Titulus.VIII.

iij. Reg. xij. Spem omnē amiſit Iudas patrato facinore proditōis. vnde ⁊ laqueo ſe ſuſpendit Math̓.xxvij. Charitatē omnem a ſe elimīauerat diues epilo: non ſubueniendo neceſſitatibus Lazari vlceratiLuc̄. xvj. Dona ſpiritus in peccatore reꝑiri non poſſunt. Nam ſapiētia per inſipiētiam deijcitur: vt diuina non guſtet. Intellectus per hebetudinē obſcuratur: vt ſcripture ſint in eis in parabolas: nō intramedullam penetrātes. Conſiliū per p̄cipitatōem perijt vt ſine examinatōe cuncta fatiat. Fortitudo perpuſillanimitatē ⁊ impatientiaꝫ ꝓſternitur. Sciētiaper ignorātiam cōculcatur circa cōuerſatiōem cumꝑſonis non prudēter ſe habens: nec ſufficiēter diſcernens veruꝫ a falſo circa mores et fidem. Pietas q̄ eſtdei cultus vel ꝓximis ſubueniēs ab impietate deijcitur. Et timor per ſuperbiā abſorbetur. Hoc autē totum figuratum fuit per oppreſſionē trium filiaruꝫ ⁊ſeptem filioruꝫ Iob: vt exponit Gregꝰ. in li. moral̓.Significāt tres filie tres virtutes theologicas. Septem filij ſunt ſeptem dona ſpūſſancti: que cōuiuiumfaciūt quilibet in die ſuo. quia quodlibet reficit mētem ſpirituali refectōe. hec per ventuꝫ temptationūcōcutientem domuꝫ ꝯſcientie omnia mortificanturCum ergo per peccatū factum ſit miſer ⁊ miſerrimꝰexpoliatus: priuatus om̄ibus bonis ſpūalibꝰ: et multipliciter vexatꝰ: clamare cogit̉. Miſerere mei ⁊cͣ. velmiſerere nr̄i. qꝛ filia mea male vexatur.Uexatur quoqꝫ inᵐ. §. iiij.ip̄ius anime ſeꝑatiōe. Mors em̄ ẜm ph̓m eſt vltimuꝫterribilium Sed vt dicitur Eccl̓i. j. Timenti deū bene erit in extremis. Spe em̄ premij ⁊ ex fiducia bonorum laborū preteritoꝝ confortat̉. ſed miſer peccator⁊ refrigeriū hinc habere non poteſt: ſed magis anguſtias. Et hoc ex triplici cauſa ſeu rōne.Ex amore concupiſcentie.Ex remorſione conſcientie.Ex terrore dyabolice nequitie.¶ Ꝙtuꝫ ad primū: certum eſt ꝙ dolor ex amore procedit. Dolet em̄ quis cum priuatur eo qd̓ amat. ⁊ qͣnto plus amat rem: tanto ex eius carentia ⁊ priuatione magis dolet. Hinc videmus matres grauiſſime dolere ⁊ lugere ſuper morteꝫ filiorū ꝓpter magnū amoreꝫ ad eos. Sic ⁊ Iacob delata ſibi veſte filij Ioſephſanguine cruētata: exiſtimās ip̄m mortuū valde doluit: adeo ꝙ cōgregatis cunctis liberis vt delinirentdoloreꝫ pr̄is: noluit eos audire. Miſer pctōr diligitvarias creaturas plus ꝙͣ deum ⁊ animā ſuā: ibi cōſtituens finem. vt diuitias. honores. poſſeſſiōes. venereas delectatiōes. filios ⁊ alios ſeu alia. ⁊ quādo aliquid de hmōi perdit multuꝫ dolet. Sed veniens admortem: cum videt ſe omnibus priuari vbi ſuū amorem poſuerat nimis dolet: ſciens ſe illis omnibꝰ imꝑpetuuꝫ priuari. Unde dicitur Eccl̓i. xlj. O mors qͣꝫamara eſt memoria tua homini iniuſto habēti pacein ſubſtātijs ſuis. Iuſtus autem quia inordinate nōdiligit iſta terrena: ſed reputat ſe hic aduenam ⁊ peregrinuꝫ: iuxta illud Pſal̓. Aduena ego ſum apud te⁊ peregrinꝰ. Et futuram inquirit ciuitatem: vt propriam ⁊ ꝑmanentē. ideo non dolet ẜm ratōem: ſed cupit diſſolui ⁊ eſſe cum chriſto. ¶ Secundū quod cruciat peccatorē in extremis eſt remorſus ꝯſciētie. Cōſiderat enim infidelis ꝙ oportet eum cōparere corāſuꝑno iudice: cui nil occultū: nil inultuꝫ remanebit.Conſiderat vitam ſuā totam fuiſſe deditā mundo ⁊pompis eius qua ſi nil boni feciſſe. Conſiderat quomodo tempus trāſiuit plenum iniquitatibo. quot ⁊quāta bona facere potuiſſet que nō fecit. vnde cōſcientia acerrime torquet eum: ⁊ ex hoc aliquādo in de

