Capitulum.IIII.
Nō ꝑiurabis in noīe meo .i. nō iurabis falſuꝫ. ¶ Secūdo requirit̉ iuſticia in iuramēto. qd̓ videt̉ hr̄e locūin ꝓmiſſorio iuramēto. vt .ſ. iuret̉ qd̓ ſit iuſtū ⁊ licitūNā iurādo facere qͥd iniquū: ſeruari nō debet. ſic̄ fecit herodes āputare faciēs caput Io. baptiſte ꝓpteriuſiurādū. Et peccat mortalit̓ qn̄ iurat qͥd illicitumqd̓ ſit mortale. vt occidē hoīem. nō face̓ pacē. ⁊ hmōi⁊ tūc aſſumit nomē dei inuanū .i. ꝓ re illicita. ¶ Tercio reqͥrit̉ iudiciuꝫ .i. diſcretio. vt .ſ. nō iuret̉ niſi ī caſuneceſſitatis vel magne vtilitatis. nō em̄ ꝓ re vili vl̓ ioco debet iurari. etiā veritatē dicēdo ⁊ iuſtū ꝓmittendo. Unde dīc Aug. ꝙ iuramēto qͥs vti debet vt medicina .ſ. ꝓ neceſſitate. al̓s iurādo leuiter vt coīter fit. etſi verū ſit. ⁊ licitū qd̓ iurat̉: eſt peccatū. nō tn̄ mortaleniſi fieret in ꝯtēptū. Et ſic ſumit̉ nomē dei inuanū .i.ꝓ re inutili. ⁊ eſt p̄ter nō ꝯtra illud p̄ceptū. Periurāsaūt ẜm Tho. in dicto libello iniuriat̉ ⁊ facit irreuerētiā deo. qꝛ vr̄ ſentire eū eſſe ignorātē. ⁊ neſcire veꝝ velfalſuꝫ dicti ſui. vel maliciā in eo: qͣſi diligat deꝰ mēdaciū cuiꝰ teſtē inducit. vel īpotētiā qͣſi nō poſſit punireProximo ē nociuꝰ. qꝛ ſocietas hoīm inuicē ꝯſeruarinō poſſet niſi crederet̉ v̓bis eoꝝ. Dubia aūt ꝯfirmāt̉iuramēto. ẜm illud ad hebre. vj. Oīs ꝯtrouerſie finiseſt iuramētū. ⁊ eſt ſibip̄i crudelis. qꝛ ſe obligat ad hocvt puniat̉ ſi nō dicit veꝝ in iurādo. Exēpluꝫ in hiſto.ec. de tribꝰ qͥ falſo iurauerūt ꝯtra aliquē accuſātes decrimīe. Et vnꝰ dixit. ꝙ ꝯbureret̉ ſi n̄ iuraret veꝝ. Secūdus ꝙ leproſus efficeret̉. Terciꝰ ꝙ cecꝰ efficeret̉. ⁊ oībus euenit qd̓ ſibi imp̄catꝰ eſt. cūctis notificata veritate ꝑ vnū illoꝝ. De iuramēto ⁊ ꝑiurio habes diffuſe in ſcd̓a ꝑte titulo. x.De tercio precepto. §. iiijqd̓ eſt. Memēto vt diē ſabbati ſct̄ifices Exo. xx. excluſis his q̄ ꝓhibēt debitū cultū deo exhibē̓. ſcꝫ infidelitatis ſuꝑſtitōeꝫ ⁊ irreuerētiā ꝑ primū ⁊ ꝑ ſcd̓m preceptū. ꝯſequēs fuit vt poneret̉ terciū p̄ceptū. ꝑ qd̓ hō invera religiōe fundaret̉. Ad religionē aūt ꝑtinet debitū cultū deo exhibē. Sicut aūt diuina nobis tradūt̉in ſcripturis ſacris ſub ſil̓itudībo reꝝ corꝑaliū. vt intuitꝰ ⁊ cognitio dei dicat̉ oculꝰ eius ⁊ hmoi. Ita ⁊ cultus exterior deo exhibet̉ ẜm aliqd̓ ſenſibile ſignū. Etqꝛ ad interiorē cultū qͥ ꝯſiſtit in or̄one ⁊ deuotōe. magis ducit̉ hō ex interiori inſtinctu ſpūſ ſct̄i. p̄ceptū legis dandū fuit nō de eo ſꝫ de exteriori cultu ẜm aliqd̓ſenſibile ſignū. Et qꝛ p̄cepta decalogi ſunt qͣſi q̄dā pͥma. ⁊ coīa legis pͥncipia: ideo in tercio p̄cepto decalogi p̄cipit̉ exterior cultꝰ dei ſub ſigno coīs bn̄ficij qd̓ ꝑtinet ad oēs .