Titulus.XIIII.

ꝓteſtatōes diuine iuſtīe. Ul̓ alio mō dicunt̉ teſtimonia q̄ oſtendūt auctoritatē dei p̄cipientꝭ. vt illd̓ exo.xx. Audi iſrl̓ dn̄s deꝰ tuus vnꝰ eſt. Et illd̓ Gen̄. j. Inprincipio creauit deus celū ⁊cͣ. Inter p̄ceptū autē etmandatū eſt hec dr̄ia. Quia p̄ceptū eſt de his q̄ ſuntde neceſſitate ſalutis ſeruāda. vt decalogus. Mādatum v̓o qd̓ nō eſt neceſſariū ad ſalutē. Sed ꝙ ꝑfectiꝰvel p̄ceptū pōt dici ꝙ deꝰ iuſſit ꝑ ſeipſum. Mandatūqd̓ ꝑ alios mādauit. vt ꝑ moyſen ⁊ aaron.Quatū ad quartūᵐ. §. iiij.ſcꝫ quō ꝯgruo tꝑe data ſit illa lex: ꝯſiderare mirabileeſt. Fuit em̄ data lex moſayca. Inter legeꝫ nature etlegē gratie. Et cōueniēs fuit rōne iſta. Quęlibet leximponit̉ duobꝰ generibꝰ hoīm .ſ. bonis ⁊ malis. Alijstn̄ ⁊ alijs rōnibꝰ. Qd̓ ſic patet. Imponit̉ em̄ lex malis .ſ. duris ⁊ ſuꝑbis: ī r̄mediū ꝯtra ignorantiaꝫ: et inflagellū ꝯtra ſuꝑbiam. Per legem em̄ mali .ſ. ſuꝑbi etduri ꝯuincunt̉ ⁊ domātur. ⁊ qꝛ hoīes illo tꝑe erāt tales. ideo ꝯueniēs fuit vt tꝑe Moyſi lex vetus dareturad ꝯuincendū eoꝝ ſuꝑbiā. Suꝑbiebat em̄ hō de duobus .ſ. de ſcientia ⁊ potētia. Primo de ſcīa quaſi ratōnaturalis ei poſſit ſufficere ad ſalutē. Et ideo vt d̓ hͦeiꝰ ſuꝑbia ꝯuinceret̉ ꝑmiſſus eſt hō ſue regimini rationis abſqꝫ adminicl̓o legꝭ ſcripte. Et ex hͦ exꝑimento potuit hō diſcere ꝙ patiebat̉ defectū rōnis. quiahoīes vſqꝫ ad ydolatriā ⁊ turpiſſima vicia ꝓlapſi ſt̓.Et ideo pꝰ tp̄s legis nature fuit neceſſariū dari legeꝫſcriptā .ſ. Moſaycā. qꝛ ꝑ legē cognitio pct̄i ẜm apl̓m.Scd̓o ſuꝑbiebat hō tꝑe legis nature de potētia. qꝛ exarrogantia ⁊ ſuꝑbia dicebat. deeſt qͥ iubeat. nō deeſtqͥ impleat. Ideo poſtꝙͣ inſtructꝰ ē ꝑ legē ſcriptā. conuicta eſt eiꝰ ſuꝑbia de īfirmitate ⁊ īpotētia. dū implere nō poterāt qd̓ ꝑ legē cognoſcebāt. ⁊ ideo ſic̄ apl̓usꝯcludit ad Ro. viij. qd̓ impoſſibile erat legi in qͣ ifirmabat̉ ꝑ carnē. miſit deꝰ filiū ſuum vt iuſtificatio legis impleret̉ in nobis. ¶ Scd̓o lex vetꝰ data eſt hoīsin auxiliū ⁊ in ſignū. ⁊ in auxiliū quidē ignorantie ⁊impotentie. Qd̓ quidē tūc nccͣiū fuit. qn̄ lex natural̓obſcurari incipiebat ꝓpter exuberantiā peccatorumOportebat aut dare hͦ auxiliū quodaꝫ ordine: vt .