QueſtioPrima

tudinalis in ſcientia tradita ẜm ſpiritū humanū: ⁊ inſcientia tradita ẜm ſpirituꝫ diuinū. illa .n. eſt coartataẜm intellectum vnū ꝑ modū ſpūs humani: qui ſimul ⁊ſemel non intelligit niſi vnum. in iſta v̓o nō eſt coartatio. quia ſpūs diuinus ẜm queꝫ tradita eſt: eſt vnicusmultiplex. ſicut dicit̉ ſap̄. vij. ⁊ ideo hic modus ē ī ſcriptura ſacra vt ſit vnicus ſenſus littere: multiplex v̓o īmiſterio. ⁊ hoc non detrahit certitudini in aīa que eſtdiſpoſita ad illam: que ſcilꝫ ſpūalis eſt. vt dictū eſt.Articulus terciusOnſequent̓ querit̉ an modus ſacre ſcripture ſit vniformis vel multiformis. Ꝙ auteꝫſit ml̓tiformis. arguit̉ ad heb̓. j. Multipharie multiſqꝫ modis olim loquens deus patribꝰ ī prophetis. ex quo relinꝗtur ꝙ non eſt vniformis modus īve. teſta. Item ad ephe. iij. Mihi oīm ſanctoꝝ minimodata eſt gratia in gentibꝰ euangelizare inueſtigabilesdiuitias gratie xp̄i. ⁊ ſequit̉. vt innoteſcat poteſtatibꝰ⁊ principibus per eccleſiam multiformis ſapiētia dei.ex quo relinquit̉ ꝙ non eſt vniformis modus in veteriteſtamento. ¶ Item quadruplex ſenſus eſt ī verbis ſacre ſcripture. ſicut dici: Beda ſuꝑ prīcipiū gen̄. Quatuor ſūt ſenſus ſacre ſcripture. Hiſtoria que res geſtasloquit̉. Allegoria ī quo aliud ex alio intelligit̉. Tropologia .i. moralis locutio in qua de moribꝰ ordinādistractat̉. Anagogia ꝑ quā de ſummis ⁊ celeſtibꝰ tractaturi ad ſuꝑiora ducimur. verbigr̄a. hierl̓m ẜm hiſtoriam eſt ciuitas. allegorice ſignificat eccīaꝫ. ẜm tropologiam .i. moraliter aīam cuiuſlibet fidelis. ẜm anagogam celeſtiū oīm vitam: qui reuelata facie deū vidēt. ij.corint̉. iij. igit̉ ſenſus intelligētie ſacre ſcripture ē ml̓tiformis. ¶ Item in lege eſt modus p̄ceptiuus. in hiſtoricis modus hiſtoricꝰ exēplificatiuꝰ. ī libris Salomonis modus exhortatiuꝰ. in pſalmis modus oratiuꝰ. inꝓphetis modus reuelatiuꝰ. relinquit̉ igit̉ nō eē modūvniformē in libris ve. teſta. ¶ Item in euangelio ē modus hiſtoricus quo ad narratōꝫ vite xp̄i ⁊ actionē. mādatorius ⁊ ꝯſultorius in doctrina chriſti. In epiſtolispauli ⁊ canonicis eſt modus ꝯmonitorius. in actibusmodus hiſtoricꝰ. in apoc̄. modus reuelatiuꝰ. gͦ n̄ ē vniformis modus in noͣ. teſta. ¶ Item dyoniſiꝰ in hierarchia angelica. duplex eſt ſancte manifeſtatōis modus.vnus quideꝫ ſicut ꝯueniens ꝑ ſimiles ꝓcedēs imagīesalter v̓o ꝑ diſſimiles formatōes oīno incōueniēs ⁊ indecoꝝ formatus. ꝑ ſimiles imagines: vt cum eloquiadn̄i rationeꝫ ⁊ intellectū ⁊ eſſentiā laudāt diuinaꝫ: rationalitatem ⁊ ſapīam ⁊ vere exiſtentē ſubſiſtentiā declarantes. ꝑ diſſimiles: vt cum inuiſibilē ⁊ infinitam ⁊incomp̄henſibileꝫ vocant. ex quibꝰ non quod eſt: ſꝫ qd̓non eſt ſignat̉. relinquit̉ gͦ ꝙ nō eſt vniformis modusmanifeſtatōnis ſacre ſcripture. ¶ Contra. Roma. xv.Quecūqꝫ ſcripta ſunt ad noſtra doctrinā ſcripta ſunt.ſi igit̉ ad doctrinā noſtrā: magis eſt modus vniformisꝙͣ multiformis. quia in multiformi confundit̉ intellectus. relinquit̉ gͦ ꝙ modus doctrine ſacre debet eē vniformis. ¶ Item intellectus nr̄ magis inſtruit̉ ꝑ pauciora ꝙͣ ꝑ multa: quia in paucioribꝰ via maior. debꝫ igeſſe vniformis. ¶ Item planior eſt modus ⁊ facilior ꝗ ēvniformis ꝙͣ qui eſt multiformis. ſed modus ſcripturedebꝫ eſſe ꝑ planiora ⁊ manifeſtiora. vnde dicit̉ abakucij. ſcribe viſum ⁊ explana eū vt ꝑcurrat qui legerit eū.relinquit̉ gͦ ꝙ debꝫ eē vniformis. ¶ Rn̄ſio. dd̓m ꝙ modus ſacre ſcripture multiformis debet eſſe. ⁊ hͦ triplicirōne. Prima eſt ratio efficiētis .i. ſpūſſancti qui eſt ſic̄dicit̉ ſapīe. vij. ſpūs intelligentie multiplex: vnicꝰ preterea vt in ſcientia ſacra modus efficiētis appareat: debet eſſe multiplex ſeu multiformis. Secūda eſt rō materie que eſt multiformis ſapīa dei. preterea vt materiemodus rn̄deat debet eſſe vt multiformis. Tercia ē rō

