tellectus ſenſus ſacre ſcripture aut eſt de cauſa aut deeffectu. De cauſa que ē eterna deus eſt anagogicus intellectus. De effectu dupliciter poteſt eſſe. aut de factoaut de faciendo. Si de faciendo ſic eſt moralis intellectus ſiue tropologicus. Si de facto: hoc eſt dupliciter.aut enim intelligitur in prima facie littere: hoc eſt perſignationeꝫ verbi. ⁊ ſic eſt litteralis ſiue hiſtoricus. hiſtoria enim eſt rerum geſtarum narratio: que in primafacie littere continent̉ ſicut dicit Hugo. Aut intelligit̉per ſignationeꝫ facti: ⁊ ſic eſt allegoricus ẜm ꝙ dic̄ hugo. ꝙ allegoria eſt cum per id quod factum dicitur: aliquod aliud factum ſiue in preſenti ſiue in preterito ſiue in futuro ſignificatur. Nota ergo ꝙ hugo de ſanctovictore qui poſuit materiam diuinarum ſcripturarumopera reſtauratōnis: poſuit tm̄ tres intellectus diuinarum ſcripturarum. qui quidem fundantur in opere.ſcilꝫ hiſtoricum. anagogicum. ⁊ tropologicum. Bedad̓o qui intellexit materiam diuinarum ſcripturarum:non ſoluꝫ opus reꝑationis immo cauſaꝫ addidit anagogicum. qui quideꝫ intellectus reſpicit cauſam: ſicutalij tres effectum. ¶ Ad id v̓o quod opponitur de parabolico intellectu. Dicendum ꝙ reducitur ad hiſtoricūdupliciter. ẜm rem. ⁊ ẜm rei ſimilitudineꝫ. Scd̓m remſicut in rebus geſtis. ẜm ſimilitudineꝫ ſicut in parabolis. Parabola enim eſt ſimilitudo rerum: cum per rerum differentem ſimilitudinem ad id quod per ipſumintelligitur peruenitur. Unde de parabolicis euangelijs dicit Auguſtinus. ꝙ ſic accipienda ſunt: nō vt eēntſed vt eſſe poſſent. ¶ Ad tercium quod obijcitur eſt reſponſio. ꝙ Auguſtinus diſtinguit intellectus in librode vtilitate credendi. non ẜm diuerſitatem que eſt ī ratione intelligentie ſiue eius quod intelligitur: ſed ẜmdifferentiam que eſt in modo intelligendi. vnde tres pͥmi ſenſus intelliguntur ⁊ comprehenduntur ſub ſenſu litterali. illi enim tres ſenſus conueniūt in materiadicendi cum litterali. quartus v̓o ſenſus comp̄hendittres ſpūales. ⁊ ideo non eſt ꝯtrarietas.¶Articulus quintusUeritur iterum de ſenſu litterali: an fundetur ſupra verum. Nam videtur aliquandofundari ſupra mendacium. Iud̓. ix. Ierunttigna ſiluarum vt vngerent ſibi regem. ſed iſtud videtur extraneum a ſcientia veritatis. Iob. xiij. Non indiget deus noſtro mendacio. ¶ Reſponſio. ꝙ veritas eſtin ſermone dupliciter: ꝙͣtum ad illud quod dicitur: ⁊ꝙͣtum ad illud per quod dicitur. quia ſunt ad deſignationem alicuius facti vel rei ẜm veritatem. ⁊ iſto modoaſſumuntur non ꝙͣtum ad ſignificationeꝫ primaꝫ: ſedꝙͣtum ad ſignificationeꝫ ſecūdam. Unde notanduꝫ. ꝙin hiſtoricis eſt veritas ꝙͣtum ad ſignificationē vocuꝫ.in parabolicis ꝙͣtum ad ſignificationem rerū. ¶ Iteꝫqueritur de ſpirituali ſiue miſtico qui maxime vtiturſimilitudinibus rerum corporalium ⁊ paſſibilium. nācum conuenientibus ſimilitudines ſint magis ad demonſtrationeꝫ diuinorum ꝙͣ diſconuenientes: miſticꝰintellectus deberet habere conuenientiores ſimilitudines. ergo cum ſpiritualium ſimilitudines ſint conuenientiores diuinis ꝙͣ ſimilitudines corporalium: nō deberent aſſumi ſimilitudines ī miſtico intellectu niſi ſpirituales. ¶ Item inconueniens eſt formationes turpes pulchritudini ſumme coaptare. ſed formationesturpes ſunt formationes que ſunt ex rebus materialibꝰobtuſis ⁊ inordinatis. ſicut ira furor ⁊ concupiſcentiaergo per huiuſmodi n̄ debet fieri demonſtratio de deo.Inconuenienter igitur hic agitur in miſticis intellectibus ſcripturarum qui nominant deum ignem. lapidem angularem. beſtiam: vt leoneꝫ. vermem ⁊ huiuſmodi. ⁊ fureſcentem ⁊ iraſcentem ⁊ concupiſcentem.¶ Contra. Dyoni. negatōnes in diuinis vere ſunt af-

