Capitulū

Auguſtinꝰ. Nemo impudice .i. luxurioſe vtit̉ corpore niſi pͥus ſpiritu .i. volūtate ꝯcepta nequicia. Dicitetiā idē Augꝰ. de violent̓ oppreſſis. Non polluit aliquē libido aliena ſi aliena erit .i. ſi non aſſentiat ipſivolūtate. Et loquit̉. Auguſtinꝰ de pollutione animꝰꝑ peccatū. non de pollutione carnis. Inordinatꝰ dcū eſt ꝯͣ rōnis ordinē. Nā ſi eſt ẜm rōneꝫ appetitꝰ vevſus venereoꝝ vt in debito actu ꝯiugali: nō eſt luxuria neqꝫ pctm̄. ſꝫ quōcunqꝫ alit̓ ſemꝑ eſt pctm̄. Ratiohuiꝰ eſt ẜm b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cliij. ar. iij. qꝛ quantoaliquid eſt magis neceſſariū. tantomagis oportet qͥcirca illud rōnis ordo ſeruet̉. vnde per ꝯn̄s magis eſtvicioſum ſi ordo rōnis p̄termittat̉. Uſus aūt venereoꝝ eſt valde neceſſarius ad bonum cōmune qd̓ eſtꝯſeruatio humani generis. Et ideo maxime circa l̓debet attendi ordo rōnis qͥ determinatꝰ eſt ꝑ legē diuinā ⁊ humanā. Si autē circa hoc aliqͥd fiat p̄ter idqd̓ hꝫ ordo rōnis: vicioſum erit. hͦ autē ꝑtinet ad rationē luxurie vt modū ⁊ ordineꝫ rōnis excedat circavenerea. ⁊ ideo peccatuꝫ eſt ⁊ ex genere ſuo mortaleqꝛ directe ꝯͣ p̄ceptū illud. Nō mechaberis Exod̓. xx.Suꝑ quo v̓bo dicit Augꝰ. Nomine mechie oīs illicitus ꝯcubitus .ſ. exͣ mr̄imoniū. atqꝫ illoꝝ mēbrorumnō licitus vſus ꝓhibitꝰ intelligit̉. xxxij. q. iiij. c. Meretrices. Apl̓s etiā ponit luxuriā int̓ oꝑa carnis: q̄ quagunt regnū dei nō ꝯſequent̉. ad Gal̓. v. vnde on̄diteſſe mortale. ¶ Sꝫ arguit̉ ꝯͣ ſic. Per actū venereū ſemen emittit̉ qd̓ eſt ſuꝑfluū alimēti. vt patet̉ ꝑ ph̓iin libro de generatōe animaliū: ſꝫ in emiſſione aliaꝝſuꝑfluitatū nō attendit̉ aliqd̓ pctm̄. gͦ nec circa actꝰvenereos pōt eſſe pctm̄. Rn̄det be. Tho. ſcd̓a ſcd̓e qẜm ph̓m in dicto libro. ſemen ꝙͣuis ſit ſuꝑfluū. eſt tiſuꝑfluū quo indiget̉. Suꝑfluū em̄ dicit̉ ex eo qd̓ reſiduū eſt oꝑationis v̓tutis nutritiue. tn̄ ſuꝑfluū nō eſtad opus v̓tutis generatiue. ſed indiget̉ eo ad generationē. Sꝫ alie ſuꝑfluitates humaui corporis ſunt qͥbus nō indiget̉. ⁊ ideo nō refert qͣliter emittant̉ (ſalua decentia) cōuictus humani. Sꝫ nō eſt ſimile in ſeminis emiſſione q̄ talit̓ fieri debet vt ꝯueniat fini adquem eo indiget̉ ſeruatis alijs debitis circūſtancijsal̓s erit mortale. Itē ẜm b. Tho. vbi ſupͣ. ſicut alijsvicijs opponunt̉ alia vicia vt ꝯͣria. vt auaricia ꝓdigalitati. p̄ſumptio deſperationi. ⁊ hmōi. ita ⁊ luxuri.vicio opponit̉ vt ꝯͣriū viciū qd̓ ꝯtinet̉ ſub inſenſibilitate. Et accidit hͦ viciū in eo qͥ ita deteſtat̉ mulierūvſum vel viroꝝ ſi mulier eſt ꝙ vxori debitū nō redditvel viro vxor. qd̓ etiā pōt eſſe mortale. Uenerea dicunt̉ actus carnales a venere dicta: q̄ a paganis dicebatur dea amoris. Ex amore enim cōcupiſcētie talesactus ꝓcedūt. In ſe aūt nō ſunt illiciti. ſꝫ cū ſunt inordinati videlicet ꝯͣ regulā rōnis. Un̄ in ꝯiugio debꝰto modo ſeruato abſqꝫ pctō ſunt et ſi ibi ſit ſimil̓ delectatio. Rō huiꝰ eſt ẜm bea. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ciiij.ar. ij. qꝛ ſicut eſt vere bonū ꝙ ꝯſeruet̉ natura vniꝰ indiuidui: ita etiā eſt quoddā bonū excellens ꝙ ꝯſerutur natura ſpeciei humane. Sicut aūt ad ꝯſeruationē vite humane vniꝰ hominis ordinat̉ vſus ciborumita etiā ordinat̉ ad ꝯſeruationē humani generis vſusvenereoꝝ. Un̄ Auguſtinꝰ dicit in libro de bono coniugali. Qd̓ cibus eſt ad ſalutē hominis. hoc eſt cōcibitus ꝯiugalis ad ſalutē generis. Et ideo ſicut vſusciboꝝ pōt eſſe abſqꝫ pctō ſi fiat debito modo ⁊ ordine ẜm ꝙ competit ſaluti corporis. ita etiā vſus venereorū poteſt eſſe abſqꝫ omni pctō ſi fiat debito modo⁊ ordine ẜm ꝙ eſt ꝯueniens ad finē generatōis humne: ſeruatis alijs debitis circūſtātijs. ¶ Et ſi arguatur in contrariū ſic. Ubicunqꝫ reꝑitur aliqd̓ ſuperfluū per qd̓ a bono rōnis diſcedit̉. hoc eſt vicioſumquia v̓tus corrūpitur per ſuꝑfluū ⁊ diminutū vt dicitur. ij. ethicoꝝ. Sꝫ in quolibet actu venereo eſt ibi