ſ. ad repn̄tādū opꝰ creatōis mūdi. a qͦ requieuiſſe deꝰ dr̄ ſeptimo die. In cuiꝰ ſignū ſeptima .ſ.ſabbati mādat̉ ſanctificāda .i. deputāda ad vacāduꝫdeo ⁊ colēdū eū. Eſt aūt iſtud p̄ceptū morale ẜm lr̄alem intellectū qͣꝫtuꝫ ad hoc. vt hō aliqd̓ tp̄s deputetvitę ſue ad vacādū deo ⁊ diuinis rebꝰ. ⁊ ſic ſꝑ obligās.Sed cēmoniale ē qͣꝫtuꝫ ad determīatōeꝫ diei .ſ. ſepteni. ⁊ ẜm hoc nō obligat. īmo nec dꝫ ſeruari ſic̄ nec aliaceremonialia. Hec Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxij. art. iiij. Etad hoc pōt induci illud pͣs. lxxx. Buccinate ī neomenia tuba: in inſigni die ſolennitatis vr̄e. qꝛ p̄ceptū iniſrl̓ eſt. Ubi tria nota. Ꝙ feſtū ē obſeruādū. ibi. qꝛ p̄ceptū in iſrl̓ ē. Scd̓o ꝙ tp̄s ē det̓minādū. ibi. ī inſignidie ſolē. vr̄e. Tercio ꝙ opꝰ in eo ē declarādū. ibi. buccinate ī neo. tu. Ꝙtū ad pͥmū nota. ꝙ plures ſolēnitates habebāt iudei. figuratiuas nr̄arū vt dicet̉. Et hidies dicebāt̉ inſignes ꝓpt̓ inſignia aliqͣ facta in eis. ⁊p̄ceptū erat illa cuſtodire ſicut xp̄ianis ſua. Frequētior aūt ſolēnitas erat ſabbatū in qͣ repn̄tabat̉ maiꝰ etgeneraliꝰ inſigne ſcꝫ creatōis mūdi. cui fidelibꝰ ſuccedit dn̄ica. in qͣ ꝯmemorat̉ inſigne renouatōnis mūdiꝑ xp̄i reſurrectōeꝫ ⁊ nr̄aꝫ. Preceptū aūt ī iſrl̓ erat ſab-
batū cuſtodiri. ꝓpter qͣtuor rōnes ẜm. b Tho. in tractatu de decē p̄ceptis. ¶ Primo ad deſtructōeꝫ errorꝭp̄uidit em̄ ſpūſſanctꝰ ꝙ aliqͥ vēturi erāt qͥ dicerēt mūdū ſemꝑ fuiſſe vt ph̓i antiqͥ. Uoluit ergo deꝰ vt cuſtodiret̉ vnꝰ dies ebdomade. in memoriā ꝙ deꝰ oīa creauerit in ſex diebꝰ. Et ī ſeptima reqͥeuit .i. ceſſauit a nouis ꝯdendis creaturis. Un̄ Exo. xx. aſſignās dn̄s hācratōeꝫ. Sex diebꝰ oꝑaberis oīa oꝑa tua. ſeptima diesſabbatū dn̄i eſt. Nō facies in ea opus. Et paulo poſt.Sex em̄ diebꝰ fecit deꝰ celū ⁊ terrā. ⁊ q̄ in eis ſūt ⁊ ſeptimo die reqͥeuit. Iudei gͦ celebrabant ſabbatū in memoriā pͥme creatōis. ſed qꝛ xp̄c adueniēs fecit nouamcreatōeꝫ: vt Apoc. xxj. Ecce noua facio oīa. q̄ melioreſt pͥma. quia ꝑ primā hō factꝰ eſt terrenus. ꝑ ſcd̓aꝫ factus ē celeſtis. Un̄ ad Gal. vj. In xp̄o ih̓u nec circūciſio nec p̄putiū aliquid valet: ſed noua creatura queeſt ꝑ gratiā que incepit in reſurrectōe xp̄i. Unde adRo. vj. dicit. xp̄c reſurrexit a mortuis ꝑ gloriā patrisita ⁊ nos in nouitate vite ambulemus. Que reſurrectio quia facta ē in dominica. Ideo eccleſia precepitde conſe. diſ. iij. Pronūciandū omnē diē dominicā adhonoreꝫ reſurrectōnis ih̓u xp̄i dn̄i noſtri de veſꝑa adveſperā feſtiue obſeruari. ¶ Secūda ratio quare precepta fuit dies ſabbati: eſt ad inſtructōnem fidei redemptoris. Quieſcēdo em̄ ſabbato: figurabāt iudeiꝙ xp̄c in ſepulcio mortuꝰ debeat quieſcere in ſabbato. Quieuit aūt ⁊ hoc ꝙ caro eius nō vidit corruptōnem. pͣs. Caro mea requieſcet in ſpe .