ra die celebrauit Sixtus tamen papa. ſtatuit miſſam non niſi ſuper altare celebrari. felix tamen papa primus ſtatuit ſuper memorias martirum miſſas celebrari. Bonifacius papa ſecundus ſtatuitvt in miſſe celebracione clerici a laicis ſint diuiſi.Marcius papa ſtatuit miſſam alta voce cantari.Virgilius papa ſtatuit eam in eccleſia oriētali parte diei. Illud quoqꝫ notandum eſt ꝙ in miſſa repreſentatur pugna ⁊ victoria ſacerdotis contra hoſtem antiquum. proceſſus ad hanc pugnam ponetur ſub titulo. de acceſſu ponti. ad alta. in fine. Arma vero ⁊ pugna ſacerdotis poſita ſunt in prohemio tercie partis. Rurſus miſſam quaſi quoddamiudicium imitatur. Vnde et canon actio vocatur.Eſt enim actio cauſa in iudicium deducta. In miſſaquidem cauſa noſtra agitur. oratorium eſt pretorium. deus iudex. dyabolus accuſator. miniſtri teſtes. Sacerdos aduocatus et defenſor. hic eſt moyſes. qui cauſam populi ad dominum allegabat. cūius patrocinio de latoris fallacia confutatur. ⁊ nōſtra innocencia comprobatur ⁊ abſoluitur. ⁊ iudieis ira placatur. ⁊ per miſericordiam culpa remittitur. Ceterum miſſa dicitur miſterium qd̓ profertur ⁊ ſacrificium qd̓ offertur. Miſſe autem officiūinduas principaliter diuiditur partes vicꝫ in miſſam cathecuminorum. ⁊ miſſam fideliuꝫ. Miſſa cathecuminorum eſt ab introitu vſqꝫ poſt offertoriūque miſſa ab emittendo dicitur. quoniam quando ſacerdos incipit conſecrare eucariſtiam. cathecuminiforis de eccleſia mittuntur. Vnde antiquitus perlecto euangelio diaconus ſupͣ pulpitum acclamare ſolebat. Si quis cathecuminus adeſt exeat foris prout dicet̉ in. v. parte ſub quarta feria quarte dominice quadrageſime. quod ideo fiebat quoniam cathecumini licet ſint in fide inſtrūcti nondumtamen ſunt renati ſiue baptiſati. et ideo nondum ſūtde corpore eccleſie ſicut nec iudei. nec gentiles. quare ſacris altaris miſterijs intereſſe non debent.que nō niſi baptiſatis fidelibus cōmittuntur nec theſauri eccleſie ſunt inimicis oſtendendi. Vnde de quibuſdam qui cathecuminorum ⁊ nondum renatoruꝫtipum ſeu figuram gerebant ſcriptum eſt. Iheſusautem non credebat ſe illis ſciens quid in homine eſſet. Hinc etiam in canone carthaginenſis concilijdicitur ꝙ nec gentilis nec hereticus nec iudeus ꝓhibeatur eccleſiam ingredi ⁊ audire verbū dei vſqꝫad finem miſſe cathecuminorum nec etiam inceſtuoſi. Miſſa vero fidelium eſt ab offertorio vſqꝫ adpoſtcommunionem. Et dicitur miſſa illa a dimittendo. quia ea expleta ad propria quiſqꝫ fidelisdimittitur. Miſſa ergo aliquando eſt nomen collectionum quia quandoqꝫ miſſa vocatur quod eſt abintroitu vſqꝫ ad offertoriū. Quandoqꝫ quod eſt abintroitu vſqꝫ ad ite miſſa eſt ⁊ hoc veriꝰ quia tunchoſtia mittitur. Quandoqꝫ quod vſitacius eſt dicitur miſſa totum officium ab introitu vſqꝫ ad ite miſſa eſt ſiue inuocatio nominis dei que fit a ſacerdoteſuper altare quaſi tranſiniſſa eo ꝙ populus fidelisper miniſterium ſacerdotis qui vice mediatoris inter deum ⁊ homines ideſt chriſti fungitur preces

