Capitulum.III.

⁊ mandatū eccleſie tranſgredit̉. ⁊ ſic omni modo vexatur. ¶ Secūdario verus fidelis .ſ. qui eſt in gratiahabet ſuffragiū ab eccl̓ia in indulgētijs. Ualent enīindulgētie date a p̄latis eccl̓ie ad tollendū ſeu diminuendū penā temꝑalem debitā ꝓ peccatis cōmiſſis.Nam culpā ⁊ debitū pene infernalis cōtractum promortali ſolus deus remittit. Cum aūt culpa cōmiſſa ſit cauſa debiti pene remanēte culpa in aīa: nunqͣꝫpoteſt fieri remiſſio pene. Ratio eſt. qꝛ remanēte cauſa: remanet effectꝰ. Exempli gratia. ſol exiſtens ſupernoſtrū emiſperiū eſt cauſa illuminatōis aeris. duꝫ ergo ſol eſt ſuꝑ noſtꝝ orizontē: ſemꝑ aer inuenit̉ illuminatus. Sic remanēte culpa in aīa: remanet ⁊ obligatio pene. Et cū peccata mortalia ſint cōnexa quo adauerſionē. qꝛ oīa auertūt ab vltimo fine. id̓o qͥ remanet in vno mortali nullo modo pōt hr̄e remiſſionē d̓aliquo alio mortali quo ad culpā: nec veniali. ⁊ ꝑ cōſequēs nec quo ad penā remanēte ī ordinatōe culpe.Et ſic indulgētie date a quocūqꝫ: ſiue a papa: ſiue abep̄is vel alijs: nihil valent his qͥ ſunt in mortali. Indulgētie em̄ tantū valent quantū ſonant. Sonāt autem ẜm formā cōmunē ꝙ habēt eas qui fuerint ꝯtriti ⁊ cōfeſſi. vnde exiſtēs in mortali nullius indulgentie eſt capax. Et ſi cēties iret ad ſepulchꝝ dn̄i ⁊ limina apoſtoloꝝ ⁊ haberet indulgentiā in articulo mortis nil ei valent ꝑmanēti in mortali: cuꝫ recepturusnō eſt effectū eius: ꝙͣuis al̓s faceret qd̓ cōtinet indulgētia. puta quia dat elemoſynā eccl̓ie ſtatutā: vaditad illā eccl̓iam: et hmōi. Clamare igit̉ habet. Miſerere mei ⁊cͣ. ¶ Terciū genꝰ ſuffragij eccl̓ie eſt participatio omniū bonoꝝ q̄ fiūt in eccl̓ia orationū. ieiuniorum. elemoſynaꝝ: ⁊ hmōi. Aſſimilant em̄ theologivt. b. Tho. ⁊ Petrꝰ de tarātaſia ⁊ alij: eccl̓iam corpori hūano. quam ſimilitudinē notauit apl̓us ad Ro.xij. dicens. Om̄es .ſ. fideles ſumus vnū corpus in chriſto. Uidemus em̄ ī corꝑe hūano ꝙ ex cibo aſſumptoom̄ia mēbra recipiūt nutrimentū ⁊ robur: niſi ſint p̄ciſa vel ſtupida: vt manus arida vel pes. A ſimili exom̄ibꝰ operibꝰ bonis que fiūt a bonis quilibet verusfidelis recipit participatōem ⁊ fortificatōem: niſi ſitmembrū p̄ciſuꝫ .