firmationes incompacte. quia ex his affirmationibusnon oſtenditur quid eſt deus: ſed magis quid non eſt.ſi igitur diſſimiles formationes magis ſunt ad negationem ꝙͣ ad affirmationem. ergo magis competit oſtenſioni diuinorum oſtenſio per diſſimiles formatōnes ꝙͣper ſimiles. ¶ Item per precioſiores formatōnes ſeducitur intellectus ſimplicium: credens hecipſa diuinaſiue celeſtes eſſentias eſſe huiuſmodi res vnde ſumuntur ſimilitudines precioſe. ſed per diſſimiles formationes reducitur intellectus. ergo conuenientiores ſuntdiſſimiles formationes miſticis intellectibus ꝙͣ ſimiles. Unde beatus Dyoniſius. per precioſiores formationes contingit ſeduci antiformes quaſdam eſtimantes eſſe celeſtes eſſentias. ⁊ quoſdam viros fulgureos⁊ quibuſcunqꝫ alijs formis quibus theologia celeſtesformauit intellectus. ꝙ quidem ne paterentur qui nihil viſibilibus bonis altius intelligunt ſanctoruꝫ theologorum ſapientia ad indecorum deſcendit. non concedens materiale noſtrum: hoc eſt intellectum in turpibus imaginibus remanens quieſcere. ¶ Item dicitbeatus Dyoniſius. nihil eorum que ſunt: eſt vniuerſaliter boni priuatione priuatum. ſiquidem vt eloquioruꝫ veritas ait: omnia valde bona. geneſis primo. Eſtergo ex omnibus intelligere bonas ſpeculatōnes ⁊ inuiſibilibus ⁊ immaterialibus rebus ex materialibusformare diſſimiles ſimilitudines. ¶ Quod concedendum eſt. ⁊ dicendum ẜm beatum Dyoniſium. Quoniam manifeſtatio diuinorum fit duobus modis. Per ſimilia: ſicut cum laudatur ex diſpoſitionibus ſpiritualis creature que eſt ad eius ſimilitudineꝫ. vt ratio ⁊ ītellectus ⁊ ſapientia. Et per diſſimilia: ſicut cum laudatur per diſpoſitōnes rei corporalis que contingit tripliciter. Aliquando enim laudatur ex ſupremis: ſicutcum dicitur. ſol iuſticie. ſtella matutina. Aliquādo exmedijs: vt cum dicimus ipſum ignem reſplendentem.Aliquando ex nouiſſimis: vt cum dicimus ipſum lapidem angularem: ⁊ beſtiam aut etiam vermem. ⁊ ratōconuenientie aſſignatur a beato Dyoniſio multiplex.Prima eſt: quia ſunt magis ad negationeꝫ ꝙͣ ad affirmationeꝫ. ⁊ ideo veriora: quia negatōes veriores ſuntin diuinis. Secūda eſt: quia per iſta magis reduciturintellectus noſter. vnde cum intellectus noſter ad deum cognoſcendum iſta accipit: nullo modo quieſcit inillis vt credat deum eſſe huiuſmodi. ſicut accideret exlocutione que eſſet per ſimilia in diſpoſitionibus ſpiritualium. Tercia eſt: quia ex omnibus eſt bonas ſpeculationes elicere: ⁊ conuenientes formare celeſtibus formas ex vilibus materie partibus. quoniaꝫ ex vere bono ſubſiſtētia imagines intellectualis pulchritudinishabēt. Quarta: vt celentur diuina immundis ⁊ malisUnde Dyoniſius. ſicut omēs prophete diſſimileꝫ ſanctam ſignationeꝫ honorant: vt neqꝫ diuina ab immundis accipi poſſint ⁊cͣ. Quinta ratio: quia per iſta noſter manuducitur intellectus. vnde Dyoniſius. Pulchre procreate ſunt informiuꝫ forme: propter noſtraꝫanagogiam non valenteꝫ immediate inuiſibiles extendi contemplationes. Et per hoc patet ſolutio ad obiecta. In hunc ergo modum terminatur hec queſtio: queeſt ſicut exordium ſequentis inquiſitionis. Ex predictis manifeſtum eſt. ꝙ doctrina theologie eſt de ſubſtātia dei efficiente per chriſtum opus humane reparationis. ideo partes prime inquiſitionis theologice ſuntcirca excellentiam diuine ſublimitatis. conſequentesv̓o erunt de chriſto ⁊ pertinentibus ad opus reparationis.