ſ. ꝑimꝑfectū ad ꝑfectū manuducēt̉. Et ideo oꝑtuit intlegē nature ⁊ legē gr̄e dari legē ſcriptā. Scd̓o lex illafuit data bonis in ſignum ſeu in figurā legis gratie.Om̄ia .n. illa ceremonialia figurabāt miſteria xp̄i eteccl̓ie ⁊ ſacr̄a que mirabilia ſunt. Tho. prima ſcd̓e. q.xcviij. arti. vj. Et qꝛ adueniēte veritate dꝫ ceſſare figura. Et figure debent cedere figurato. Ideo cū tradita fuerit illa lex vt obligaret ppl̓m illum qͦ ad ceremonialia ⁊ iudicialia. vſqꝫ ad ꝯſumatōeꝫ ſeu impletioneꝫ figuraꝝ de xp̄o q̄ implete ſunt in morte eiꝰ. perquā ꝯſecuta eſt ſalus hoīm. Und̓ dicit circa nonam.Conſumatū eſt ⁊ in ſignū huiꝰ velū templi qd̓ tegebat interiora ſciſſum eſt mediū ad innuendū ꝙ velamina figuraꝝ deficiebant. Ideo mortua ſunt illa legalia. ⁊ nūc etiā mortifera. Et ſciendū ꝙ cū querit̉ qͦtꝑe ceſſauerūt legalia. ꝙ non potuerunt ſeruari ſinemortali pct̄o. Circa hͦ Aug. diſtinguit tria tꝑa. Primum an̄ paſſionē xp̄i in qͦ legalia nō erāt mortua neqꝫ mortifera. Sꝫ ſalutifera ⁊ currebāt ſimul cū euāgelio. Scd̓m tp̄s fuit mediū inter paſſionē xp̄i et diuulgationē euangelij in quo tꝑe legali erāt mortua.qꝛ nullā virtutē hēbant neqꝫ obſeruari tenebanturnō tn̄ erant mortifera. qꝛ illi qͥ ex iudeis erant ꝯuerſiad fidē. poterāt licite ea ſeruare. dūmodo non ponerent ſpem ſalutis in eis. putantes .ſ. eoꝝ obſeruantiāneceſſariam. quaſi ſine legalibus fides xp̄i non ſufficeret ad ſalutem vel poſſet iuſtificare. Et id̓o Paulꝰcircumcidit Thimotheū. vt habetur Actuum .xvj.natum ex iudea matre ad tollendū ſcandala aliquo-

rum iudeoꝝ ꝯuerſoꝝ zelantium ꝓ obſeruatione legalium: non aut titum qui erat natus ex gentilibꝰ. Nōem̄ gentiles ꝯuerſi poterāt ſe ruare legalia ſicut conuerſi iudei. Ideo aūt voluit ſpirituſſanctꝰ. ꝙ nō ſtatim inhiberet̉ ꝯuerſis ex iudaiſmo ad fidē xp̄i obſeruantia legaliū: ſicut inhibitus fuit ꝯuerſis ex gentilibus ritus gentilium. vt oſtenderet̉ differentia ī vtriſqꝫ. Nam gentilitatꝭ ritus repudiabat̉ tanꝙͣ ſemꝑ illicitus. ⁊ a deo ſemꝑ ꝓhibitus. Ritus autē legis ceſſabat tanꝙͣ impletus ꝑ xp̄i paſſionē: vtpote a deo in figuram xp̄i inſtitutus. Cerciū tp̄s eſt poſt euangeliūdiuulgatum: in quo legalia non ſolū ſunt mortua v̓tutem nullā habentia. Sꝫ etiā mortifera. ita ꝙ peccatuꝫ mortale eſt illa ſeruare. Et rō huiꝰ ē ẜm Tho.prima ſcd̓e. q. ciij. arti. iiij. Quia om̄s ceremonie ſūtquedā ꝓteſtationes fidei in qͣ ꝯſiſtit interior cultusdei. Pōt aūt hō fidē interiore ꝓteſtari factis. ſicut etverbis ⁊ in vtraqꝫ ꝓteſtatōne ſi aliqͥd hō falſum proteſtatur: peccat mortaliter. Ꝙͣuis aūt ſit eadeꝫ fideſquā habemꝰ de xp̄o. ⁊ quā habuerūt pr̄es veteris teſtamenti. tn̄ qꝛ ipſi