ſ. ꝑ ſententiā excoīcatōis: vel aridumqd̓ euenit ꝑ priuationē viuacitatis gratie .i. ꝑ mortale. Hoc intelligēs Pſal̓. orabat: dicēs. Participeꝫ mefac deus omniū timentiū te ⁊cͣ. q. d. Da mihi grāꝫ tuam qua ſim liber a mortali. ⁊ extūc habebo ꝑteꝫ omnium bonorū que fiunt in eccl̓ia. His ergo ſuffragijspriuatus peccator. non mirū ſi dyabolus habet maiorem poteſtatē ſuꝑ eum ad nocendū ſpūaliter ⁊ tēporaliter qͣꝫ ſuꝑ alios. Un̄ ⁊ ſuper ſeptē viros ſaray:habuit poteſtateꝫ demoniū: ſuffocādi eos. quia malierāt. non aūt ſuꝑ ſaray vl̓ Thobiā qͥ timebāt deum.Poteſtatē habuit ad ligandū ⁊ īmobilē reddenduꝫphiletū diſcipulū Iacobi apl̓i ante cōuerſionē eiusnon aūt poſt baptiſmū eius. ¶ Secundū genus bonorū ſpūaliū eſt fructus meritoꝝ. et hec ſunt triꝑtita. videlicꝫ merita agēdoꝝ. merita geſtoꝝ. merita ſerſubſidia alioꝝ. ¶ Et ꝙͣtū ad pͥma: vnuſqͥſqꝫ (ait apoſtolus) ꝓpriā mercedē accipiet ẜm ſuū laborē. Qd̓ veruꝫ eſt de his q̄ fiūt in gratia ꝙͣtū ad mercedē glorie.Et quia charitas eſt radix merendi: ẜm Tho. ī. iiij.quodlibet autē mortale ꝯtrariat̉ charitati ẜm p̄m.ideo exiſtens in mortali nullo modo pōt mereri: necpro ſe: nec ꝓ alijs aliqd̓ bonū glorie ſeu gradū premijeterni. Que ergo facit de genere bonoꝝ qui eſt ī mortali. Etſi ad multa bona ſibi valeāt ⁊ temꝑalia ⁊ ſpiritualia: qꝛ diſponit̉ ꝑ illa ad gr̄am ⁊ hmōi. nō tamēdehis mercede accipit vt ꝯgreget fructū in vitā eternam. Nec etiā reuerſo tali ad verā penitentiā illa bona reuiuiſcūt ad premiū glorie. Unde apl̓s. j. ad Corinth̓. xiij. Si diſtribuero facultates meas in cibos

pauperū ⁊ tradidero corpus meū ita vt ardeaꝫ: charitatē aūt non habeā nihil mihi ꝓdeſt .ſ. ad vitā eternam: vt exponit Augꝰ. de pe. diſ. iij. ſiquis. Et ſic̄ qd̓viuuꝫ non fuit vnꝙͣ reſuſcitari non poteſt. ſic viuerenon poſſunt .ſ. oꝑa mortua q̄ nunqͣꝫ viua fuerunt: ẜmHoſti. ¶ Ꝙtuꝫ ad ſecundū .ſ. merita acquiſita: verūeſt qd̓ dicit̉ Aggei .j. Cōgregauerūt mercedes .i. merita ex bonis factis in gratia. ⁊ miſerūt eas in ſacculum ꝑtuſum .i. ꝑforatu. vnde egredit̉ quicqͣꝫ īmittit̉.Uult dicere ꝙ qui acqͥrit aliqua merita ꝑ opera virtuoſa: ea amittit per peccatuꝫ qd̓ poſtea cōmittit ſi ētale quod ꝑforet .i. tollat vnitateꝫ aīe eius: vt eſt mortale. Nam ꝑſeuerans in eo: ſi moriat̉ premiuꝫ nō ꝑcipit illoruꝫ meritoꝝ propter defectum ſuū ⁊ obſtaculum peccati: quo ſe indignuꝫ fecit premio ſuꝑno. Adquod innuendū dixit nobilis homo de illo ſeruo quipropter ſuam pigritiā non multiplicauerat mnaꝫ ſibi traditam familiaribus ſuis. Auferte ab illo mnā⁊ date ei qui habet deceꝫ mnas. vt parabolice habetur Luc̄. xix. c. Erogat̉ ergo illud merituꝫ inter electos. Uerū eſt tamē ꝙ ſi ille reuertit̉ ad penitentiaꝫmerita illa que acquiſiuit ī ſtatu gratie: ſibi reſtituuntur. nō autē que fecit bona extra grām: vt dictū ē:Unde Augꝰ. Piuꝫ eſt credere ⁊ fides noſtra hoc expoſtulat. vt cum gratia chriſti deſtruxit mala prioraetiam remuneret bona .