CapitulumUnicum

tibi. di. xij. illa. Et in eodem. c. dicit̉. Quod neqꝫ contra fidem neqꝫ contra bonos mores eſſe cōuincit̉. indifferenter eſt habendum: ⁊ pro eoꝝ inter quos viuit̉ſocietate ſeruandū. Et di. xj. dicit̉. Eccleſiaſticaꝝ inſtitutioni quaſdā ſcripturis quaſdā apl̓ica traditione ꝑ ſucceſſores in miniſterio cōfirmatas accepimusquaſdā vero cōſuetudīe roboratas approbauit vſusquibꝰ par ritus ⁊ idem vtriuſqꝫ pietatis debetur affectus. Et infra. Que em̄ ſcriptura ſalutifere crucis ſignaculo fideles docuit inſigniri. que vel tripharia digeſta ſuꝑ panē ⁊ calicē ꝓlixe or̄onis vel cōſecratōnisverba cōmendauit. que verſus orientē nos orare literarū forma docuit. benedicimꝰ fontē baptiſmatis. vnctionis oleo ⁊cͣ. Et ſicut agere ꝯtra ꝯſuetudinē generalem eccl̓ie eſt peccatū vbiqꝫ. Vnde ⁊ dicit ppil̓. ꝙ dicendo miſſaꝫ ante matutinas eſt peccatū mortale. qꝛhoc eſt ꝯtra cōſuetudinē generalē eccl̓ie. nam al̓s perlegem ſcriptā nō inuenit̉. Ita etiā facere ꝯtra cōſuetudinē particularē alicuiꝰ eccl̓ie. eſt peccatū morātibus in illo loco. Un̄ qui ꝯficeret in azimis in eccleſiagreca. peccaret mortaliter: faciēdo ꝯtra cōſuetudinēeccleſie oriētalis. ⁊ ſil̓iter qui in eccl̓ia latina ꝯficeretin fermētato. grauiter peccaret: ꝙͣuis vterqꝫ ꝯficeretẜm Tho. in. iiij. Ideo aūt peccaret. qꝛ faceret contracōſuetudinē eccl̓ie ſue. Sic in italia in ſabbato abſtinetur ab eſu carniū ⁊ qui tali die ſine cauſa ratōnabili: puta. infirmitatis comederet carnes. peccaret mortaliter: qꝛ faceret ꝯtra cōſuetudinē talis patrie. Extra italiā in multis ꝑtibꝰ vt in cathalonia nō eſt talis cōſuetudo abſtinēdi illa die a carnibꝰ. vnde comedentes ibi carnes nō peccāt. Uigilia Bartholomeiapl̓i in aliquibꝰ partibꝰ ſeruat̉ in vna die. in alijs locisdie ſequēti: vnde ẜm cōſuetudinē locoꝝ debet illa vigilia quo ad ieiuniū ſeruari. extra de obſer. ieiu. conſiliuꝫ. In ieiunijs eccl̓ie que ſunt extra quadrageſimāquo ad eſum lacticinioꝝ. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. ſeruaripoteſt ꝯſuetudo locoꝝ. Et vbi ē de cōſuetudine abſtinere ab eis. eſſet peccatū mortale. vti eis ſciendo hocſecus vbi eſt de more comedere talia. Ieiunia etiaꝫ q̄ſunt ex generali ꝯſuetudine eccl̓ie obligant. ſicut ⁊ eaque ſunt in p̄cepto ſeu ſtatuto eccl̓ie. vt vigilia natiuitatis Io. bapt. oīm ſanctoꝝ. ⁊. b Laurentij. ẜm Inno. Sic etiā vbi in aliqua ciuitate de ꝯſuetudine antiquāta ē celebrare aliqd̓ feſtū. qd̓ tamē nō ſit ab eccleſia ſtatutū. debet ſeruari. vt feſtū Antho. vel Nicola. vel alteriꝰ ſancti. Et ad hoc optime facit qd̓ dicitHiero. ad Lucinū. Illud breuiter te ad moneduꝫ puto. vt