Capitulum.I.
ginalis iuſticie erat. vt accidens ſpēi hūane. nō ex pͥncipijs nature cātuꝫ. ſed diuino munere collatuꝫ pͥmoparenti. vt trāffundēduꝫ in poſteros. cū natura hūana q̄ poſtea ī multis coīcata tota erat in ip̄o. Un̄ perſuū peccatū actuale vitiata ⁊ ablata ip̄a originali iuſticia. eius oppoſitū vt accidēs ſpēi hūane .ſ. peccatūoriginale. ꝑ ꝓpagatōeꝫ trāſmiſit in poſteros cū natura. Generat em̄ hō ſibi ſil̓em in ſpecie. etiā ꝙͣtū ad accidētia ꝓpria ſpēi. nō qͣꝫtū ad accidētia indiuidualiaque ꝑtinet ad actōes ꝑſonales. Nō em̄ muſicus generat muſicū. Et hinc ē ꝙ ſolū illud peccatū pͥmoꝝ parentū traducit̉ ⁊ nō alia. nec etiā alioꝝ hoīm. qꝛ ſolūper pͥmū peccatū ſublatuꝫ eſt bonū nature. qd̓ erat ꝑoriginē nature tranſductū. Per alia v̓o peccata ſubtrahit̉ bonū gr̄e ꝑſonalis. qd̓ nō tranſit ad poſteros.Sil̓r nec pnīa primi parētis. nec eius ſcīa nec aliorūhoīm traducunt̉. qꝛ ꝑtinēt ad actōnes ꝑſonales. ſeuſunt accidētia indiuidualia. ¶ Materialiter aūt eſtpeccatū originale ꝯcupīa. que vt dicit Augꝰ) paruulos facit habiles ad ꝯcupiſcēdū. ⁊ adultos actu cōcupiſcētes. Et dicit̉ hic ꝯcupiſcētia inordinatio potentiarū aīe. que in hoc attēdit̉. ꝙ inordinate ferūtur inbonū cōmutabile. Peccatū autē iſtud originale traducitur a primo parēte. ꝑ generatōnis actiuā virtutem in homīes. de quo apl̓s ad Ro. v. ꝑ vnū hominēpeccatū intrauit. ⁊ ꝑ peccatū mors j. q. iiij. Iam itaqꝫ. Pro cuiꝰ declaratōne eſt ſciendū ẜm Tho. pͥma ſecunde. q. lxxxj. ⁊ ſuꝑ epl̓am ad Ro. Cuꝫ oēs hoīes cōueniāt in natura hūana quā traxerūt ex Adam. ⁊ ſicdici poſſint vnꝰ hō. ſicut vna ciuitas dr̄ vnuꝫ corpus.Unde ſcd̓m Porphi. ꝑticipatōne ſpēi plures hoīesſunt vnus hō. hinc ē ꝙ ſicut diuerſa corporis mēbraſunt ꝑtes vniꝰ ꝑſone ꝑticularis. ita oēs hoīes ſunt partes ⁊ qͣſi mēbra nature hūane. Sicut actꝰ peccati exercitus ꝑ aliqd̓ mēbruꝫ. puta ꝑ manū vel pedē. nō eſtvolūtarius volūtate manꝰ. ſed volūtate totius hoīsvnde homicidiū vel aliud cōmiſſuꝫ ꝑ manū nō imputaret̉ ei ad culpā. ſi cōſideraret̉ manꝰ vt ſeꝑata a corpore. ſed ꝓut ē aliqͥd hoīs motū a volūtate ipſiꝰ. Itainordinatio iſta nature q̄ dr̄ peccatū originale. nō voluntaria volūtatē huiꝰ vel illiꝰ deriuati ex adā. ſed voluntate ip̄ius adę. qui mouet oēs hoīes deſcendentesab eo ꝑ ꝓpagatōeꝫ motione generatōnis. ſicut voluntas vnius ꝑſone mouet oīa mēbra ad peccatū. ⁊ ſic talis inordinatio nature hꝫ rōem culpe in oībꝰ ad quosꝑuenit. inquātuꝫ ſint ſuſceptiui nature infecte culpaper adā. Et ſicut peccatū actuale qd̓ ē peccatū ꝑſonetrahitur ad ſingula mēbra ꝑ aliquē actū ꝑſonalē. itapeccatū origīale trahit̉ ad ſingl̓os hoīes ꝑ actū nature. qͥ ē generatō. Et ſic in ꝓceſſu peccati origīalis. ꝑſena .i. adā infecit naturā .