Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio M Prima

boctoris irrefragabilis anglici Alexandri de alesregule ſancti Franciſci ꝓfeſſoris: pariſius ſepulti:ma ꝑs ſumme theoloice felicit̓ incipit. Alpha o xp̄inoīe inuocat

Uoniaꝫ ſicut dicit poetiꝰī libro de trinitate. optimedictum videt̉. Eruditi eſt homīs vnūquodqꝫ vt ipſumeſt ita de eo fideꝫ capere tēptare vnde in naturalibꝰ rationabilit̉: in mathematicis diſciplinabil̓r: in diuinisintellectualit̓ verſari oportebit. theologice facultatisinquiſitōibꝰ intendētes: cum adiutorio gratie ih̓u xp̄itale principiū capimus. Inꝗrēteſqꝫ ex pͥmis de doctrina theologie. vtꝝ ſit ſciētia. vtꝝ diſtinguat̉ ab alijs ſcientijs. De quo ſit iſta ſcientia. De modo traditōnis hꝰſcientiNembrū primūUereret igit̉ aliquis in primis. vtꝝ theologie doctrina ſit ſciētia. Ad qd̓ arguitſic augꝰ. in li. lxxxiij. queſtionū. liij. qōne.Quedam credunt̉ nunꝙͣ intelligunt̉. ſicut eſt omīs hiſtoria ſingularia humana geſta ꝑcurrens. cum doctrina theologie magna ꝑte ſit hiſtorica. vt patet in lege euangelio. eſt eoꝝ que nūqͣ intelligunt̉. ſed eoꝝ que nunꝙͣ intelligūtur eſt ſciētia.ſcientia enim eſt intelligibiliuꝫ. relinquet̉ doctrinatheologie non eſt ſcientia. Iteꝫ ſicut dicit ph̓s in pͥncipio metaphy. Exꝑientia eſt ſingulariuꝫ: ars v̓o vniuerſalium. fit aūt ars cum ex multis exꝑimento intellectis vna ſit de ſimilibꝰ acceptio. ſed doctrina theologie magna parte non eſt vniuerſaliū ſed ſingulariū.vt patet in narratōne hiſtorica. relinquit̉ ē arsvel ſcientia. Item cum triplex ſit acceptio veritatisin doctrinis. opinio. fides. ſcientia: ex inopinabilibusopinio: ex credibilibus fides: ex ſcibilibꝰ ſcientia. ſednunꝙͣ ex inopinabilibꝰ ſciētia neqꝫ ex credibilibꝰ inꝙͣtum hmōi. cum doctrina theologie inꝙͣtum hꝰ mōi ſitcredibiliū. Io. xx. hec ſcripta ſunt vt credatis. relinꝗt̉ acceptio doctrine theologie erit ſcientia. Iteꝫaugꝰ. xiiij. de trini. quicꝗd ſciri ab homībus poteſtin rebus hūanis vbi plurimū ſuꝑuacue vanitate noxie curioſitatis eſt ſi huic ſciētie tribuo: ſꝫ illd̓ tm̄mōfides ſaluberrima que ad veram beatitudinem ducitignit nutritur roborat̉. hec ſcientia generat niſi fidem. eſt vero nomīe ſciētia. maxime cum fidesſit acceptio ſupra opinionē infra ſcientiā conſtituta. Contra. quod cognoſcit̉ diuinā inſpiratōeꝫ veriꝰſcitur ꝙͣ quod humanā ratiocinatōꝫ. quia in inſpiratione inſſibilis eſt falſitas: in ratōne v̓o ꝯtingit ple-

