.IIII.Capiculum

delectationē ludi viſi vl̓ exerciti. al̓s erit veniale. cūſcꝫ nō ita afficiunt̉ ꝙ vellēt aliquid ꝯtra deū cōmittere. Uiciū eſt tamen etiā in defectu ludi ẜm Thovbi ſupra arti. iiij. qꝛ cōtra rōneꝫ eſt vt aliqͥs ſe alijsoneroſuꝫ exhibeat dū ipſe nihil delectabile exhibet⁊ delectationes alioꝝ moderatas impedit rep̄hēddo .ſ. vel ꝓhibendo vel fugiēdo. Illi ergo in ludo dificiūt qui nec ridiculū aliquod ip̄i dicunt. ⁊ dicentibus moleſti ſunt. qꝛ .ſ. alioꝝ modicos ludos nō recipiunt. ⁊ hi dicunt̉ agreſtes. vt ph̓us dicit in. iiij. ethicoꝝ. Minus tn̄ viciū defectus in ludo qͣꝫ exceſſus. vtph̓s dicit etiā in. ij. ethicoꝝ. ꝙ pauci amici habendiſunt ꝓpter delectationē. qꝛ parū delectationis ſufficit ad vitā quaſi pro cōdimento. ſicut parū ſalis ſufficit in cibo. Auſteritas aūt ꝑ quaꝫ aliqui nec alijsefferunt delectationes collocutionū. nec ab alijs recipiūt que cōnumerāt̉ ab andronico inter virtutesnō excludit quidem oēs delectationes ſimpl̓r. ſed ſuꝑſtuas ⁊ īmoderatas. De choreis dicet̉ in. c. ſe..§. iiij.Tercia filia guleque viciat locutionē eſt ml̓tiloquiū ſeu loquacitasde quo ꝓuer. x. In multiloquio nō deerit peccatumEx cōmeſtione em̄ ⁊ potu inordinato cōiter ſequit̉loquacitas. Un̄ dicit Grego. in paſtorali. Niſile deditos īmoderata loquacitas detineret. diuele qui epulabat̉ quotidie ſplēdide. Luce .xvj. in lingua graui flama nō arderet. In huiꝰ figurā egque interp̄tat̉ tenebre ſignificās gulā que facitlectū tenebroſum ⁊ hebetē ꝑcuſſa fuit ranis que ſūtloquaces quaſi ſemꝑ garrulantes. ad innuēdū ꝙ viciū gule facit homine loquacē. Hoc aūt viciū ml̓tuꝫnocet. Dicit̉ em̄ ꝓuer. xv. Lingua īmoderata cōteretſpiritū .i. feruore ⁊ deuotioneꝫ. Quilibet pōt hoc inſeipſo experiri qꝛ ex loquacitate exhaurit̉ oīs ſpiritdeuotionis. ⁊ cū vult legere orare vel meditari occurrūt fantaſmata circa audita ⁊ dicta ⁊ interrūpuntattentionē ⁊ ꝯſequēt̓ feruorē īpediūt. ſicut lebes ſuper ignē niſi cooperiat̉ cooperculo nō facile feruetqꝛ calor euaporat̉. Et iō in figurā dn̄s declarauit inveteri lege vas quod cooꝑculū nō haberet eē īmundū ⁊ nō eo vtendū: qꝛ valet ẜm Grego. Mens q̄ nōhabet reſtrictionē locutionis ⁊ cooꝑculū ſilentij. inmūda efficit̉ corā deo. ⁊ hoc eſtꝰ qd̓ dr̄ Iaco. a pl̓i. j. qSi quis putat ſe religioſum eē .i. xp̄ianū non refrenās linguā ſuā. huiꝰ vana eſt religio: cōterit etiā lingua īmoderata .i. loquax ſpiritū .i. aufert ſpiritū gracie: qꝛ duꝫ nō reſtringit̉ os ab ocioſo ſermone. ad criminalia deriuat̉. vt detractiones: ſuſurrationes. ſubſannationes: cōtumelias. ⁊ hmōi alia que mortaliaſūt. Sed ⁊ ipſa ocioſa verba de ſe venialia ſūt. diſponētia tamē ad mortē aīe poſſent eſſe mortale peccatū quādo .ſ. in cōtēptū dei dicerent̉ vel in malū finēinducēdi alios ad criminale vel cū cōplacētia fruitionis .i. tanta delectatione ꝙ ipſam p̄ponit mandatis dei vel eccl̓ie. Sꝫ ⁊ ꝓpterea ſaluator dicit Math̓.xij. De oī verbo ocid̓ſo qd̓ locuti fuerint hoīes reddent rōneꝫ de eo in die iudicij. Dicit̉ aūt verbū ociſum ẜm Grego. in moral̓. verbū qd̓ caret neceſſitatevel iuſta vtilitate. Neqꝫ em̄ ocioſa ſunt que dicunt̉ īemēdo vel vendēdo vel alijs exercitijs licitis inde q̄rendo victū ſuū vel gubernationē familie. Sed diebus feſtiuis vel alijs diebꝰ ſtando vel eundo cū amcis. ſocijs vel vicinis loquendo diuerſas fabulas ⁊truffas qn̄qꝫ de guerris qn̄qꝫ de palatinis vel nugiscet inouellis ⁊ hmōi. illa ſunt ꝯcioſa. Et vt dic̄ Ber.in li. de ꝯſideratione. Nuge in ore laicoꝝ ſunt nugein ore ſacerdotū ſunt blaſphemie. vtpote qꝛ os eorcōſecratū eē debet ⁊ totū deo dedicatuꝫ. vnde egredihabēt illa potētiſſima verba ⁊ ſanctiſſima cōſecra-

