Capitulū.II.

gis conueniēs. ꝙ diuina nobis tradant̉ ſubſimilitudinibus vilium corpoꝝ ꝙͣ nobiliorū. triplici ex cauſa.Primo quia per hoc magis liberat̉ animus noſter aberrore. Manifeſtū em̄ apparet. quia hec ẜm ꝓprietatēnon dicunt̉ de diuinis. quod poſſet eſſe dubiū. ſi ſub figuris nobilioꝝ corpoꝝ diuina traderent̉. maxīe apudillos qui nihil aliud a corporibꝰ nobilibus excogitarenouerunt. Scd̓o quia hic modus eſt cōueniētior cognitioni quā de deo habemꝰ in hac vita. Magis enimmanifeſtat̉ nobis in vita iſta quid non eſt. qͣꝫ quid eſt.Et ideo ſimilitudines illoꝝ que magis elongantur adeo. veriorē in nobis faciunt extimationē de deo. ꝙ ſitſupͣ id quod de eo dicimꝰ vel cogitamꝰ. Tercio ꝑ hmōivilia magis occultant̉ indignis.De quadruplici.§. xij.ſenſu ſeu modo exponēdi ſacre ſcripture .ſ. literali. allegorico. tropologico. ⁊ anagogico. Unde verſus. Lr̄ageſta docet qͥd eredas allegoria. Moralis quid agas.quo tendas anagogia. Sicut v̓bigr̄a. Hierl̓m ẜm literalem ſenſum cū de ea agit̉ in ſcriptura. ſignat ciuitatem quādā que deſtructa fuit a romanis principibusScd̓m allegoricū ſenſum ſignat eccleſiam. Scd̓m tropologicū deſignat animā. Scd̓m anagogicū inſinuatſupernā patriaꝫ. Un̄ Gregorius dicit in. xv. moral̓. ꝙſacra ſcriptura oēs ſcīas ipſo locutōnis ſue more tranſcendit. quia vno eodēqꝫ ſermone. dū narrat geſtum.prodit myſteriū .i. innuit ſpūalem intellectū. qui diuiditur in tripliceꝫ vt dicet̉. Pro cuiꝰ declaratione dicitTho. in pͥma parte. q. j. arti. x. ꝙ autor ſacre ſcripturedeus eſt. in cuiꝰ poteſtate eſt. vt non ſolum voces accomodet ad ſignificanduꝫ. quod etiā hō facere poteſt. ſꝫetiā res ipſas. Et ideo cū in omnibꝰ ſcientijs voces ſignificent. hoc habet ꝓpriū iſta ſcientia. ꝙ etiā res ſignificate ꝑ voces etiā aliqͥd ſignificāt. Illa gͦ ſignificatiopͥma. q̄ voces ſignificāt res. ꝑtinet ad pͥmū ſenſum quieſt ſenſus hiſtoriacus ſeu litteralis. Illa vero ſignificatio qua res ſignificate ꝑ voces ſignificāt alias res. dicitur ſenſus ſpūalis. qui fundat̉ ſuꝑ literalē. ⁊ eū ſupponit. Hic autē ſenſus ſpūalis triphariā diuidit̉. Sicut em̄ dicit apoſtolꝰ. Lex vetus figura eſt noue legisEt ipſa noua lex eſt figura future glorie. vt dic̄ Dyoniſius. In noua etiam lege ea q̄ in capite ſunt geſta. ſuntſigna eoꝝ que nos agere debemus. Scd̓m ergo ea queſunt veteris legis ſignāt ea que ſunt noue legis. eſt ſenſus allegoricus. Scd̓m v̓o ea que facta ſunt in xp̄o. velſignāt xp̄m. ſunt ſigna eoꝝ que nos agere debemus. eſtſenſus moralis. Prout ꝟo ſignāt que in futura gloriaeſt