Articulus ſecundusOnſequenter queritur. an diuina ſubſtantiaſit cognoſcibilis in ſua īmenſitate. Ad quodſic. Ro. j. Inuiſibilia dei. glo. tam pulchraaſtra condidit vt ex his quantus ⁊ ꝙͣadmirabilis ē creator eorum poſſit agnoſci. ergo de deo poteſt haberi cognitio quātus eſt. ſed quantus eſt virtute infinita ⁊ immenſa. ⁊ idem eſt ei quātum quod magnum. nec molemagnus eſt. ſed virtute ſicut dicit Auguſtinus. ergo poteſt cognoſci in ſua īmenſitate ſiue infinitate. ¶ Item adephe. iij. vt impleamini omni plenitudine dei. ſed omīsplenitudo dei eſt ſua immenſitas. Impletio autem iſtaeſt per cognitionem ⁊ amorem. ergo immenſitas poterit cognoſci. ¶ Item Ioh̓. xv. omnia quecunqꝫ audiui apatre meo nota feci vobis. ſꝫ omnia ibi intelligunt̉ potentia. veritas. bonitas. eternitas. ⁊ immenſitas. quiaomnia illa nota ſunt filio. ergo ⁊ ipſam immenſitatem⁊ eternitatem notam fecit apoſtolis. ¶ Item omnia quecunqꝫ ſunt in deo ſunt vnum. ſcilicet eternitas. veritas.immenſitas. ſi ergo eſt cognoſcibilis veritas. erit cognoſcibilis immenſitas. ¶ Contra Ambro. ſuper primumluce in originali. deum nemo vidit vnꝙͣ. quia ea que habitat in deo plenitudinem diuinitatis nemo conſpexit.nemo mente aut oculis comprehendit. ¶ Item Boetiomne quod ſcitur aut cognoſcitur. non ex ſua natura. ſꝫẜm comprehendentium cognoſcitur facultatem. cum ergo facultas anime comprehendentis ſit finita. Diuinaautem ſubſtantia ẜm ſuam immenſitatem fit infinita.ergo non erit cognoſcibilis in ſua immenſitate ab anima rationali. ¶ Solutio. dicendum ꝙ eſt cognitio dedeo per modum poſitionis. ⁊ per modum priuationis.per modum priuationis cognoſcimus de deo quod īeſt. per modum poſitionis cognoſcimus quid eſt. Diuina ergo ſubſtantia in ſua immenſitate non eſt cognoſcibilis ab anima rationali cognitione poſitiua. ſed eſt cognoſcibilis cognitione priuatīa. ¶ Ad illud ergo quodprimo obijcit. ꝙ ex creaturis quantus ſit creator poſſitagnoſci. Dicendum ꝙ quantus ſit poteſt cognoſci permodum priuationis. non per modum poſitionis. verbigratia. quantus ſit duratione cognoſcitur per modumpriuationis cum dicitur eternus id eſt ſine principio etfine. Similiter quantus ſit repletione. cognoſcitur perhoc qd̓ dicitur īcircumſcriptus per abnegationem loci⁊ vbi. Similiter quantus ſit virtute per abnegationemmenſure virtutis ipſius cum dicitur īmenſus. Per modum v̓o poſitionis vt determinaretur quanta ſit ei magnitudo ſiue duratio ſiue virtus non eſt poſſibile. ¶ Adſecūdū reſpondet Auguſtinus. ꝙ illud apoſtoli non eſtintelligendum ꝙ impleamur omni plenitudine dei. vthabeamus plenitudinē quā habet. ſic enim implebunt̉in omnem plenitudinem dei cum non fuerint ⁊ ipſi plonus deus. ſed cum perfecte fuerint pleni deo. ¶ Ad tercium dicendum. ꝙ omnia nota feci vobis. intelligendūeſt id eſt preordinaui vt omnia nota faciam vobis. oīaautem ibi diſtribuit pro creaturis non vniuerſaliter ꝓomnibus conditionibus immenſe ⁊ infinite diuine eſſentie. tamen ⁊ ſi diceretur diſtribuere pro diuina īmenſitate eternitate ⁊ huiuſmodi. tunc diſtinguendum eſt.Diuina eſſentia eſt cognoſcibilis in ſua īmenſitate. hoceſt quia īmenſa eſt. ⁊ hoc modo verum eſt. vel eſt cognoſcibilis ẜm ſuam īmenſitatem. ⁊ hoc modo falſum ē ẜmꝙ modus īmenſitatis determinat cognitionem in comparatione ad cognoſcentem. nam ſi determinaret cognitionem in comparatione ad rem cognitam. vera eſſet. ⁊eſſet idem ſenſus qui prius. ¶ Ad vltimum dicendum.ꝙ non ſequitur in diuinis talis modus arguendi. in diuinis idem eſt. ſapientia. bonitas. ⁊ īmenſitas. ergo qd̓de vno dicitur ⁊ de altero. Iſta enim nomina. ⁊ ſi vnum
