Druckschrift 
4 (1487)
Entstehung
Seite
28a
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum.IIII.

oꝑatio intellectus ortum habeat a ſenſu. ⁊ fātaſia ẜmdoctrinā ph̓i. neceſſe eſt ꝙ ex mala diſpoſitiōe ꝑtis ſenſitiue ⁊ virtutis ymaginatiue. virtus intelligentie inabilis reddat̉ ad ſpeculatōnē vitatis. Nihil aūt eſt qd̓ſic ſenſum obſtruat ⁊ fantaſiā deordinat ſicut cibi ſuꝑfluitas. ex quo vlterius impedimentū ꝯtingit in rectaoꝑatiōe intellectus. ẜm ꝙ dicit Tullius. Mente inqͥtrecta vti nō pn̄t ml̓to cibo ⁊ potu repleti. vn̄ dic̄ hiero.Uenter pinguis pinguē ſenſum gignit. Et Sen̄. dicitCopia ciboꝝ ſubtilitas impedit̉. Dan̄. j. hr̄ ꝙ Ananias. azarias. miſael abſtinētes reꝑti ſūt ſapientiores etacutiores oībꝰ. Chriſo. Nihil ſenſuū acumen oꝑat̉. ſic̄moderata refectio. de ꝯſe. di. v.Sunt vlterius alie .§. ij.tres ꝓprietates abſtinētie ad corpus ꝑtinētes. Et prima eſt. qꝛ corpus ꝑ abſtinentiā nutritū: tēplum dei efficitur. Secūda quia cibo ſumpto hō delectabilit̓ vtitur. Tercia qꝛ ꝑ eā ciuiliter viuit̉. Eſt gͦ prima ꝓpetas abſtinētie circa corpus ꝯſiderāda. quedā dedicatōtempli. ẜm illud apl̓i. j. ad Coꝝ. vj. Templū dei ſāctūeſt quod eſtis vos. Cum em̄ corpus ſit quoddā inſtr̄maīe: faciliter ab ip̄a ducitur ad oꝑa virtutis. qn̄ em̄ parce nutritū. Et cum ip̄a rōne ſunt ſeminaria virtutumplātata. quaꝝ cōplementū eſſe nō p̄t. niſi obſequiū p̄ſtetur a corꝑe. quod eſt aīe aſſociatū. ⁊ ꝓ mācipio datūꝯn̄s eſt ꝙ ip̄m corpꝰ ꝑ abſtinētiā gubernatū. erit quaſiquedā porta virtutū ⁊ clauſura vicioꝝ. Et ex hoc reddetur habitaculū ſpūſſancti. Nā ex hoc cauſat̉ quedāp̄paratio oīm virtutū. ꝑ quas ſpirituſſanctus menteꝫinhabitat. In huiꝰ figurā hr̄ in li. iudicū. ꝙ Sampſontenens mandibulā aſini in manu. irruēte ſpū in eū occidit mille philiſteos. Aſinus eſt corpus noſtrum. mādibula. ſignat os. quod cum quis refrenat: vincit temptationes dyaboli. Secunda ꝓprietas abſtinentiead corpus ꝑtinēs eſt. qꝛ facit corꝑalem vitā delectabilē ⁊ ſanā. Cibꝰ em̄ cū moderamine ſumptus. primo inguſtu delectationē facit. Cauſatur em̄ delectatio ex cōiunctione ꝓportionata ꝯuenientis cū cōuenienti. Qn̄gͦ cibꝰ tꝑate ſumit̉. tā in quātitate qͣꝫ in qualitate. tuncꝯueniens cum ꝯuenienti ꝯiungit̉. qꝛ guſtus cui cibꝰ cōiungitur. ꝯuenientiā habet ad ip̄m in modo ⁊ menſura. et tunc ſequitur delectatio. Unde maioreꝫ delectationem ſentit temperatus in cibo ꝙͣ guloſus. Quātoem̄ guſtus eſt ordinatior et natura purior. tanto delectatio q̄ inde ꝑcipit̉ erit maior. vn̄ dr̄ Ecc̄i. xxxj. Somnus ſanitatis in