Capitulum.IIII.

mo ꝯſtituit̉. Sicut in generatōe aīalis primo generatur cor ⁊ in domo pͥmo fit fandamētuꝫ ⁊ in bonitateanime. prima ꝑs eſt bonitas volūtatis. ex quo hō vtitur bene quacūqꝫ alia bonitate. Bonitas aūt voluntatis attendit̉ ad obiectū ſuum quod eſt finis. ⁊ ideoin eo eſt qui erat per legē inſtituendus ad virtutem.Primo oportuit quaſi iacere quoddā fundamentuꝫreligionis. per qua homo debite ordinat̉ in deuꝫ. quieſt vltimus finis humane volūtatis. Secūdū qd̓ attenditur in ordine generatōnis eſt. ꝙ prius impedimenta ⁊ cōtraria tollantur. ſicut agricola prius purgat agrum qͣꝫ ſeminet. Et ideo circa virtuteꝫ religionis prius erat homo inſtruēdus. vt impedimēta verereligionis excluderet ꝙͣ ꝙ actus eius exerceret. ſcilicetin colendo eū. precipuū aūt impedimentū religioniseſt. ꝙ homo inhereat falſo deo. ẜm illud Math. vij. n̄poteſtis ſeruire deo ⁊ māmone. ⁊ ideo rationabiliterprimo p̄cepto excluditur cultus falſoꝝ deorū. Priusergo erant p̄mittenda p̄cepta negatiua quibꝰ tollerētur impedimēta religionis .ſ. infidelitatis per pͥmuꝫpreceptū. ⁊ irreuerētia per ſecundū: ⁊ poſtea iacendūfundamentū religionis ꝑ cultū exhibendū vero deo.qd̓ fit in tercio precepto .ſ. de ſanctificatōne ſabbati.Non ergo ſit in te deus recēs. vt credas vel colas alium ꝙͣ deum eternū. Neqꝫ adorabis deū alienū. vt notat. b Tho. in libello de decem p̄ceptis.Sicut ꝯtra iſtud pre­ .§. j.ceptum primū. Non habebis vel adorabis deos alienos: faciebant antiqui pagani quadrupliciter: ita etnunc mali fideles quaſi eos imitantes. ¶ Quidā em̄colebant celeſtia corꝑa credentes aſtra eſſe deos. Dequibꝰ dicitur Sapīe. xiij. Solem ⁊ lunā ⁊ girum ſtellarum rectores orbis credentes deos putauerūt. Etid̓o moyſes prohibuit iudeis. ne leuarent oculos adcelum ⁊ adorarent ſolem ⁊ lunam ⁊ ſtellas. que fecitdeus in miniſteriū .i. in ſeruitiū noſtrū non in cultuꝫeoꝝ. Hos imitant̉ cōtra hoc p̄ceptū agentes aſtrologi. qui dicunt rectores eſſe animaꝝ corꝑa celeſtia ⁊ cōſtellationibꝰ ſub quibꝰ naſcuntur homines neceſſe adbonum vel malū trahi. Et hi pro hereticis ꝯdemnātur. xxiiij. q. iij. c. penultimo. ¶ Quidā alij colebantinferiora elementa. de quibꝰ Sapie. xiij. aut ignē autſpiritū aut aerem deos putauerūt. Chaldei ignē prodeo habebant. ⁊ quia abrahā cum fratribꝰ ſuis ⁊ patre arā: noluerunt illū tollere dicentes nō eſſe deum:in ignē ꝓiecti ſunt vt exꝑirent̉ vim eius: ſed fide euaſerunt. Unde abrahā dicit̉ liberatus de vr̄ i. de ignechaldeoꝝ. His ſimiles ſunt qui inferioribꝰ male vtūtur. Nimis amātes diuitias. Unde ⁊ apl̓s dicit auaritiā eſſe ydoloꝝ ſeruitus. qꝛ cultū quē debet auarusdeo exhibere ⁊ ſolicitudinē: exhibet nūmo. ¶ Tercijerrantes colebant homines in deos ſe vel alios. Aliqui em̄ nimis carnaliter amātes certas ꝑſonas: ip̄ismortuis fecerūt eis imagines que colebant in deos.Sicut fecit ninus de belo patre ſuo. Unde ydola primo denomīata ſunt. vt dicerent̉ bel vel baal vel baalim. Et Sapīe. xiiij. dicitur. Acerbo luctu dolēs pater cito rapti filij fecit imaginē ⁊ illū qui tunc qͣſi hōmortuus fuerat. nūc qua ſi deū colere cepit. His ſil̓esſunt qui nimis amāt aliquas ꝑſonas ſiue p̄ſidētes vtpro eis nō vereant̉ omnia mala facere. Uel filios qͦsmale nutriūt: ⁊ vt dimittāt diuites: rapinas faciunt.Contra quos pͣs. Nolite ꝯfidere in pͥncipibꝰ: in filijshoīm in quibꝰ nō eſt ſalus. Aliqui v̓o fuerūt ita preſumptuoſi. vt ſe facerēt deos noīare ⁊ colere. ẜm illudEzech̓ .xxviij. Eleuatuꝫ eſt cor tuū: ⁊ dixiſti deus egoſum. Qd̓ Nabuchodonoſor conatꝰ eſt facere ꝑ holofernē ducē exercitus ſui. Sed ꝯfuſus: vt pꝫ Iudith. j.Hos imitant̉ qͥ nimis credūt ſenſui ſuo. ⁊ qͥ volūpta-