ſ. reſurrectōnis.Et iterū. Non dabis ſanctū tuuꝫ videre corruptionem. Eſt em̄ quaſi quedā quies homīs. dum qd̓ naturaliter appetit .ſ. non corrūpi: ſed cū ſuo corpore manere vnitā: hoc euenit ſicut in xp̄o. Sicut ergo ſacrificia iudeoꝝ ſignificabāt xp̄i mortē: ita ſabbatum xp̄quietem in ſepulchro: qd̓ credere ꝑtinet ad fideꝫ. Etquia adueniente veritate figura debet ceſſare. Ideoex quo xp̄c iam quieuit in ſepulchro et a mortuis reſurrexit: ideo non ſabbatū ſed dominicā debemus celebrare. Unde de conſe. diſ. iij. ꝑuenit. dicit̉ ꝙ illi quidicunt ſabbatū cuſtodiendū: ſunt predicatores antixp̄i qui faciet celebrari ſabbatū ⁊ dominicā. Uerumeſt ꝙ talem diem .ſ. ſabbati deputamus ſpecialiter honori virginis marie. Quia in illa die .ſ. ſepulture xp̄iin ea ſola remanſit fides plena de xp̄o. Et quia ſicutdeus requieuit ſeptimo die in creatōne mundi: ita requieuit in virgine ꝑ incarnationeꝫ recreando mundum. aliqua ergo facere illa die ob honoreꝫ virginislaudabile eſt: nō tamen ab operibꝰ ceſſare: ne videamur iudaizare. ¶ Tercia ratio eſt ad inflāmationeꝫamoris. Corpus em̄ terrenū de ſui natura terrena appetit. Et ideo homo ẜm illam partem a qua cōmuniter deprimitur: ſemꝑ ad terrena tendit. niſi coneturſe eleuare ab eis. Et ideo oportet habere certuꝫ tempus. in quo cum liceat ei vacare operibꝰ: detur ei materia vacandi ſpiritualibꝰ. Sicut em̄ corpus indigeraliquo tempore ad refectionē ſui. que fit per ſomnū.cōmeſtionē ⁊ huiuſmodi: al̓s deficeret in operando etviuendo. Ita ⁊ anima indiget refectōne ſpirituali nedeficiet: que fit per oratōnes ⁊ alia ſpiritualia. Et aliqui quidem ſemꝑ faciunt ſabbatuꝫ .ſ. ſemper vacādodeo vt perfecti. Aliqui frequēter vt boni clerici ⁊ religioſi. Sed ⁊ layci debent habere ſuū ſabbatuꝫ. quoquieſcentes ab operibꝰ exterioribꝰ: vacent deo .ſ. feſtaxp̄ianorum nenimis tepeſcant in diuinis. Iſa. lviij.Erit ſabbatū delicatū ⁊ ſanctū domini glorioſum. etquia etiā ſerui ⁊ ancille debent habere tempus ad vacandū deo. Ideo dominꝰ precepit Deutro. v. Cuſtodi ſabbatū dei tui vt requieſcat ſeruus tuus ⁊ ancillaquod eſt contra illos qui faciunt diebo feſtiuis ſeruos laborare. ¶ Quarta ratio eſt ad roborandā veritatem promiſſionis: promittitur eniꝫ nobis quies