ſ. hūanā. ſꝫ poſtmodū in alijsnatura vitiata infecit ꝑſonā. dū .ſ. genugo imputaturin culpā nature vitiū. ꝓpt̓ volūtatē pͥmi parētis. Ꝙuis em̄ aīa huiꝰ vel illiꝰ hoīs nō fuerit ẜm ſeminalē rationē in adā peccāte ſicut in pͥncipio effectiuo. eo ꝙ ſemen corꝑale ꝙ ex adā traducit̉. ſua v̓tute non poteſtcauſare aīaꝫ ratōnalē. fuit tn̄ in ip̄o ſicut in principiodi poſitiuo. qꝛ ſemē ex ip̄o trāſductū diſponit ad aīeſuc eptōneꝫ. Et ſic ip̄a anima cū infundit̉ corꝑi tuncmaculatur culpa originali.Eſt aūt ipſuꝫ peccatūᵐ. §. j.origīale vnū in eſſentia. ſꝫ ml̓tiplex ī effectu. ꝓpter qd̓ps. pͣs. l. Ecce iniqͥtatibꝰ ꝯceptꝰ ſuꝫ. in plurali. ex eo videlicꝫ ꝙ inficit plures potētias aīe. vt volūtatē cōcupiſcibilē. iraſcibilē. tū etiā. qꝛ in ip̄o v̓tualit̓ p̄exiſtūtoīa pͦ eccata actualia. ſic̄ in qͦdaꝫ pͥncipio. Partīcipat̉aūt eqͣlit̓ ab oībꝰ. Et qͣꝫuis vnꝰ ſit ꝓnior qͣꝫ alter ad cōcupiſcēdū vel iraſcēdū. ⁊ hꝰ. hoc nō ꝓcedit ex rōe peccati originalis. cū eqͣliter in oībꝰ ſoluat̉ ⁊ tollat̉ origi
nalis iuſticia. ⁊ eqͣliter in oībꝰ ꝑtibꝰ inferioribꝰ aīe ſibi relinquētur. Sꝫ accidit hoc ex diuerſa diſpoſitōepotētiaꝝ. Naꝫ alique vires aīe ſunt fortiores in vnoꝙͣ in alio. ꝓpt̓ diuerſas corꝑis ꝯplexiones. ſoluto autēvinculo origīalis iuſticie. vnaqueqꝫ vis tendit in ſuūꝓprium motū. ⁊ tāto vehemētius quāto fuerit fortior. Et qꝛ oēs homīes (excepto xp̄o ſolū) deſcendūt abadam ꝑ virtutē actiuā in generatōeꝫ originaliter abadam deriuatam quod eſt ẜm ratōeꝫ ſeminalē ab eodeſcēdere. Ideo firmiter ē tenendū vt dicit. b Tho.prima ſcd̓e. q. lxxxj. ꝙ ẜm fidem catholicaꝫ oēs hoīespreter ſolū xp̄m. ex adam deriuati: peccatū originaleex eo cōtrahūt. alioqͥn nō oēs indigerēt redemptōneque eſt ꝑ xp̄m. qd̓ eſt erroneū.Pena aūt huiꝰ pec .§. ij.cati quātū quidē ad animaꝫ eſt pena damni .i. priuatio diuine viſionis. qꝛ niſi purgatꝰ fuerit quis ab eo:nō poteſt introire regnū dei. Nō aūt ſuſtinēt penamſenſus ꝓ ſolo originali .i. penā ignis infernalis. vt tenet ⁊ probat. b Tho. in. ij. ſententiaꝝ. ⁊ in quadā queſtione de qd̓libetis. Et habet̉ de cōſe. di. iiij. c. nulla ſalus. Ꝙ aūt Augꝰ. dicit