finis que eſt inſtructio in his que ꝑtinēt ad ſalutē. cuꝫgͦ ſint multiformes ſtatus hoīm. in lege. poſt legeꝫ. tempore ꝓphetie. temꝑe gratie. ⁊ etiā in his ſtatus multformis hoīm. quia alij hebetes in his que ad fideꝫ. alijdifficiles in his que ad bonos mores ⁊ drn̄tibꝰ modisalij in ꝓſperis: alij in aduerſis vitam agunt. alij in bonis. alij in pct̄is. relinquit̉ ꝙ inſtructio ſacre ſcripturque eſt ordinata ad homīs ſaluteꝫ: debet habe̓ moduꝫmultiformeꝫ vt modus rn̄deat fini. ¶ Ad illud gͦ quodobijcit̉. ꝙ modus multiformis confundit intellectumDicendū ꝙ non eſt verum: immo inſtruit intellectū. cūenim ſit intellectus hebes. acutus. mediocris. aliter ⁊in alio debet fieri demonſtratio veritatis. hebeti. acuto. mediocri. vt quod nō capit intellectus hebes in vnaforma: capiat in alia. Preterea aliter inſtruendi ſuntparnuli ſimplices: aliter adulti ꝑfecti. ſicut dic̄ apl̓uspͥma ad corint̉. iij. tanꝙͣ ꝑuulis in xp̄o lac dedi vobis n̄eſcam. nondū .n. poteratis nec adhuc poteſtis. ꝓpter hͦneceſſariꝰ eſt modus multiformis. ¶ Ad aliud v̓o qd̓obijcit̉ eodeꝫ modo ſoluendū eſt ꝑ interemptōꝫ. ꝙ intellectus magis inſtruit̉ ꝑ pauciora niſi referret̉ ad ſtatūvnius ſingularis ꝑſone. ſꝫ referendo ad intellectꝰ differentiaꝫ ẜm diuerſitateꝫ hoīm ⁊ ſtatus: nō eſt verum.¶ Sil̓r eſt dd̓m ad aliud quo obijciebat̉. ꝙ planior ⁊ facilior eſt vniformis ꝙͣ multiformis. Dicendū ꝙ non eſtverū: niſi multiformis modus ponit̉ in manifeſtatōnevnius rei. ſꝫ tn̄ ẜm formas drn̄tes.Articulus quartusOnſequēter querit̉ de multiformitate. ⁊ pͥmo de multiformitate que eſt in intellectibꝰſacre ſcripture. Et videt̉ ex p̄dicta aucͣte bede. ꝙ mult̓iformitas intellectuū ſacre ſcripture ē ī qͣtuor. in hiſtoria. allegoria. tropologia. auagogia. ¶ Sedꝯtra hoc obijcit̉. qꝛ hugo de ſancto victo. ponit tm̄ treshi ſtoriā. allegoria. tropologiā. vnde dicit in tercō ſent̉.Hiſtoria eſt reꝝ geſtaꝝ narratio: que in prima littereſignificatōe ꝯtinet̉. Allegoria eſt cū ꝑ id quod factū dr̄aliud factū ſiue in p̄terito ſiue in futuro ſigͣtur. Tropologia eſt cū ꝑ id quod factū dicit̉ aliꝗd facienduꝫ ſignatur. ꝑ hoc enī videt̉ ſuꝑflua bede aſſignatio ꝙͣtū adānagogiā. ¶ Iteꝫ ī ſacra ſcriptura ſunt ꝓuerbia ⁊ patum ad litterā ſcripture. ⁊ ꝯſtat ꝙ modus ꝑarabolebolicus nō ē hiſtoricus nec allegoricus nec tropolcus nec anagogicus. gͦ plures ſunt intellectus ꝙͣ iſti qͣtuor. diminuta eſt gͦ aſſignatio p̄dicta. ¶ Iteꝫ augꝰ. inli. de vtilitate credēdi. Omīs ſcriptura que vetus teſtamentū dicit̉: quadripharia dicit̉. vel ẜm hiſtoriā cū docet̉ quod ſcriptum eſt. vel ẜm ethimologiaꝫ cum docet̉de qua cauſa ſcriptum eſt. vel ẜm anagogiam cum docetur conuenientia inter duo teſtamenta. vel ẜm allegoricam cum docetur ad litteraꝫ non eſſe accipienda: ſedſpiritualiter intelligenda. Ex his gͦ relinquit̉. ꝙ ē vnſenſus miſticus triplex ⁊ litteralis. In ſupradicta v̓oaſſignatōne Bede vnꝰ litteralis ⁊ tres miſtici. ¶ Solutio. reſpondeo ꝙ cum veritas prima trina ſit ⁊ vna:modus ſcientie veritatis prime eſt trinus in vno. vnuslitteralis: triplex ſpiritualis. Anagogicus qui eſt ſurſum ducens in primum principium. Allegoricus quieſt enunciatiuus archanorum prime veritatis. Tropologicus vel moralis qui eſt ordinatiuus ad ſummā bonitatem. Unde anagogicus ad patrem. allegoricus adfilium. moralis refertur ad ſpiritumſanctum. Accipit̉numerus intellectuum hoc modo. quia aut eſt litteralis exterior: aut ſpiritualis interior. primo modo nonmutatur. ſecūdo modo ſpiritualis variatur. quia autrefertur ad mores: aut ad fidem. ⁊ ſi ad fidem: aut adfidem diuinitatis: aut ad fidem humanitatis. primomodo moralis. ſecundo modo anagogicus. tercio allegoricus. Alio modo poſſunt accipi vt dicamus ꝙ in-