rūqꝫ. cumognitio theologie ſit edita inſpiratōne diuina. ij. thim̄. iij. Oīs ſcriptura diuinitꝰ inſpirata ⁊cͣ.Et. ij. pe. ij. Spirituſancto inſpirati locuti ſunt ſanctidei homīes. verius eſt ſcientia ꝙͣ cetere ſciētie. Iteꝫaugꝰ. xiiij. de trini. theologia eſt ſciētia que eſt in rebusque ad ſalutē homīs ꝑtinent. eſt ſcientia. Solutōprenotandū eſt ſcientia cauſe ſciētia cauſati. Scientia v̓o cauſaꝝ eſt ſui gratia. Sciētia v̓o cauſatorumſiue ſicut cauſe vel effectus tm̄ ſunt ſui gratia. ꝗa referunt̉ dependent a cauſa cauſaꝝ. Hinc eſt theologia que eſt ſcientia de deo qui eſt cauſa cauſaꝝ ſui gratia eſt. Noticia ſcientie appropriat̉ ſcīe cauſatorum.Nomen v̓o ſapientie ſcientie cauſe cauſaꝝ. Unde ip̄eph̓us dicit. ph̓ia prima que eſt ſui gratia de cauſacauſaꝝ debet dici ſapientia. vnde. iiij. deūt̉. hec ē noſtraſapiētia intellectus corā ppl̓is. Notandū eſt ſcientia ꝑficiens cognitionē ẜm veritateꝫ. Eſt etiā ſciētiamouens affectōꝫ ad bonitatē. prima eſt vt cognitō ẜmviſuꝫ. ideo debet dici ſciētia abſoluta. Secūda eſt vtcognitio ẜm guſtum. ideo debet dici ſapiētia a ſaporeaffectionis ẜm dicitur eccͣi. vj. Sapiētia ẜm ſuū nomen eſt. theologia igit̉ que ꝑficit aīam ẜm affectuꝫ monendo per bona principia ad bonuꝫ timoris amorisꝓprie principalit̓ eſt ſapientia. Prima ph̓ia que eſttheologia ph̓oꝝ que eſt de cauſa cauſaꝝ fuit perficienscognitionē ẜm viam artis ratiocinatōis: minꝰ ꝓpriedicit̉ ſapientia. Cetere v̓o ſciētie que ſunt de cauſisſequentibus cauſatis: debent dici ſapiētie ſed ſcientie. Unde hoc dd̓m. doctrina theologie eſt ſapīavt ſapīa. ph̓ia v̓o prima que eſt cognitio cauſaꝝ prima: que ſunt bonitas ſapientia potentia: eſt ſapīa ẜmvt ſcientia. Cetere v̓o ſciētie que ꝯſiderāt paſſiones deſubiectis ſuas cauſas: ſunt ſcientie vt ſciētie. Rn̄dēdum igit̉ ad obiecta. Ad primū dd̓m. aliter ē hiſtoria in ſacra ſcriptura: aliter in alijs. In alijs .n. hiſtoria ſignificatōne ſermonuꝫ exprimit ſingularia geſtahominū. nec eſt intentio ſignificatōis interioris. id̓oquia ſingulariū actuum temꝑalium eſt omnis talishiſtoria que eſt eorum: nunꝙͣ intelligunt̉. In ſacra v̓oſcriptura ponit̉ hiſtoria non ea ratiōe ſeu fine vt ſignificent̉ ſingulares actus hoīm ſignificatōne ſermonū:ſed vt ſignificent̉ vniuerſales actus ꝯditōnes ꝑticulares ad informatōeꝫ hoīm contemplatōnis diuinorum miſterioꝝ ſignificatione rerum. Hinc introducit̉paſſio abel: vt ſignificet̉ paſſio xp̄i iuſtoꝝ. Maliciacayn: vt ſignificet̉ ꝑuerſitas iniuſtorū. ſic in ceteris.Introducit̉ in hiſtoria ſacre ſcripture factum ſingulare ad ſigͣnduꝫ vniuerſale. inde eſt eius eſt intellectus ſcientia. Ad ſecūdum dd̓m. vniuerſale dicitur quatuor modis. In predicādo vt homo. In exemplando vt forma ſotularis ad ſotulares vita Iob advitam multoꝝ hoīm. In ſignando vt iacob ad ſignan iuſtum qui contrahit cum rachele lya: quia exercet ſe in vita actiua ꝯtemplatiua. In creando vt deꝰcauſa vniuerſalis conditōnis rerū: xp̄us cauſa vniuerſalis reꝑatōnis hoīm. Scd̓m hoc dd̓m eſt vniuerſale in ſcriptura. ſacra .n. ſcriptura hꝫ ſentētias generales. vt initiū ſapīe timor dn̄i ꝓuerb̓. j. finis p̄ceptieſt caritas .j. thim̄. j. hmōi in quibꝰ vniuerſalibꝰ ſentētijs eſt vniuerſale pͥmo. Scd̓m ambitū p̄dicatōnishꝫ ſentētias ꝑticulares. vt que ꝓponunt̉ hiſtorice ꝓphetice hmōi. in quibꝰ ꝙͣtum ad ſenſuꝫ exteriorē ē vl̓e ſecūdo dictū vel exemplare. verbigr̄a. in litterali hiſtoria abrahe Iob ſingl̓are ē qd̓ naͣrrat̉. ſꝫ ad ī ſcriptura narrat̉ vt exemplar ſit vite ꝯuerſatōis bonoꝝ.vn̄ Ro. xv. Quecūqꝫ ſcripta ſunt ad noſtrā doctrinamſcripta ſunt. Et vlt̄. Iaco. exemplū accipite patīe longeuitatis ꝓph̓as. Ꝙtū v̓o ad ſenſuꝫ interiorē ſpūalēeſt vl̓ tercio in ꝑticularibꝰ ſentētijs .ſ. vl̓e in ſignificādo: qꝛ eſt ſignū rei vl̓is ad multa. Ꝙtū ad vtrunqꝫ