diſ. ea. c. firmiſſime. tene talesparuulos ſine baptiſmo tranſeūtes: ſempiterno ignepuniēdos. exponit glo. ⁊ bene. igne .i. pena. quia ſemper erūt in tenebris .i. priuati dei viſione. que tn̄ priuatio diuine viſionis eſt et ſi adultis ſit in maximaꝫ penam. eis tn̄ nō eſt ad afflictōeꝫ. qꝛ ſciūt ſe nō fuiſſe capaces. ⁊ ſine ꝓpria culpa eſſe priuatos. Sicut nec etiāruſticus penam habet ꝙ nō eligatur in papam. vl̓ inimꝑatorē. qꝛ nō ꝓportionat̉ ei talis dignitas. ¶ Ꝙtum v̓o ad corpus. pena ip̄ius peccati eſt mors. de cōſe. di. iiij. placuit. ac etiā alias penalitates quibꝰ ſuntſubditi homīes. vt famēs. ſitis. ⁊ hmōi. etiam inclinationes ad malum.Tollit aūt ipſuꝫ pec §. iij.catū nūc .ſ. in nouo teſtamēto ꝑ baptiſmū actu vel ꝓpoſito ſumptū. ⁊ nō ꝑ aliū modū niſi ꝑ martiriū quoad ꝑuulos. In veteri aūt teſtamento ꝑ fidē parentūꝙͣtum ad nō habētes vſuꝫ rōnis .i. ꝑ actū fidei relatūad ſalutē pueri ꝑ modū or̄onis. quā fidem ꝓteſtabātur oriūdi ex abrahā in circūciſione mariū. que omnino erat neceſſaria. Alij v̓o aliaꝝ nationū ⁊ omnesvl̓r ante circūciſionē datam abrahe: eam ꝓteſtabant̉in virtute ſacrificioꝝ. Adulti v̓o purgabant̉ ab originali ꝑ fidem ꝓpriam. Femine iudeoꝝ ante vſuꝫ rationis non ꝑ circūciſione ſed ꝑ fidem parentū purgabātur. Et ſic debet intelligi ꝙ virtute ſacrificioꝝ dicebantur purgari ab originali ante circūciſione datā.ſicut ⁊ mares iudeoꝝ in virtute circūciſionis. vt dicit Greg. in moral̓. ⁊ habet̉ de ꝯſe. di. iiij. qd̓ apud nosNō ꝙ in illis ſacrificijs vel circūciſione eſſet aliqͣ virtus gratie ad purgandū vt eſt in baptiſmo: ſed ꝑ fidētollebat̉ peccatū. quā ꝓteſtabat̉ illud ſacrificiuꝫ. velcircūciſio. Unde ⁊. b Tho. qui hoc dixit in. iiij. de circūciſione poſtea retractauit in tercia ꝑte ſumme. Ꝙuis autem tranſeat ip̄m peccatū originale ⁊ tollaturper baptiſmuꝫ reatus. quia euadit obligationē peneeterne. remanet tamen actus .i. remanet in ip̄o baptizato ip̄a habitualis ꝯcupiſcētia .i. inclinatio ad malū⁊ ordinatio viriū inferioꝝ. Et qꝛ homo non generatẜm mentē ſed ẜm vires inferiores. ⁊ cū ipſa habituali ꝯcupiſcentia. ideo tranſmittit peccatuꝫ in prolem.etiam ſi in ip̄o actu generatōnis daret̉ alicui per gratiam. ꝙ nō ſentiret actualē ꝯcupiſcentiā ſeu ardoremlibidinis. nihilominus vt dicit. h Tho. prima ſcd̓e.q. lxxxj. ſic genitus ꝯtraheret peccatū originale. Auguſ. dat exemplū de frumēto ꝙ ꝙͣuis purgatū ſeminetur tamē naſcitur cū lolio.