ſ. mortificata .ſ. per peccatuꝫde pe. diſ. iij. ¶ Ꝙtuꝫ ad terciū .ſ. ſubſidia ꝑticulariaSciendū ꝙ ſicut corpus mortuū non poteſt aliquēiuuare: nec ab aliquo iuuari. ita mortuꝰ per peccatūin anima non eſt capax operis boni. qd̓ fit ꝓ eo in qͣntum eſt opus ip̄m ſatiſfactiuū. Nec per ſe ſatiſfacerepoteſt per oꝑa quātumcūqꝫ penalia. vt ieiunia. ꝑegrinatiōes. elemoſynas. et hmōi. Peccator em̄ inimicusdei cōſtituitur propter offenſam cōmiſſaꝫ. Durāte etgo inimicicia non acceptat deus aliquā emendā velſatiſfactōem: cum deficiat amicicia qua acceptatur.Unde Pſal̓. l. Edificent̉ muri hieruſaleꝫ .i. virtutescōgregate in aīa deſtructe per peccatū: que reedificātur per penitentiā. ⁊ tūc tu deus acceptabis ſacrificius iuſticie .i. religionis ⁊ oratōis. oblatiōes elemoſynarum. holocauſta ieiunioꝝ. Inſuper in mortali exiſtens pro alio ſatiſfacere nō poteſt viuo vel defunctoex oꝑibus mere proprijs ⁊ directe. Nā indirecte hocfacere poteſt: puta dando elemoſynas ꝓ miſſis dicēdis: vel alijs oratōibus fiendis a clericis pro viuis vl̓defunctis. Ꝙͣuis em̄ elemoſyne tales non valeant illis ad expiationē pro quibꝰ facit. tamē miſſe ⁊ orationes dicte a clericis etiam ſi ſint mali: valēt. non inqͣntum priuate ꝑſone: ſed inqͣntum miniſtri eccl̓ie: cuiꝰpreces deo non poſſunt nō eſſe grate. Ualent tamentalia ad alia bona cum fiūt preciſe a malis. ⁊ ideo nōeſt ceſſandū ab eis vt deus mentē illuſtret. ¶ Tercium genus principale ſpiritualiū bonoꝝ ſunt virtutes ⁊ dona. Pſal̓. Dereliquit me virtꝰ mea .ſ. quā habebam. Et quia ẜm magiſtrū in. iij. ſen. virtutes omnes ſunt cōnexe: ita ꝙ vna fine altera haberi non poteſt: cuꝫ quis cōmittit aliquod mortale illud directeoportꝫ ꝙ contrariet̉ alicui virtuti. ⁊ per cōſequēs vtſuū contrariū eam expellit: ⁊ cum illa omnes alie abanima recedūt. Et hoc figuratū extitit in illo qui incidit in latrones Luc̄. x. qui euꝫ expoliauerūt. Latrones ſunt demones. qui cum capiūt animā per peccatum in deſerto mūdi expoliāt virtutibus. Fides igitur amittit̉ ꝙͣtum ad meritū: ⁊ ſi non ꝙͣtum ad informeꝫ habitum. Sic Ieroboam filiꝰ Nabath: rex primusiſrahel victus a peccato ambitiōis ne populusiſrahel accederet ad templū in hieruſalem: ad offerēda ſacrificia vt mādabatur in lege: timēs inde amittere regnuꝫ. fieri fecit duos vitulos aureos: quos ip̄ecum populo adoraret: et ſacrificia offerret. vt habet̉