ſuꝑfluitas rōnis ⁊ delectationis. q̄ intantū abſorbetrōnē ꝙ impoſſibile eſt aliqͥd intelligere in ipſa. vt dicit ph̓s in .vj. ethicoꝝ. Et Hieronymꝰ dicit ꝙ in illoactu ſpūs ꝓphetie nō tangebat corda ꝓphetaꝝ. xxxij.q. ij. ca. Cōnubia. ergo nullus actus venereus ē abſꝗpeccato. Rn̄det idē be. Tho. vbi ſupͣ. ꝙ mediū virtitis qd̓ corrūpitur per ſuꝑfluū ⁊ diminutū nō attenditur ẜm quātitatē. ſꝫ ẜm ꝙ conuenit recte rōni. Cideo habundātia delectationis q̄ eſt in actu venerēẜm rōnē ordinato nō contrariat̉ medio v̓tutis. Etp̄terea ad virtutē nō pertinet quātū ſenſus exteriordelectet̉. qd̓ ſequit̉ corporis diſpoſitionē. ſꝫ quantumappetitus interior ad huiuſmodi delectationes afficiatur. Nec etiā hoc ꝙ quis liberū actū rōnis nō pōteſthabere ad ſpūalia cōſideranda ſimul cū illa delectatione oſtendit ꝙ actus ille ſit ꝯͣrius virtuti. Nōem̄ eſt cōtrariū virtuti ſi rōnis actus aliqn̄ intermittatur aliquo qd̓ ẜm rōnem fit. alioquin ꝙ aliquis ſeſomno tradit eſſet ꝯtra virtutē. hoc tn̄ ꝙ cōcupiſcentia ⁊ delectatio venerea non ſubiaceat imperio ⁊ moderationi rōnis ꝓuenit ex pena pͥmi peccati inqͣꝫtumrō deo rebellis demeruit habere ſuā carnē rebellem.vt patet ꝑ Auguſtinū de ciui. dei. Non eſt ergo ī illoactu peccatū ꝓpter illā immoderantiā delectationis⁊ concupiſcentiā. ſꝫ eſt aliqd̓ penale a primo peccatoderiuatū. hec Tbo. Et ad hoc facit qd̓ ait apoſtolꝰ.j. Corin. vij. Si nupſerit virgo nō peccat. Et hieronymꝰ dicit. Cōnubia legitima carēt qͥdē pctō. xxxij.q. ij. c. Connubia..§. j.De hoc igiturvicio pōt intelligi illud pͣs. lxxiij. Incenderunt igniſanctuariū tuū. In terra polluerūt tabernaculū nominis tui. Ad literā loquit̉ ꝓpheta ventura p̄nuciando de templo dn̄i qd̓ erat in Hieruſalē nobiliſmū qd̓ appellat ſanctuariū ⁊ tabernaculū nominisſui .i. factu ob nomen. gloriam ⁊ laudē dn̄i. Et iſtudfuit pollutū ⁊ igni incenſum ꝑ gētiles ſiue chaldeoscū Nabuchodonoſor cepit Hieroſolimam tꝑe regisiude .ſ. Sedechie. ſiue romanos cum Titus deſtruxiteam poſt qͣdragintaduos ānos a paſſione dn̄i. Moraliter vero templum dn̄i ſunt fideles. iuxta illud. jCorin. iij. Templū dn̄i eſtis vos. qui reſpectu animepn̄t dici ſanctuariū. quia in eis eſt ſanctitas ⁊ habitatio dei vt dicebat̉ eſſe in ſanctaſanctoꝝ. ⁊ reſpectucorporis tabernaculū in quo anima quieſcit. UndePe. in ſecūda ca. loquēs de corpore ſuo ait. Scio qꝛvelox eſt depoſitio tabernaculi mei. Et iſtud tabernaculū .i. quilibet fidelis eſt noīs dn̄i. quia habet inſe nomē xp̄i inqͣtū dicit̉ xp̄ianꝰ a xp̄o. Ignis libido ēinqͥt Origen̄ .i. ſignat libidinē. de peni diſ. iij. ca. Inhec. Incendit̉ ergo templū illud ꝑ luxuriā interiorēPolluit̉ ꝑ luxuria exteriorem. Ligna quibꝰ incendūſunt occaſiones ⁊ incitationes eiꝰ. Sicqꝫ templū adſolū redigit̉ infernale. ꝓpter qd̓ dicit̉. Incenderuntigni ſanctuariū in terra .i. ita ꝙ ad terrā dirutū eſt.ad terrā .ſ. infernalē. Tria gͦ ſunt circa hͦ vidēda ⁊ eliienda ex v̓bis pͣs.rimo eius occaſionē ſubtrahendā in materie ſuggeſtione.Secundo eius ꝓgreſſionē precidendam in ignis extenſione.Tercio eius leſionem conſequendam in templi conſumptione.Quātū ad primū.§. ij.occaſiones luxurie ſunt multe. Robertus Holchorſuꝑ libro Sapiētie ponit decē eſſe contentas in hisv̓ſibus. Ocia ſegnicies ſomnus caro femina vinum.Proſperitas ludus carmina forma puer. Nunc aūt