QueſtioSecūda

¶ Queſtio ſecunda de conitione dei qua cognoſcitur in ſe.Plens autē ſe manifeſtare humanis cordibus ſuꝑeſſentialis ſubſtantia deus: in latōne legisprecipit moyſi Exodi. xx. Conteſtareopuluꝫ: ne forte velint tranſcendereterminos ad videnduꝫ deum. ponens limites humanerationi in inquiſitione diuinoruꝫ. ⁊ maxime in ꝑſcrutatione abditiſſime ⁊ ſacratiſſime diuine vnitatis ⁊ trinitatis. hinc eſt quod etiaꝫ ꝑ ſapienteꝫ dictum eſt. Netranſgrediaris terminos quos poſuerunt patres tui.Termini auteꝫ iſti ſunt ſententie diuini eloquij. ꝓpterquod beatus Dyoniſi. in libro de diuinis nominibusdicit vniuerſaliter non audere aliud cogitare vel dicere de ſuꝑexcellentiſſima diuinitate: preter hoc quod indiuinis ſcripturis inuenitur expreſſum. ¶ Huius reigratia preponamus queſtioneꝫ de cognitione dei quepoteſt haberi ab homine in hac vita: vt manifeſti ſinttermini inquiſitōnis circa eſſentiam beatiſſime trinitatis. Queritur itaqꝫ de cognitione dei in via ex partecognoſcibilis: ex parte cognoſcentis: ex parte medij co¶ Alembrum primūRimo queritur ex parte cognoſcibilis ꝑſex articulos. Primus: an deus ſit ꝯgiſcibilis. Secūdus: an ſit cognoſcibilis ī1ſua immenſitate. Tercius: an ſit cognoſcibilis in ſua trinitate Quartus: an cognoſcibilis ſitfacie ad facieꝫ. Quintus: an ſit cognoſcibilis ī ſua ſpecie. Sextus: an ſit cognoſcibilis in ſua preſentia ẜm ꝙpreſens.¶ Articulus primusUeritur igit̉ primo. vtrum deus ſit cognoſcibilis anime humane. Ad quod ſic Augiſis eſt natura deus: nō tm̄ pater ſed ⁊ ipſa trinitas deꝰſtinus in libro de videndo deo. Impaſſibivnus. ſed hoc eſt ei eſſe viſibilem quod cognoſcibilem.nam ſicut dicitur in eodeꝫ libro. hoc diſtat inter videre⁊ credere. quia preſentia videntur: credūtur abſentia.Preſentia autē hoc loco intelligimus que preſto ſuntſenſibus ſiue animi ſiue corporis. ſicut hanc luceꝫ corporis ſenſu video ⁊ malam voluntateꝫ: quia preſto eſtanimi mei ſenſibus: quia intus mihi preſens eſt. om̄autem cognoſcibile eſt viſibile ſenſibus anime vel corporis. cum ergo deus ſit inuiſibilis: ergo incognoſcibilis. ¶ Item auguſti. in eodeꝫ. deuꝫ nemo vidit vnꝙͣ necvideri poterit qui lucem habitat inacceſſibilem: ⁊ ē natura inuiſibilis ſicut ⁊ incorruptibilis. ⁊ ſicut nūc incorruptibilis nec poſtea corruptibilis. ita nō ſolū nūcſed ⁊ ſemꝑ inuiſibilis. ¶ Item Iohan. dama. infinitꝰeſt deus ⁊ incomprehenſibilis. ſed omne quod cognoſcitur animo comprehenditur intellectu. deus igit̉ nōerit cognoſcibilis. ¶ Item omīs cognitio infiniti intum huiuſmodi eſt infinita. quia ſi eſſet finita: nō traſiret ſuper infinitum. cum ergo ſubſtantia diuina ſit īfinita: non cognoſcet̉ niſi cognitōne infinita. ſed ꝯgnitio infinita non poteſt eſſe a potentia finita: quia actioinfinita non egredit̉ a potentia finita. cum gͦ omīs potentia ratōnalis ſit finita: nō egredit̉ ab ipſa actō queſit cognitio ſubſtantie dei infinite. ¶ Iteꝫ inferiꝰ optimo noſtro nō eſt natū cognoſcere optimū noſtruꝫ. ſiueoptimū noſtrū non eſt cognoſcibile ab inferiori noſtrovt mens vel ratio nō eſt ꝯgnoſcibilis imagine vel ſenſugͦ nec melius ⁊ excellētius optimo noſtro incōꝑabilit̓erit ꝯgnoſcibile ab optimo noſtro. gͦ nec deꝰ a mēte nr̄a

quod eſt optimū in nobis. ¶ Contra. augꝰ. in p̄mo ſoliloquioꝝ. intelligibilis eſt deꝰ. intelligibilia ſunt ſciētiaꝝ ſpectamīa: ſꝫ differūt plurimū. naꝫ terra viſibilieeſt ⁊ lux: ſꝫ terra niſi luce illuſtrata videri nō pōt. Similit̓ diſciplinaꝝ ſpectamīa videri nō pn̄t niſi aliquovelut ſole ſuo illuſtrent̉. videlꝫ deo. ¶ Itē rō .j. qd̓ notieſt dei manifeſtū ē in illis. Glo. i. ꝯgnoſcibile ductu rōnis. q. d. in ſe hn̄t vnde pn̄t ꝯgnoſcere qd̓ ē ꝯgnoſcibilede deo. ⁊ ibidem. Inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt acreatura mūdi intellecta ꝯſpiciūt̉ ſempiterna qͦꝫ virtuseius ⁊ diuinitas. Et ſap̄. xiij. a magnitudine ſpēi ⁊ creature ꝯgnoſcibilit̓ poterat creator eoꝝ videri. ¶ Itemſic̄ virtutis affectiue rōnalis eſt ad amandū bonuꝫ: ſivirtutis cognitiue rōnalis ad ꝯgnoſcēdū verum. Si gͦſummū bonū ē appetibile ab affectiua rōnali. gͦ ⁊ ſummū verū ꝯgnoſcibile a cognitiua rōnali. ¶ Rndeo ẜmb. aug. ad paulinā de videndo deo dicēteꝫ. ſi q̄ris vtrūpoſſit deus videri: rn̄deo pōt. ſi q̄ris vnde hͦ ſciam: rn̄deo ꝙ in veraciſſima ſcriptura legit̉. beati mūdo cordeqm̄ ipſi deū videbūt. ¶ Ad primū gͦ obiectū dd̓m ẜmverbū b. aug. ſi q̄ris qūo dictus ſit inuiſibilis deꝰ ſi videri pōt? Rndeobilē eſſe natura: videri tn̄ cumvult ⁊ ſicut vult. Ex quo pꝫ diſtinctio ꝙ deꝰ eſt inuiſibilis natura: viſibilis v̓o volūtate. Scd̓m hoc gͦ diſtīguēdū. ꝙ eſt viſibile nccītate: ⁊ ē viſibile volūtate. viſibilia nccītate ſunt corꝑalia ⁊ ſenſibilia. viſibilia v̓o volūtate ſunt ſpūalia: quēadmodū angeli ⁊ deꝰ. ⁊ hͦ ē qd̓dicit aug. in eodē li. ſumēs