traditōes eccl̓iaſticas. p̄ſertim que fidei nō officiunt. ita obſeruādas. vt a maioribꝰ tradite ſunt. necaliquoꝝ ꝯſuetudinē. alioꝝ ꝯtrario more ſubuerti. di.xij. illud. Ubi dicit glo. traditōes .i. ꝯſuetudines preſertim .i. tm̄. Sic ponit̉. xj. q. iij. ſiqͥs ep̄s. Uel p̄ſertimi. ita demū ꝙ nō aduerſent ꝯſuetudines fidei vel bonis moribo. vt di. ea. illa. Nec alioꝝ ꝯtrario. dicit ibiArchi. ꝯtrario .i. diuerſo. Bonū ergo bono ꝯtrariumnō eſt. Si ergo due ꝯſuetudines ſūt ꝯtrarie. gͦ vna mala eſt. ſed ſi ſunt diuerſe nō. Et ꝯſuetudo vniꝰ loci alteri nō p̄iudicat. Et dicebat Goff. ꝙ eadē iuriſditiodebet haberi in vna eccl̓ia que in alijs habet̉ de iureꝯmuni. extra de ꝯſue. Cuꝫ olim. Niſi p̄ſcripſerit aliqͣeccl̓ia. dicit glo. extra de p̄ſcript. auditis. Secus aūt ſiagat̉ nō de iuriſditōe: ſed de parilitate vel ꝯſil̓i actu:vt qꝛ dicūt aliqui. quidā faciunt ſic. ergo ⁊ nos debemus hoc agere: ſed nō ſequit̉. Et ad hoc facit. c. illudEt ad idem facit qd̓ ait Nicolaꝰ papa. Scit ſanctaromana eccl̓ia. ꝙ nihil obſunt ſaluti credentiū diuerſe ꝓ loco ⁊ tꝑe cōſuetudines. ſi illis canonica nō obſiſtit autoritas. ꝓ qua eis obuiare debeamꝰ. Unde nihil iudicamꝰ eis debere vel poſſe reſiſti. diſ. xij. Itē. C.li. viij. ti. lj. Que ſit lon. ꝯſuetudo. l. j. dicit̉. Conſue-

tudo p̄cedēs ⁊ rō que ꝯſuetudinē ſuaſit tenēda ē. Etquicqͥd ꝯtra longā ꝯſuetudinē fiet ad ſolicitudinē ſuam reuocabit p̄ſes ꝓuincie. diſ. xij. Et loquit̉ de ꝯſuetudine q̄ nō eſt ꝯͣria iuri ſcripto ẜm glo. Nā cuꝫ ꝯͣriaeſt dicet̉ infra. qͥd iuris. ¶ Cōſuetudo q̄ erat in regione meſopotamīe. quā allegauit Labā Iacob: cōqueſtus eſt de eo ꝙ ſuppoſuiſſet ſibi Lyā loco Rachelis:dicēs. Nō eſt ꝯſuetudīs in loco iſto. vt mīores priꝰ tradamus ad nuptias. vt habet̉ Gen̄. xxix. in ſe laudabilis fuit: ſꝫ tn̄ Laban male fecit eā ſeruādo. ex eo videlicet. qꝛ fregit fidem ſibi datā. ſeu ꝓmiſſionē factā deRachele. qd̓ eſt ꝯͣ ius naturale. qd̓ piudicat om̄i ꝯſuetudini. Sicut etiā mō ſiqͥs iuraret ẜuare determīataſtatuta: puta. ducere ſecū tantā familiā cū mittit̉ adgubernādū ciuitatē vel caſtrū. Et de more ꝯmūi oīmeſt nō ducere tantā. ⁊ qͣſi oēs illud agūt. nec vnqͣꝫ defectus iſte deducit̉ ad iudiciū. vtiqꝫ talis peccaret mortaliter: qꝛ iuraret ducere tantā familiā. ita ꝙ ſi cōſuetudo al̓s forte excuſaret a peccato trāſgreſſiōis ſtatuti. nō tn̄ excuſabit a ꝑiurio. ¶ Sciendū etiā. ꝙ cū dicitur eccl̓ie romane ꝯſuetudinē ſeruādā. in di. xj. c. vl.circa fi. intelligit̉ illud nō de om̄i ꝯſuetudine romaneeccl̓ie quo ad vrbē ſed de ꝯſuetudine quā eccl̓ia romana mādat generalit̓ ẜuādaꝫ. vt dicit glo. ſūmaria ī pͥn.di. eiuſdē. Cū aūt de nouo fundaret̉ aliqͣ eccl̓ia .