tionis corporis ⁊ ſanguinis xp̄i ⁊ abſolutionis peccatoꝝ Dicit aūt Hiero. Quotiēs loquimurꝭ aut nōoportuno tꝑe. aut nō in oportuno loco. aut nō vt cōuenit audiētibus. tociēs ſermo malus ꝓcedit de orenoſtro ad deſtructionē eoꝝ qͥ audiūt. qd̓ ꝓhibet apl̓sCōſideremꝰ ergo quid loquamur. qꝛ ꝓ omni verboocioſo reddituri ſumus ronē in die iudicij. xxij. q. v.quotiēs. De vicijs q̄ ꝓcedūt a lingua. habes ſupra īprima ꝑte tituli. ⁊ ca. ij.Quarta filia gule di §. v.cit̉. Scurrilitas .i. iocularitas vel iocunditas quedam ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. cxlviij. arti. vj. proniēs ex defectu rōnis. q̄ ſicut nō pōt verba cohibeita nō pōt cohibere geſtus exteriores. Un̄ glo. dicit.Scurrilitas .i. iocūditas q̄ riſuꝫ mouere ſolet. Et ſuper epl̓as Pauli dicit idē Tho. ꝙ ſcurrilitas eſt verbū ioculatorium quo aliqͥ volūt male placere alijs.Importat ergo ſcurrilitas geſtū vel locutionē ꝑtinētē ad inhoneſtatē ẜm Tho. Et talia verba velſtus ꝓut ordinant̉ ad mortalia vt ad luxuriaꝫ. ſumortalia. Dicit idē ſuꝑ epl̓as Pauli tractans illiEphe. v. Oīs īmūdicia aut fornicatio aut ſtultilequiū aut ſcurrilitas que ad rē nō ꝑtinet nō nominetur in vobis. Et nō ſolū hoc eſt mortale qn̄ aliquiturpę qͥs facit aūt dicit vt ꝓuocet ad luxuriā mētisvel corꝑis. ſed etiā cū ex quadā leuitate ⁊ ſolatio qn̄ex illo aliqͥs inducit̉ ad aliquod mortale. qꝛ per accidēs ſcandalizat eū. Et qꝛ occaſionē damni dat damnū quoqꝫ dediſſe videt̉. extra de iniu. ⁊ dam. c. ſi culaūt eēt qn̄ talia fierēt inter virū ⁊ vxoreꝫlocandū ſe ad actū cōiugalē. Et hoc fortevoluit notare apl̓us in eo ꝙ dicit. Scurrilitas q̄ acrem nō ꝑtinet .i. ad actū cōiugalē. Unde ex hoc ꝙ vidit abimalechyſaac iocantē cū rebecca opinatus ēillā eſſe vxorē ſuā. Gen̄. xx. Iſidorus aūt ponit ſcurrilitatem inter filias luxurie. Nec hoc eſt contrariū ei quod dictū eſt quia quādoqꝫ a gula. quādoqa luxuria procedit. Ex habundantia eniꝫ cordis osloquit̉ Math̓. xij. Et ideo luxurioſus ex laſciuia quehabundat in mente verba laſciua loquit̉ que pertinent ad ſcurrilitatē. Et cuꝫ quis gule eſt deditus d̓leui etiā verba ⁊ geſtus turpes profert. Uentoſitates etiā ex ore vel ex parte inferiori ſtudioſe emittere ſenſibiliter ob leuitatē ⁊ riſum ꝓuocandū ad ſcurrilitatem pertinet ⁊ ad peccatum. Secus ſi ex inaduertencia vel ex infirmitate cui aliter obuiari nō poteſt. ſeruata tamen modeſtia prout fieri poteſt. Deverbis turpibus ⁊ luxurioſis habes ſupra in ti. v. deluxuria.uinta filia gule di / §. vj.cit̉ Immūdicia q̄ ẜm Tho. vbi ſupra pōt intellvl̓ de qͥbuſcūqꝫ ſuꝑfluitatibꝰ. vt de emiſſione ꝑ vomtū ẜm illud Iſa. xxviij. Oēs mēſe eoꝝ replete ſūtmitu ſordiū. Et lꝫ vtilis ſit vomitus poſt ſuꝑfluaꝫctatione gule. Si tamen non ex delectatione gule ſꝫex conſilio medicine comedit ad ꝓuocādū vomituin remedium alicuius languoris abſqꝫ peccato eſtUidet̉ etiam pertinere ad īmundiciaꝫ ꝙ aliquis cōmedat ſicut porcus ore inuncto manibꝰ lutulentisveſtes cibis deturpās. quod aliquādo accidit ex nimia voracitate ⁊ auiditate ſumēdi cibū. Ꝙ aūt phꝫriſei diſcipulos rep̄henderūt. qꝛ non lauabāt mancum manducabant. Math̓. xv. Non eſt credendumꝙ diſcipuli xp̄i eſſent īmūdi ⁊ īmodeſti ī comedēdo.ſed qꝛ non ita pluries lauabant manus ſuas in eadem comeſtione ſicut phariſei faciebāt. dicit Bar-