aucͣteꝫ amb̓. ſuꝑ illd̓ .j. luc̄apparuit angelꝰ ⁊cͣ. Nō ſil̓r ſenſibilia vident̉ ⁊ is cuiꝰnature ē nō videri: volūtate videri. nā ſi nō vult n̄ videtur: ſi vult videt̉. apparuit .n. deꝰ abrahe qꝛ voluit: alijsquia noluit nō apparuit. ¶ Ad ſcd̓m quod dicit. ꝙ ē naturaibilis ſicut incorruptibilis. Dicēdū ẜm bt̄maug. de vidē. deo. corꝑa ꝯſuetudine loq̄ndi viſibilia nomināt̉.pterea deꝰ inuiſibilis dicit̉ ne corpꝰ eē credat̉nō qꝛ mūda corda ſue ſub̓e ꝯtēplatōne fraudauit. hecſumma merces deū diligētibꝰ ꝓmittit̉ dicēte ip̄o dn̄oꝗ diligit me diliget̉ a patre meo ⁊ ego diligā eū ⁊ manifeſtabo illi meipſuꝫ. ¶ Ad terciū ſil̓r rn̄dit iuxͣ diſtīctionē aug. de vidē. deo. aliud ē videre: aliud vidēdo totū ꝯprehendere. Iſtud .n. videt̉ qd̓ pn̄s vicunqꝫ ſentit̉.totū aūt vidēdo comp̄hendit̉: qd̓ ita videt̉ vt nihil eiꝰlateat vidēteꝫ: aut cuiꝰ fines circūſpici pn̄t. ſicut nihillateat pn̄tis volūtatis tue. circūſpicere aūt potes finesanuli tui. exēpligr̄a. duo poſui quoꝝ vnū ad mētis obtuitū: alteꝝ ad corꝑales oculos ꝑtinet. ex qͦ manifeſtuꝫeſt ꝙ nō ſequit̉: deus ē incōprehēſibilis. gͦ incognoſcibilis. ¶ Ad quartū rn̄dendū iuxͣ Boe. in li. de ꝯſolatōe.ꝙ ea q̄ ꝯgnoſcūt̉ nō ẜm ſui naturā ꝯgnoſcunt̉: ſꝫ ẜm cōgnoſcētiū facultatē. ꝯgnitio igit̉ n̄ dicet̉ finita vel infinita a re cognita finita vel infinita: ſꝫ a facultate ꝯgnoſcētis finita vel infinita. qꝛ qd̓ cognoſcit̉ ꝑ modū ꝯgnoſcētis ꝯgnoſcit̉: nō ꝑ modū rei cognite. ⁊ hͦ manifeſtuꝫeſt in omībꝰ modis ꝯgnitōis: ſiue ſit ꝯgnitio ſenſitiua:ſiue imaginatiua: ſiue intellectualis. n̄ gͦ ſeꝗt̉ ꝙ ſi ſub̓adiuina ſit infinita: ꝙ ꝯgnitio q̄ de ea ē ab intellectu humano ſit infinita. īmo qꝛ intellectꝰ hūanꝰ finitꝰ eſt: cōgnoſcet ſub̓am diuinā finite. ¶ Ad ꝗntū dd̓m. ꝙ materialitas ꝓhibet ꝙ ſenſus ꝗ ē vis inferior n̄ poſſit ꝯgnoſcere vim ſuꝑioreꝫ q̄ eſt rō. nulla .n. vis cuiꝰ eē nō depēdet a materia: p̄t apprehende̓ formā vel rē abſtractaꝫ amateria. hinc eſt cū virtus ſenſitiuā ẜm eē ⁊ agē dependeat a materia: n̄ erit ꝯgnoſcitiua mētis vel rōnis q̄ ēres ⁊ forma abſtracta a materia. ex alia aūt ꝑte ipſa īmaterialitas ⁊ ſimplicitas ſpūalitatis fac̄ ꝙ mēs vl̓ rōnō ē ꝯgnoſcibilis melioꝝ ⁊ excellētioꝝ ſe .ſ. diuīeque ē ſimplex ⁊ immaterialis: ⁊ ī hͦ imago eiꝰ ē. Scd̓ꝫb. aug. in li. de tri. imago dei eſt in hͦ ꝙ capax eiꝰ ⁊ ꝑticeps eē pōt. capax ꝑ ꝯgnitiōeꝫ: ꝑtips ꝑ amoreꝫ. hincꝙ nō ſequit̉ obie-