deſignent ratione principalis. ſignati tamen differūt ratione connotati. ⁊ ratione modi ſignificandi. vnde ⁊ cuꝫidem ſit in deo ſcientia ⁊ voluntas. non tamen ſequiturſcientia eſt malorum. ergo voluntas malorum. ergo necſequitur illud quod obijcitur.Articulus terciusUeritur conſequenter. an cognoſcat̉ per naturalem rationem trinitatis perſonarū. Etvidetur ꝙ ſic Ro. j. Inuiſibilia dei. ꝑ ea quefacta ſunt intellecta conſpiciunt̉. ſempiterna quoqꝫ virtus eiꝰ ⁊ deitas. ibi dicit glo. ꝙ per illa tria inuiſibiliaſempiterna virtus ⁊ diuinitas intelligitur trinitas perſonarum. ergo trinitas perſonarum cognoſcebatur perph̓os naturali ratione. ¶ Item ph̓s ī libro de celo ⁊ mūdo in principio. oſtendit ꝙ ternarius eſt numerus oīsrei. ⁊ inducit in naturalibus. mathematicis ⁊ diuinis.In naturalibus vt motus a medio. motus ad medium.⁊ motus contra medium. In mathematicis vt linea. ſuperficies. corpus. In diuinis ſimiliter. vnde dicit hͦ numero adhibuimus noſmetipſi magnificare deum vnuꝫcreatorem īminentem ex proprietatibus eorū q̄ ſunt creata. ergo ⁊ ipſe Ariſto. per naturalem rationem habuitnoticiam trinitatis. Item trimegiſtus monas monadem genuit. ⁊ in ſe ſuum reflectit ardorem. ergo trimegiſtus habuit noticiam trinitatis. quia monas gignenseſt pater. monas genita filius. ⁊ ardor ſpirituſſanctus.¶ Item Augu. in lib. de trinitate. ph̓i ſapientiā tripertitam eſſe dixerunt. que eſt ſignatio trinitatis. cui enī ſūthe aſcribende niſi actori omniū creaturarum datori intelligentie amoris inſpiratori. vnde vult dicere Augu.ꝙ naturalis ph̓ia eſt de his q̄ pertinent ad conditionemnature. Rationalis de his que pertinent ad rationem⁊ intelligentiam. Moralis de his que pertinent ad mōrem. Ideo naturalis aſcribitur actori patri. rationalisſapientie filio. moralis amori ſeu bonitati ſpirituiſanto. ¶ Contra Ro. j. inuiſibilia dei ⁊cͣ. glo. Augu. dicitph̓os non pertigiſſe vſqꝫ ad noticiam tercie perſone ſcꝫſpirituſſancti. ſuper Exo. viij. Ubi magi pharaonis defecerunt in tercio ſigno. quia ſummi gentium ph̓i de togaton id eſt ſummo patre. ⁊ de noyſ .ſ. mente eius philoſophati ſunt. Tercio ſigno defecerunt magi. quia vſqꝫad terciam perſonam peruenire nō valuerunt philoſophi. ¶ Reſponſio ẜm glo. ꝙ cognitionem ipſius trinitatis per propria ip̄ſarum perſonarum non habueruntnec habere potuerunt. niſi per doctrinam aut inſpirationem. ſed noticiam trinitatis per appropriata ipſis ꝑſonis .ſ. potentiam ſapientiam. ⁊ benignitatem haburunt ⁊ habere potuerūt. Sed obijcit̉. nam ſicut ſciuerūtappropriata patri ⁊ filio. ita ſciuerunt appropriatū ſpirituſſancti. ⁊ ſicut neſciuerūt appropriatuꝫ ſpirituſſancti.ſic neſciuerunt appropriatum patris ⁊ filij. ⁊ ſicut ignorauerūt ꝑſonam ſpirituſſancti. ita ignorauerūt ꝑſonaspatris ⁊ filij. ⁊ ſicut cognouerūt perſonas patris ⁊ ſilij.ita ⁊ perſonā ſpirituſſancti. ¶ Item nōne trimegiſtꝰ cognouit perſonas ꝓprie cū dixit monas monadeꝫ genui⁊ ardorē ꝓcedētē. ¶ Itē Rich. de ſancto victo. credo ſine dubio. ꝙ ad ꝙͣcūqꝫ explanationem que neceſſe ē eē nōmō ꝑ ꝓbabilia. īmo ⁊ neceſſaria argumēta nō deeſſe. ſꝫnihil adeo neceſſe ē eē ſicut trinitatē ꝑſonarum. ergo adip̄am oſtendēdā poſſunt haberi argumēta neceſſaria etrōnes naturales. ergo ꝑ rationē naturaleꝫ pōt cognoſcitrinitas. ¶ Reſpōſio. ꝙ ꝑ naturalē rationē non pōt haberi cognitio trinitatis ẜm ꝓpria. tamē ꝑ naturalē rationem adiutā ꝑ aliquā gratiā aut gratis datā aut gratūfacientē pōt. Et rō huiꝰ ē. quia ītellectus noſter obtenebratus ꝑ originalē corruptionē. deficit in his que veriſſime ſunt. ⁊ ideo circa maxime ītelligibilia deficit. ⁊ etiaꝫde his q̄ mīme ſunt. ⁊ iō mīme ītelligibilia ſicut eſt eſſe