̄t deū tercō gene̓ viſiōis. ¶ Itē dic̄ aug. ꝙ mēsnll̓a īterpoſita nat̉a ab ip̄a pͥma v̓itate format̉. nll̓a igr̄nat̉a alia īterueīt int̓ pͥmā v̓itatē ⁊ mētē q̄ ſit ſicut me-