ſupplic̓ationes. ac vota altiſſimo tranſinittit. Quandoqꝫ tantum officium quod ſub ſilencio dicit̉ Quādoqꝫ ſolum verba illa quibus dominicum cōficiturcorpus. Aliquando miſſa eſt nomen propriuꝫ. quiaſignificat chriſtum qui miſſus eſt a patre in huncmundum. Significat etiam angelum qui mittiturvt per eius manus hoſtia offeratur in ſublime altare domini. Ipſum ergo ſacrificium id eſt hoſtia vocatur miſſa quaſi tranſiniſſa. prius ſiquidem a patrenobis vt ſcilicet eſſet nobiſcum. poſtea a nobis patri vt intercedat ⁊ ſit pro nobis apud deum. Itemt̓ranſiniſſa. primo nobis a patre per incarnacioneꝫchriſti filij ſui qui fuit miſſus celeſtis et poſtea patri a nobis per paſſionem eius. Similiter in ſacramēto tranſiniſſa primo nobis a patre per ſanctificationem. qua nobiſcum eſſe incipit. poſtea patri a nobis per oblationem qua pro nobis apud patrem intercedit hec enim miſſio ſeu legatio. ſola ſufficiens ⁊ idonea eſt ad ſoluendas inter deum ⁊ homines inimicicias ⁊ offenſas. Cum ergo diaconusin fine miſſe dicit. ite miſſa eſt idem eſt ſi dicat. redite ad propria vel ſequimini chriſtum. quia miſſa ſiue oblata eſt hoſtia ſaluatoris pro nobis ad deumpatrem placandum. Poteſt etiam et aliter miſſa diuidi in quatuor partes ſcd̓um apoſtolum prima adtitum ſecundo ⁊ habetur etiam in canone concilij.toletaū̄. ſcilicet in obſecratiories. orationes. poſtulationes. ⁊ laudes. ſiue graciarum actionēs. quorum verborum expoſitio. in quinta parte ſub terciaponetur. Pars prima protenditur ab introitu vſqꝫ ad offertorium. et dicitur obſecrationes. id eſt p̄caciones. que ſcilicet fiunt priuſquam ſpecies incipiant benedici. Secunda vſqꝫ ad fineꝫ dominice or̄onis ibi videlicet libera nos queſumus domine ⁊cͣ.Tercia vſqꝫ ad communionem videlicet ſcd̓m auguſ. oratōnes quas epiſcopus dicit poſt communionem. Quarta vſqꝫ in finem ſcꝫ ſcd̓m auguſtinūquando poſt ite miſſa eſt. vel benedicamus domino.populus reſpondet deo gracias. Secundum aliosvero prima pars protenditur ab introitu vſqꝫ adTe igitur. Secunda vſqꝫ ad Oremus preceptis ſaluta. ⁊cͣ Tercia vſqꝫ ad collectas. Quarta vſqꝫad ite miſſa eſt. Rurſus quia quinqꝫ fuerunt ſanguinis chriſti effuſiones. ideo miſſe officium ab offertorio in antea in quinqꝫ ſubdiuiditur ꝑtes vt ibi dicetur. Sed ⁊ quia in ſola cruce eciam quinaria fuitſanguinis effuſio. Ideo ⁊ ſolus canon ſubdiuidit̉in quinqꝫ partes. Prima vſqꝫ. qui pridie. Secundavſqꝫ ad memento. Tercia vſqꝫ ad. p̄ceptis. Quarta vſqꝫ ad emboliſinuꝫ. Quinta vſqꝫ ad collectas.¶ De quinqꝫ proſis quos pontifex celebraturꝰ dicit.Elebraturus pontifex miſſarum ſolennia quoſdam pſalmos ⁊ orationes exinſtitutione celeſtini primi. premittitquos interim dum caligis ⁊ ſandalijsornatur dicit ſcd̓m exhortatōneꝫ pſalmiſte dicētis. Preoccupemꝰ faclē eius in cōfeſſione ⁊ ī pſalmis iubilate ei. Hij pſalmi ſūt quiqꝫ vicꝫQuam dilecta tabernacula. Benedixiſti. Inclina