hoīe ꝑco. dormit vſqꝫ mane. ⁊ aīa ip̄iꝰcum ip̄o delectabitur. Criẜ. Nihil ſic iocunduꝫ eſt ſic̄cibꝰ bn̄ digeſtus aut decoctus. Nihil ſic ſalutē ꝯſeruatnihil ſic egritudinē fugat. ſicut moderata refectio. ſufficientia quippe cum nutrimento et ſoſpitatē ſil̓ ꝓcurat ⁊ voluntatē. Habundantia v̓o morbū facit ⁊ moleſtias ingerit. de ꝯſe. di. v. nihil. Ad ideꝫ facit qd̓ dicitHiero. in duobꝰ ca. ſe. ibideꝫ. Saluator mittēs ad p̄dicandum diſcipulos: dixit. In quācunqꝫ domum intraueritis. et ſuſceperint vos. manducate que apponūturvobis Luc. x. In quibꝰ verbis non amplam licentiaꝫcomedendi plura vel meliora ꝯceſſit. ſed voluptatē etcurioſitatem querendi cibos delicatiores reſtrinxit.Nam xp̄s abſtinens fuit. nec legitur carnes comediſſeniſi agnū paſchal ē. vt dicit mgr̄ ī hiſto. ſcolaſtica. Etꝯuiuium ſuum fecit ex panibꝰ et piſcibꝰ eos multiplicādo. vt pꝫ Io. vj. Ceſar etiam auguſtus vt narrat policratus minimo cibo erat ꝯtentus atqꝫ vulgari. Nampanem ſecundariū. piſciculos minutos et caſeum bubalum comedere ſolitus erat. Sequūt̉ etiā comeſſatōnes inordinatas et lautas pauꝑtas. ẜm illud ꝓuer. xxjQui diligit epulas in egeſtate erit. Infirmitates etiam. Ecc̄i. xxxvij. In multis eſcis erit īfirmitas. Nauſea. Prouer. xxvij. Anima ſaturata calcabit fauū. Un̄ẜm Rabimoyſen. p̄cepit deus in lege iudeoꝝ. ꝙ nō co

mederent carnes porcinas. qꝛ ex eis generant̉ infirmitates. ⁊ multe guloſitates cōmittunt̉ circa illas. Hinc⁊ Niero. ait. Legimus quoſdā morbo articulari et podogre humoribꝰ laborantes. ꝓſcriptione bonoruꝫ adſimplicem menſam ⁊ pauꝑes cibos redactos ꝯualuiſſede conſe. di. v. legimus. Tercia ꝓprietas abſtinētiead corpus ꝑtinens conſiſtit in curiali et politico cōuictu cum alijs Cibꝰ em̄ moderate ⁊ ordinate ſumptusmundiciā corꝑis cauſat ꝑ hoc. ꝙ omnes ſenſus exteriores puros ⁊ immaculatos tenet. Et hoc maxime requirit̉ in humana conuerſatione. que maxime in cōuiuendo alijs cum qͥbus expedit hr̄e mundiciā corꝑalē: cōſiſtit. vn̄ Bernar. ſcribit ad frēs de mōte dei. Si manducas. menſam tuam ſobrietas ꝑornet. Uicium aūt guloſitatis horridas immūdicias ⁊ īcurialitates multasfacit. Naꝫ et ip̄m os quidē eſt nobiliſſimum membrū.vtpote deputatū officio loquendi. ⁊ maxime neceſſarium conuerſationi. hoīem inficit et eius anhelitū fetidum reddit. vt de guloſis poſſit verificari illud p̄s. Sepulcrū patens eſt guttur eoꝝ. Propter nimiā em̄ inordinatā cibi ſumptionem. guſtus ꝓrumpitur. ꝓpter qd̓inde fetide exalationes erumpunt. Contingūt etiā inſingulis alioꝝ ſenſuū meatibꝰ ſuꝑfluitates