ſperatiōem adducitur. Et ꝙͣuis quātumcūqꝫ malusfuiſſet: reuerti adhuc potuiſſet ad penitētiam et adgratiā. iuſto tamē iudicio dei ſepe cōtingit vt nec depenitentia: nec de deo aliquid curet. ſed deſperatꝰ velcecus ad inferna deſcendat. Unde Augꝰ. Hac aīaduerſione ꝑcutitur peccator: vt moriēs obliuiſcaturſui: qui dum viueret obſitus eſt dei. Et ideo clamandum eſt ei. Miſerere mei ⁊cͣ. ¶ Terciuꝫ crucians eſtturba demonū. Sciens em̄ dyabolus ſibi non ſubeſſe plus temporis ad decipiendū hominē vltra terminum vite: totuꝫ virus malicie ſue in cauda reſeruat.i. in fine. Unde in figuraꝫ dictū fuit ſerpenti. Tu inſidiaberis calcaneo eius .i. anime vel creature rationali: cuius calcaneus eſt teminus vite. Et frequēterpeccatores obduratos quos cognoſcit ſecum mācipandos in inferno: anteꝙͣ anima exeat de corꝑe torquere incipit. Sicut legitur in vitiſpatrū de quodādiuite: cuiꝰ animā ſanctus quidā vidit vncinis ferreis violenter trahi ex corpore ⁊ cuꝫ multa caterua demonū eū ꝑcutiētiuꝫ ad infernū deduci. De hac materia vide pleniꝰ. sͣ. ti. vj. c. viij. de deſꝑatōe aīe. ¶ Poſtſeꝑatōeꝫ a corꝑe vexatur anima ꝑmaxime ex t̓ripus:licꝫ ⁊ alijs modis crucietur. Ex priuatōe diuine viſionis. Iſa. vlti. Tollatur impiꝰ ne videat gloriā deiEt Math̓. vij. Diſcedite a me om̄es qui oꝑamī iniqͥtatem. Ex duratōe ignee cruciatōis. Unde in Apocalipſi. Pars illorum in ſtagnum ignis ⁊ ſulphurisMath̓. xiij. Exibūt angeli ⁊ ſeꝑabunt malos de medio iuſtorū ⁊ mittent eos in caminū ignis. Nūc mutuntur in anima: ſed in fine etiā cum corꝑe. Ex malignatione dyabolice aſſociatōis. Math̓. xxv. Ite maledicti in igneꝫ eternū: qui paratus eſt dyabolo ⁊ angelis eius. Hiere. v. Seruietis dijs alienis .i. demōijsalienis ab om̄i miſericordia: qui non dabūt vobis requiem die ac nocte ⁊cͣ. De hac materia .ſ. inferni videinfra in ti. ix. de peccato actuali mortali. c. iij.¶ Titulus octauus de peccato originali.Capl̓m primū de cauſa peccati original̓ ⁊ eiꝰ pena.Oſt tractatu de cauIſis peccatorum: et de diffinitionibus: etdiuiſionibus ⁊ nocumentis eoruꝫ. nuncvidendum eſt de ip̄is peccatis ẜm illamdiuiſioneꝫ qua primo diuidūtur. Quia ſcilicꝫ peccatorum aliud originale aliud actuale. Et hoc diuiditur in mortale ⁊ veniale. et de ſingulis horum dicendum eſt. Et primo de originali. ¶ Eſt autem peccatum originale peccatum cum quo naſcūtur homīesDe quo Auguſtinꝰ de cōſecra. diſtin. iiij. ſic ait. Firmiſſime tene ⁊ nullatenus dubites: oportet hominēqui concipitur per concubitum viri et mulieris naſci cum peccato originali. et propter hoc pueri moxnati deferuntur ad baptiſmum tanꝙͣ ab aliqua infectione culpe abluendi. Sic fatetur fides catholica.et cōtrariū tenere eſſet hereſis pelagiana: vt dicit beatus Tho. prima ſecunde. queſti. lxxxij. Eſt autempeccatum originale ẜm Tho. queſti. vbi ſupra: quidam habitus innatus per viciatā originem: ſeu quedam inordinata diſpoſitio nature: que habet rationem culpe inquātum procedit a primo parente. Ethabet talis habitus aliquid priuationis: et aliquidpoſitionis: ſicut egritudo. Formaliter enim eſt defectus ſeu priuatio originalis iuſticie. Dicitur autē originalis iuſticia illa rectitudo in qua fuit creatus primus homo: ex qua mens ⁊ ratio deo ſb̓dita erat: et vires inferiores ratōi ⁊ corpus ſpiritui. Qd̓ donuꝫ ori-