ſ. ꝑ cōuerſionē alicuiꝰ gētis vel aliqͣ religio. ſeruari poſſet illud qd̓ ait Greg. Aug. ep̄o angloꝝ. Nō ꝓ locis res .i.mores: ſed ꝓ rebꝰ .i. moribꝰ loca amāda ſunt. Ex ſingulis qͦꝫ quibuſcūqꝫ eccleſijs q̄ pia q̄ religioſa q̄ recta ſūtelige. ⁊ hec qͣſi in faſciculū collecta. apud angloꝝ mentes in ꝯſuetudinē. de pe. di. xij. nouit. ¶ Terciū genꝰꝯſuetudinis ē. qn̄ dubia ē. vtrū .ſ. ſit ſeruāda. Et hͨ p̄cipue habet locū. qn̄ eſt ꝯͣria alicui iuri humano ſcripto. Nā ſi eſſet ꝯͣria iuri naturali vel diuino. iam declaratū eſt ſupͣ. ꝙ eſſet ſꝑ mala ⁊ ideo reprobāda. Cūergo eſt ꝯͣria iuri hūano. aliqn̄ p̄iudicat ⁊ tollit ip̄m. ⁊aliqn̄ nō. Unde. C. li. viij. ti. lj. dr̄. Cōſuetudīs vſuſqꝫlongeui nō vilis autoritas eſt. Uerū nō vſqꝫadeo ſuivaliturā momēto. vt aut ratōeꝫ vincat aut legē ſcriptam. diſ. xj. Ubi dicit glo. ꝙ aliqͥ intelligūt iſtud. c.quo ad pͥmā partē de bona ꝯſuetudīe. quo ad ſcd̓amde mala ꝯſuetudīe. Sꝫ ille intellectꝰ ē ineptꝰ. qꝛ ſeꝑatcaudā a capite qd̓ nō licet. extra d̓ bap. maiores. Alijvero oēs exponūt de bona ꝯſuetudīe totū. c. q̄ quideꝫꝯſuetudo ſi ſit ꝑticularis .ſ. in aliqͦ loco. non tn̄ tollitſeu vincit legē ſibi ꝯͣriā viuerſalit̓. ſꝫ ſolū in illo municipio vbi ſeruat̉. Et ꝙͣuis hoc ſit veꝝ tn̄ nullꝰ de hocvnꝙͣ dubitauit. ꝙ ꝯſuetudo ꝑticularis debet vincerelege in oībꝰ alijs locis. Refert Archi. di. xj. ſuꝑ dictoc. Cōſuetudīs. ꝙ Ber. cōpoſt. dicit. ꝙ pͥncipiū illiꝰ. c.ſeu legis. loquit̉ de bona ꝯſuetudīe nō ſcripta: cui iusaliqd̓ directe nō obuiat. īmo eſt iuri ꝯſona. ⁊ hͨ ſeruari debꝫ etiā ſi nō ſit p̄ſcripta. Scd̓a ꝑs loquit̉ de ꝯſuetudine iuri ꝯͣria. ⁊ in tali reqͥrit̉ p̄ſcriptō. ad hͦ vt iuripoſitiuo p̄iudicet. extra de ꝯſue. c. vlt. Alij dicūt ꝙ loquit̉ iſta lex de ꝯſuetudīe ꝑticulari q̄ nec etiaꝫ in locoillo ꝑticulari vincit legē niſi ſint ille ꝯditōes q̄ ponūtur in glo. ſuꝑ. c. fruſtra. di. viij. In illa aūt gloſa q̄ eſtIoh̓. dr̄. Scias ꝙ ad hͦ ꝙ ꝯſuetudo p̄iudicet iuri. reqͥrit̉ pͥmo ꝙ ſit p̄ſcripta. extra de cau. poſ. cū eccl̓ia ſutrina. Scd̓o ꝙ obtineat in ꝯͣdicto iudicio ppl̓i. extra dever. ſig. abbatē. Tercio ꝙ eo aīo fiat vt credat ſe iushabere ⁊ vt in poſterū intēdat illud facere alioqͥn talis vſus non dr̄ vſus. ff. de iti. ac. qͣꝫ priua. l. j. Quartovt res illa ſit p̄ſcriptibilis. xcv. di. Illud. Quinto vtpoſſit dici antiqͣta. ⁊ approbata. extra de poſtul. bone. ij. circa finē. Sexto debet ꝯtinere naturalē equitatem. extra de ꝯſue. ex parte. Septimo ꝙ ſit de ſcientiaprincipis introducta non tm̄ tolerata. extra de priuilegijs. Cum iādudum. Octauo ꝙ nō ſit per errorem