Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſenſuꝫ ſcripture interiorē exterioreꝫ ſiue in ſententijsꝑticularibus ſiue generalibꝰ ẜm fit reductio ad deūqui eſt vniuerſalis cauſa conditōis rerum. vel ad xp̄mqui eſt vniuerſalis cauſa reꝑatōnis hoīm: eſt vniuerſale quarto modo .ſ. in creando. Scd̓m hunc moduꝫdiſtinctōꝫ eſt dicere doctrinam ſacram eſſe rerum vniuerſalium. Ad tercium dicendum. ẜm diſtinctōeꝫaug. in libro. lxxxiij. queſtionū. Credibilium tria ſuntgenera. Alia ſunt que ſemꝑ credunt̉ nunꝙͣ intelligūtur. ſicut eſt omīs hiſtoria. Alia que mox vt credunturintelligunt̉. ſicut ſunt ratōnes omēs humane vel numeris vel de quibuſcūqꝫ diſciplinis. Alia que pͥmo credūtur poſtea intelligunt̉. qualia ſunt ea que de diuinis rebus non poſſunt intelligi niſi ab eis qui mundoſunt corde. quod fit preceptis ſeruatis que de bene viuendo accipiūt̉. Ex hoc apparet. eſt credibile quodnūꝙͣ ꝯiungit̉ ſcientie. ſicut ſunt geſta hiſtorica. quedaꝫgūtur ſcientie: ſicut credulitas rationū dinaliū. quedaꝫ v̓o ſunt que diſponūt ad intellectūſci ſcientiā: ſicut eſt in diuinis. vn̄ ẜm aliā lr̄am dicitureſa. vij. niſi credideritis intelligetis. repugnat doctrinā theologie eſſe credibiliū eſſe ſcīam. Acquartum iam apparet rn̄ſio. quia hec ſcīa primo generat fideꝫ: poſtmodū mūdato corde fidē oꝑantemdilectōeꝫ generat intellectuꝫ. Unde hec eſt drn̄tia illiꝰdoctrine que eſt ſapientia ab alijs que ſunt ſcientie. ꝗahocipſuꝫ credere introducit ipſum intelligere. in alijsv̓o ipſum intelligere introducit credere. eo enim intelligit aſſentit. Tamen ad id quod addit. fides eſinfra ſcientiā ſupra opinioneꝫ. diſtinguēdū eſt. eſtfides ſuaſa ex ratōnibꝰ ꝓbabilibꝰ. de hoc eſt veruꝫipſa eſt infra ſcientiā. Et eſt fides inſpirata ad aſſentiendum prime veritati ſiue primo vero ꝓpter ſeipſum: hoc eſt ſupra oēꝫ ſcientiā. ad hāc diſponit acceptiodoctrine ſacre in hac totaliter intendit. Itē adhucobijciet aliquis ſic. omīs ſcientia eſt alicuiꝰ generis ſb̓iecti: cuiꝰ partes paſſiones per ſe conſiderat. ſic̄ dicitph̓us. Sed dicit Boe. in li. de trinitate. deus eſtſubiectum. non eſt acciꝑe conſideratōꝫ de deo vt paſſionē de ſubiecto. theologia que eſt cognitio de deoeſt ſcientia. Et ad hoc dicendū ē. ē alius modꝰ cognoſcendi formas alligatas materie: alius modusgnoſcendi formas ſeꝑatas a materia. ſicut on̄dit boe.in li. de trinita. In primis .n. eſt forma circa ſubiectum hoc cauſaꝫ aliquam. de hmōi intelligit̉. Scientiaeſt generis ſubiectī paſſiones ip̄ius ſubiecti ꝯſiderans.In formis v̓o rebus ſeꝑatis a materia: velut eſt ipſadiuinitas trinitas ꝑſonaꝝ: eſt modus cognoſcendialius. vt per oꝑationeꝫ cognoſcamus virtuteꝫ: virtutem ipſam diuinitatis ſub̓am .. roma. Inuiſibilia deiper ea que facta ſunt intellectu conſpiciūtur. ſempiterna quoqꝫ virtus eius diuinitas. Preterea alius modus cognoſcendi eſt ſimplicia: alius compoſita. Compoſita enim cognoſcūtur per reſolutōneꝫ in ſuas ꝑtes ideo ſcientia que eſt de compoſitis eſt vnius generisſubiecti cuiꝰ partes conſiderat. In ſimplicibꝰ v̓o quorum non eſt accipere partes: non eſt acciꝑe hunc modum ſciendi. Circa ergo ſimplicia diuinitatis eſt modus cognoſcendi non talis: ſed qui dictus eſt.Alēbrum ſecundumOnſequent̉ queritur de diſtinctione doctrine ſacre ab alijs ſciētijs. Queriturſi doctrina theologie ſit ſicut vna aliarūſcientiaruꝫ: vel comp̄hendat ip̄as: velprehendatur in ipſis: vt alicui parti philoſophie ſupponatur. Ad quod obijcitur ſic.. ecci. Omnis ſapientia a domino deo eſt. omīs ſapientia ſeu ſcientia ē theologia diuina. quia theologica ſcientia non eſt aliudꝙͣ ſcientia diuina. Item theologica ſeu diuina ſcien-