ſenſus anagogicus. ¶ Quia vero ſenſus lr̄alis eſtille quē autor intēdit. autor autē ſacre ſcripture deuseſt. qui omnia ſimul ſuo in ellectu comp̄hendit. nō eſtincōueniens. vt Auguſtinꝰ dicit in xij. cōfeſſi. ſi etiamẜm ſenſum lr̄alem in vna littera ſacre ſcripture pluresſenſus reperiunt̉. Sicut v̓bi gr̄a. Illud qd̓ a deo dicit̉ij. Regū. vū̄. de filio dauid Salomone. Ego ero illi inpatrē. et ipſe erit mihi in filiū ⁊cͣ. duplicit̓ exponit̉ ẜmliteram. vno modo de xp̄o .i. dei filio incarnato. Et adiſtū intellectū inducit apoſtolus ad Hebre .j. autoritatem ad ꝓbandū xp̄m dei filiū. ꝓcedendo ẜm ſenſum literalem dicte autoritatis. Nā allegoricus nō eſt argumentatiuus. Et quod ſequit̉ in textu. Si quādo deliquerit arguā eum in virga virorū. ſi referatur ad xp̄m.intelligitur de corpore eius myſtico. Uel refertur ſolum ad Salomonē. Alio modo ad literā exponit̉ deSalomone. qui fuit filius dei ꝑ adoptionē dū bonusfuit. Et ex verbis ſequentibꝰ arguūt aliqui Salomonem etſi a deo auerſum ꝓpter amorē mulierū. tandemad eum reuerſum ꝑ penitentiā. ⁊ punitū in virga virorum inſurgentiū contra eū. Unde ſubdit̉. Miſericordiam autē non auferā ab eo. ¶ Notandū etiā. ꝙ cumAuguſtinꝰ dicat. ꝙ illud qd̓ vetus teſtamentū cōtinet

traditur quadrifariā .ſ. ẜm hiſtoriā. ẜm ethimologiā.ẜm anagogiam. ⁊ ẜm allegoriā. vt dicit Tho. Primatria ꝑtinēt ad ſenſum lr̄alem. Nā hiſtoria eſt. vt dicitAugꝰ. cū ſimpl̓r aliqͥd ꝓponit̉. Ethimologia. cū cauſadicti aſſignat̉. ſicut cū dn̄s aſſignauit cām qͣre mox ꝑmiſit dari libellū repudij .ſ. ꝓpter duritiā cordis eorūMath̓. xix. Anagogia v̓o eſt. cū veritas vniꝰ ſcriptureoſtendit̉ veritati alteriꝰ nō repugnare. Allegoria autēquā quarto loco ponit. comp̄hendit alios tres ſenſusſcripture .ſ. ⁊ moralē. ⁊ anagogicū. ⁊ allegoriā. Itē ſenſus ꝑabolicus ſub lr̄ali ſenſu ꝯtinet̉. Nā ꝑ voces ſignificatur aliud ꝓprie. aliud figurate. Nec eſt lr̄alis ſenſus ipſa figura. ſꝫ ſignificatū ꝑ figurā. Non em̄ cū ſcriptura noīat brachiū dei. eſt ſenſus lr̄alis de mēbro corporali eius. ſꝫ de v̓tute oꝑatiua ſua. Et ſil̓r qd̓ xp̄us inꝑabolis ait de vinea culta. ⁊ agro ſato. ⁊ nuptijs ⁊ huiuſmodi. ad ſenſum lr̄alem ꝑtinet. id qd̓ xp̄s intendebat ꝑ illas ꝑabolas. vt de eccleſia vel verbo p̄dicato ⁊hmōi. Si qͥs autē exponeret ꝑabolā de vinea de aīa inꝑticulari. iam ille eſſet ſenſus tropologicꝰ ſeu moralis.Nec oportet oēm autoritatē ſcripture aut etiā hiſtoriam exponere ẜm iſtū qͣdruplicē ſenſum. ſꝫ modo ẜmvnū. modo ẜm aliū. vt dicit Origen̄. tractans illud dearcha Noe. ꝙ erat bicamerata et tricamerata. ¶ Etqd̓ dicit Grego. in moralibꝰ. vel alij doctores. ꝙ aliqn̄ſcriptura nō pōt intelligi ẜm litterā. intelligit̉ ẜm ſuꝑficiem ſeu corticē lr̄e. nō quin ſcriptura in omni parteſua habeat intellectū veꝝ lr̄alem. qͥ nō occidit ſꝫ viuificat. Sicut v̓bi gr̄a. cū ait pͣs. Comederunt iacob ⁊cͣ.