tibus corꝑis inherent vt vltimo fini. de quilꝰ apl̓usad philipēſes quarto: quoꝝ deus venter eſt. ¶ Ceteri colebat demones. qui in ſtatuis habitantes dabātreſponſa requiſiti ad decipiendū homīes vt patet inlegendis apl̓oꝝ. De quibꝰ pͣs. Omnes dij gentiuꝫ demonia. Hos imitant̉ facientes diuinatōnes. incantationes. ⁊ vanas obſeruatōnes in quibꝰ fiunt ẜm Auguſ. quedā pacta tacita vel expreſſa cum demonibꝰ. ⁊ideo iſta facientes adorant deos alienos. id eſt demones qui ſunt alieni ab omni miſericordia et veritate.Et ꝙ grauiter delinquāt iſta facientes. patet ꝑ illudqd̓ dicit Auguſ. ⁊ habetur. xxvj. q. vij. Non obſeruetis dies qui dicunt̉ egiptiaci. aut kalendas Ianuarij⁊ infra. Qui has vel quaſcūqꝫ diuinatōnes aut fataaut auguria obſeruat. aut cōſentit obſeruantibꝰ. Siue ꝑ quoſdā numerus lr̄aꝝ. ⁊ lune ⁊ ꝑ pitagori cā nigromātiam egrotantiū vitam vel mortem. proſperavel aduerſa inquirit. Siue qui attendunt ſomnialiaſcripta. ⁊ falſo Danielis nomine intitulata. et ſortesque dicuntur ſanctoꝝ apoſtoloꝝ. ⁊ auguria auium. ⁊aliqua pro domo facienda. vel coniugia copulanda.aut in collectionibꝰ herbarū carmina dicunt. aut pictaciolas .i. breuia pro quauis infirmitate ſuꝑ homines ⁊ animalia ponūt. preter ſimbolū ⁊ orationē dominicā. aut magicis falſitatibꝰ. in grādinarijs ⁊ tempeſtatibꝰ credunt. qui talibꝰ credunt. aut ad eorū domum euntes. aut ſuis domibo introducūt. aut interrogant: ſciant ſe fidem xp̄ianam ⁊ baptiſmum p̄uaricaſſe. ⁊ paganum ⁊ apoſtatam ⁊ dei inimicū. iram deiineternū incurrere: niſi eccleſiaſtica penitentia emēdatus deo recōciliet̉. hec ibi. Et in capitulo p̄cedenti dicit idem. Admoneāt ſacerdotes fideles. magicasartes ⁊ incantatōnes pro infirmitatibꝰ hominuꝫ velanimaliū. laqueos eſſe ⁊ inſidias hoſtis antiqui. quibus ille perfidus genus humanum decipere nititur.Ecce quomodo decipit: quia cum huiuſmodi incantationibꝰ immiſceantur aliqua pia: vt orationes. credet ſe homo colere deum. ⁊ colit dyabolū qui ibi operatur. Sed non adorabis deum alienum. id eſt demones per incantatōneꝫ precipit dominus per Moyſen⁊ per pſalmiſtam.Quatuor aūt rōnesᵐ. §. ij.ſunt quibꝰ excluſo cultū falſoꝝ deoꝝ debemus veruꝫdeū colere que habent̉ in dicto libello. b Tho. de aqͥno. Et pn̄t notari in eo qd̓ ſubdit̉ in ver. pͣs. Ego em̄ſum dn̄s deus tuus. ¶ Prima ē ex dei largitate. Om̄eem̄ bonū naturale vel tꝑale vel ſpūale a deo habemꝰQuid em̄ habes ait apl̓s. j. Corin. iiij. qd̓ nō accepiſtipͣs. Aperiente te manū tuā .ſ. large ꝓuidentie: oīa implebunt̉ bonitate. Et omnia in nihiluꝫ redirent. niſimanus omnipotētis ea ſuſtentaret. ait Grego. Unde dicit. Ego ſum qui ſcꝫ do eſſe omnibꝰ ⁊ ꝯſeruo ⁊ ſolus habeo eſſe īmutabile. Et ideo vt verus deꝰ adorandus. Nimis ingratus eſt qͥ deū nō colit: a quo oīabona recepit. Deutro. xxxij. Nūquid nō ip̄e eſt patertuus qͥ poſſidet ⁊ fecit ⁊ creauit te. Qui aūt nō recōgnoſcit beneficia eiꝰ ⁊ nō colit eū ſil̓is eſt illis iſrl̓itisqui educti de deſerto cū tot mirabilibꝰ oſtēſis. coluerunt deos dicētes. Hi ſunt dij tui filij iſrl̓ Exo. xxxij.¶ Scd̓a rō quare debemꝰ eū colere ⁊ nō aliū deuꝫ ē exp̄mij nūeralitate ſeu magnitudīe. In nulla em̄ lege ꝓmittit̉ obſeruatoribꝰ eiꝰ tantū p̄miū. In lege machomēti ꝓmittit̉ ſaracenis ꝓ premio obẜuatōis eiꝰ fluuius lactis ⁊ mellis. Iudei expectabāt terrā ꝓmiſſiōis⁊ expectāt reuerſioneꝫ illius. Sed xp̄ianis ꝓmittiturgloria angeloꝝ. Unde ⁊ apl̓s ad Ro. viij. Nō ſunt cōdigne paſſiones huiꝰ tꝑis ad futurā gloriaꝫ. Matherxxij. Equales ſunt angelis dei. Unde dicit. Ego ſumdn̄s. Dominꝰ dicit̉ quaſi do munꝰ. ſcꝫ glorie. pͣs. Gra-