tia. aut dicit̉ diuina quia a deo: tunc omīs alia ſcientia eſt diuina. aut dicit̉ diuina quia ē de deo: ẜm hocphiloſophia prima eſt diuina theologica: quia eſt adeo. erit ſacra ſcriptura ſcientia ſicut alie vel ſic̄ philoſophia prima. Iteꝫ ſi dicat̉ diuina: qꝛ a ſpūſanctoedita. Obijcit̉. qꝛ omne verū a quocūqꝫ dicat̉ a ſpirituſancto eſt verum. ſicut dicit glo. ſuper illud pͥma corīt̉.xij. Nemo poteſt dicere dn̄s ih̓us ⁊cͣ. ergo omnis veritas cuiuſcunqꝫ ſcientie eſt edita a ſpirituſancto. cumtheologia ſit ſcientia a ſpiritu diuino edita: erit omīsalia ſcientia theologica. Iteꝫ ſi theologica ſeu diuīadicatur: quia diuinam reuelatōꝫ habita. obijcitur..Ro. vbi loquitur de cognitione philoſophoꝝ quā habuerunt de deo. quod notum eſt dei manifeſtum ē in illis. deus enim reuelauit illis. cognitio ph̓ica de deo.fuit habita reuelationem. ergo theologica. Ex hisrationibus videtur relinqui theologia ſit ſicut vnaſcientia connumerabilis inter alias. Contra. omīshumana ſcientia eſt acquiſita inuentioneꝫ vel doctrinam. ſed theologica diſciplina eſt inſpirata non acquiſita ꝙͣtum ad edificationeꝫ. ſicut dicit̉ ſecūda thim̄. iij.ergo non eſt ſicut vna ex alijs. Iteꝫ omēs hūane ſciētie fundant̉ ſuꝑ teſtimoniū creature. ex quo colligit̉ exꝑimentuꝫ ſicut dicit ph̓us in metaphy. Omīs ſcientia ars experientiaꝫ accidit. exꝑientia .n. fecit artem.Sed theologica doctrina fundatur ſuper teſtimoniumfidei. eſa. vij. ẜm aliam lr̄am. Niſi credideritis intelligetis. ergo eſt ſicut alie ſcientie. Iteꝫ prima corint̉.ſecūdo. Sapientiam loquimur in miſterio que abſcōdita eſt. Glo. vt neſciant pſeudo: quia non eſt ī verbisſed in virtute. in humana ratōe comprehenſibilis:ſed ſpiritus efficacia credibilis. ergo non eſt ſicut alieſcientie. Iteꝫ Hugo de ſancto victo. alie ſciētie ſuntde operibus conditōnis que ſcilꝫ apparent in reruꝫ natura. theologia v̓o eſt de oꝑibus reꝑatōnis que apparētex fide non ex rerum natura ſeu in humana ratōne. ſic̄dicit̉ ſuper illud .j. roma. quod notuꝫ eſt dei. i. quod dedeo notificabile eſt naturalem ratōnem. quia multaſunt que de deo naturam ſciri non poſſunt. ergo noneſt connumerabilis inter alias ſcientias. Ite ī alijsſcientijs ſunt ſolum ſignificatōnes verboruꝫ. in hac autem ſunt ſignificationes non ſolum verboꝝ: ſed reruꝫad gal̓. iiij. Scriptum eſt qūo abrahaꝫ duos filios habuit. ſequitur que ſunt per allegoriam dicta. pͥmaad corint̉. ſecundo. Loquimur ſapientie cauſam in miſterio. Glo. exponendo miſteria veteris teſtamenti inquibus chriſtus ſignatur. vt in hoſtia abel vel abrahe. Item omnes alie ſcientie traduntur ẜm ordineꝫ ratiocinationis a principijs ad concluſiones. quibus doceatur intellectus non moueatur affectus. ſed ſcriptura ſacra traditur ẜm ordinem informationis practiceprincipioruꝫ ad operatōnes vt moueatur affectus ẜmtimorem amorem ex fide iuſticie miſericordie. vnd̓vj. deutro. Diliges dominuꝫ deum tuuꝫ ⁊cͣ. infra. dominū deum tuum timebis. ⁊cͣ. Exo. xx. Ego ſuꝫ deuszelotes vindicans ⁊cͣ. faciens miſericordias ⁊cͣ. Exhis ergo ſequitur. theologia non eſt ſicut alia ſcientia: nec cōnumerabit̉ inter alias ſcientias vt alicui ꝑtiph̓ie ſupponatur. Quod ꝯcedēdū eſt. Ad oppoſitaaūt reſpondēdū hoc. qm̄ doctrina ſacra dicit̉ diuīaſeu theologica: quia a deo de deo ductiua ad deuꝫ.A deo: qd̓ conuenit alijs ſcientijs. ſed tamen hoc modonon conuenit ſacre ſcripture. Eſt enim verum vt verū. eſt verum vt bonum. vtrunqꝫ autem eſt a ſpirituſancto. Sed cum accipitur verum vt bonum. illud bonuꝫaut eſt vt bonum morale: aut vt bonum gratuitum.Si gratuitum: ſic eſt aſſimilatio ad ſpiritum qui eſtbonitas. Et ideo huiuſmodi attentio eſt a ſpirituſancto per modum ipſius. Hinc eſt anthonomatice .i.excellētiaꝫ dicitur hec ſcriptura tradita ſeu doctrina