ẜm literā .i. corticē lr̄e. nuſqͣꝫ inuenit̉ iacob comeſtus.⁊ id̓o nō pōt intelligi hoc ẜm lr̄am .i. corticē lr̄e. Sꝫ ſenſus lr̄alis eſt. ꝙ ppl̓us ilie iudeoꝝ. dictus iacob qm̄ abeo deſcendit. fuit pluries ꝓpter pctā ſua qͣſi ad nihilumdeductus diuerſis flagellis ſicut id qd̓ comedit̉ ad nihilum deducit̉. Itē ex multiplicitate hoꝝ ſenſuū nonſequit̉ aliqͣ ꝯfuſio in ſacra ſcriptura. cū oēs ſenſus fundentur ſuꝑ vnū .ſ. lr̄alē. Ex qͦ ſolo pōt trahi argumētūNon aūt ex his q̄ ẜm alium triplicē ſenſum dicunt̉. vtdicit Augꝰ. ad Uincentiū donatiſtā. Nec tn̄ ex hͦ deperit aliqͥd ſacre ſcripture. qꝛ nihil ſub ſpūali ſenſu cōtinetur fidei neceſſariū. qd̓ ſcriptura alubi ꝑ lr̄alē ſenſūnō tradat. Sicut v̓bi gr̄a. ad on̄dendū ꝙ xp̄s voluntarius acceſſit ad paſſionē. eſt figura qꝛ Yſaac ꝑmiſit ſeſponte ligari ab Abrahā ad victimādū. Sꝫ iſtud expreſſe habet̉ Yſa. liij. vbi dicit̉. Oblatꝰ eſt quia ipſe voluit ⁊cͣ. Et qd̓ Hiero. ait ad Paulinū. ꝙ vicioſiſſimūgenꝰ dicendi eſt deprauari ſcripturas. ⁊ ad ſenſum ſuūſcripturā trahere etiā repugnātē. videt̉ intelligendūqͦ ad expoſitionē ſcripture lr̄alem. nā quo ad ſenſū ſpiritualem omnis expoſitio ſcripture fundata in veritate fidei. ⁊ cōgruent̓ aptata bona eſt. ⁊ omnes doctores talibus vtunt̉. Quādoqꝫ etiā id quod male geſtūeſt ẜm lr̄am ſeu hiſtoriā. ſignat ſpiritualit̓ aliquid bene factū vt dicit Grego. in moral̓. Quid em̄ ſceleſtiusdauid in adulterio et occiſione Urie. Et qͥd fideliusvria. ⁊ tn̄ vt ipſe erponit. dauid ſignat deū. ⁊ vr̄ias populum iudeoꝝ reprobatū.De ſeptē regulis.§. xiij.que ab aliquibꝰ dicunt̉ claues (quia ꝑ eas aperit̉ intellectus in multis) ad intelligenduꝫ ſcripturas ſacras.quas ponit Iſid̓. in pͥmo li. de ſummo bono. Et Auḡ.in li. de doctrina xp̄iana. Et dicit eas fuiſſe tyconij: vtrefert Nicol̓. de lyra in prologo ſuꝑ penthatheucon.Qui etiā dicit. ꝙ volenti ꝓficere in ſtudio ſacre ſcpͥture. neceſſarium eſt incipere a ſenſu litterali. quia ille eſtfundamentū. ⁊ ex ſolo illo argumētari poteſt circa dubia fidei ⁊ moꝝ. non ex ſenſibus ſpiritualibus. ¶ Eſtergo prima regula ſeu clauis ſapientie de domino iheſu xp̄o. ⁊ eius corpore myſtico quod eſt eccleſia. quia ꝑconnexionē capitis ad corpus ſacra ſcriptura ſub vno