inhoneſte.que vitā ſocialē maculāt ⁊ cōturbāt. Un̄ ī epl̓a Iudedr̄ de guloẜ. Hi ſunt in epulis ſuis maculoſe cōuiuātesHinc Hiero. Multi in patientia gule vomitu remediantur. ⁊ qd̓ turpiter ingeſſerunt: turpit̉ egerunt. Ipocras docet in anforiſmis. Craſſa et obeſa que creſcendi menſuram impleuerunt. niſi cito ablatione ſanguinis minuantur: in paraliſim ⁊ peſſima morboꝝ generaerūpere. de cōſe. di. v. ne tales. Predictū etiā viciū ceteros hoīs actus inhoneſtos facit qͣꝫtū ad corꝑis mēbraputa tremorē manuū effuſionē vultus. oculoꝝ toruitatē. tranſglutiendi feſtinātiā. ⁊ feſtinatā auiditatē etmulta talia ex qͥbꝰ ſequitur inhoneſtas in cōuerſatiōeciuili. Hec aūt remouet abſtinētia q̄ hoīem ordinatuꝫreddit ꝙͣtū ad p̄dicta oīa. Narrat petrus damianꝰ. ꝙvxor quedā ducis veneti conſtantino polim. adeo delicate viuebat. vt etiā coībꝰ aquis dedignaret̉ ablui. vn̄ſerui eius rorē ſatagebāt colligere. ex qͦ laborioſū ſibibalneū p̄pararēt. cibos māibꝰ nō tāgebat: ſꝫ fruſtatimſciſſos quibuſdā fuſcinulis aureis ori ſuo adhibebat.Eiꝰ cubiculū tot aromatū generibꝰ redolebat. vt narrare tantū dedecus feteat. Sꝫ quātū oīpotēti deo exoſa fuerit: patet. qꝛ corpus eius totum cōputruit. ita vtmēbra corꝑis marceſcerēt. Undiqꝫ totūqꝫ cubiculumincredibili fetore repleuerit. Nec quiſꝙͣ de ſeruiētibꝰtanta ꝑferre narium fetida poterat vix vna ancilla nōſine olentis ſpēi auxilio in eius obſequio ꝑdurante. eadē tn̄ raptim accedebat. ⁊ ꝓtinus fugiēs diſcedebat. diutius hoc languore decocta ⁊ miſerabiliter cruciata:amicis letantibꝰ diē clauſit extremum.Poſt predicta vi.§. iij.dendū eſt de cauſis factiuis ⁊ cōſeruatīs abſtinētie. qͣsquatuor poſſumus aſſignare. Prima eſt aſſuefactioa iuuentute ad aliqd̓ licitū ⁊ honeſtū exerciū. Mēs eīhumana ẜm qd̓ dicit Greg. neſcit eſſe ocioſa. ſꝫ ſꝑ occupari deſiderat. Et qn̄ ē occupata circa vnū (cū diuerſis nō poſſit intēdere) a quocūqꝫ alio remittit̉. Ex ītētione aūt mentis ſequit̉ affectio. circa illud cui intēditNā ad illud mēs ē affecta. cui maxime ē intēta. ita tn̄ꝙ ꝑſeuerātia aſſit. Nā cōtinuatio oꝑis triſticiā a mente elōgat. ⁊ delectatiōꝫ cauſat. Maxime aūt hͦ cōtingitqn̄ qͥs circa ſtudiū lr̄aꝝ ſe occupat ꝓpter naturalē inclinationē intellectus ad veritatē. Oēs em̄ hoīes naͣ ſcire deſiderant. vt dicit ph̓s in j. metha. Quādo ergo huic nature deſiderio quis ſatiſfaciat ꝑ exercitium ſtudijquietat̉ mens ab omni alia occupatione. propter conformitatem quā habet mens ad hmōi laboreꝫ. Qn̄ v̓ohō a iuuētute incipit ociari. oēs aīe vires in quadam