p̄ceſſerūt nos ſequimur: eadem fides diuerſis verbis ſignificat̉ ab eis ⁊ a nobis. Namab eis dicebat̉. Ecce virgo ꝯcipiet et pariet. Et nosdicimus. Uirgo ꝯcepit. virgo peperit. Idem rep̄ſentando ꝑ verba p̄teriti tꝑis qd̓ illi ꝑ verba futuri temporis. Sil̓r ceremonie veteris teſtamenti figurabātxp̄m naſciturū. paſſurū: ⁊ hmōi. Sacr̄a aūt noui teſtamenti ſignāt xp̄m vt natum ⁊ paſſum. Sicut ergo peccaret mortaliter qͥ nunc ſuā fidem ꝓteſtandodoceret xp̄m naſcituruꝫ. paſſurum: ⁊ hmōi qd̓ antiqͥpie ⁊ veraciter dicebāt: ita nūc peccaret ⁊ mortaliterſi quis ceremonias legis ſeruaret: quas illi antiquipie ⁊ fideliter obſeruabant. Quod aūt dicitur Baruch. iiij. Hic eſt liber mandatoꝝ: ⁊ lex que eſt ineternum: intelligit̉ lex eterna illa ꝙͣtum ad moralia ſimpliciter ⁊ abſolute. ꝙͣtum v̓o ad ceremonialia eſt eterna ẜm figuratum nō figurā. ¶ Sciendū ꝙ Hiero. etAug. in hac materia fuerūt ꝯtrarie opinionis. Hiero. em̄ diſtinguens tm̄ duo tꝑa circa illa legalia. dice.bat ꝙ ante paſſionem xp̄i in quo legalia erant mortua ſed non mortifera. Aliud poſt paſſionem in quoerant et mortua ⁊ mortifera. ita ꝙ non poterant ſeruari ſine mortali peccato. Et ſic dicebat. ꝙ poſt paſſionem nunꝙͣ apoſtoli ſeruauerunt legalia ẜm veritatem. ſed quadam pia ſimulatione ne .ſ. ſcandalizarent iudeos ⁊ eoꝝ ꝯuerſionem impedirent: que ſimulatio intelligenda eſt ẜm Tho. nō ꝙ illos actus nonfacerent ẜm rei veritatem: ſed quia non faciebant tāꝙͣ legem obſeruātes. Sicut ſi quis abſcideret pelliculam membri virilis propter ſanitatem. non cauſacircumciſionis faciende ſed indecens videtur dicereẜm Tho. ꝙ apoſtoli ea occultarent propter ſcandalum. que pertinent ad veritatem vite. ⁊ doctrine: ⁊ ꝙvterentur ſimulatione in pertinentibus ad ſalutemfidelium. Dicit etiam Hieronimus. ꝙ Petrus ſimulatorie ſubtrahebat ſe a gentibus conuerſis. cum eſſet antiochie: vt habetur ad Gal. ſecūdo. vt vitaretſcandalum iudeorum quoꝝ apoſtolus erat. Und̓ inhoc nō peccauit Petrus ⁊ Paulus ſimulatorie eumreprehendit vt vitaret ſcandalum gentilium quoꝝerat apoſtolus. Sed Aug. hoc improbat. quia paulus in canonica ſcriptura .ſ. ad Gal̓. ij. in qua nephaseſt credere aliquid falſum: dicit. ꝙ Petrus rep̄henſibilis erat. Unde verum eſt ẜm Tho. pꝰ Aug. ꝙ Petrus peccauit ⁊ Paulus nō ſil̓atorie ſꝫ vere rephendit. non autem peccauit Petrus in hoc ꝙ ad tempꝰlegalia obſeruauit. qꝛ ſciebat ſibi licere tanꝙͣ ex iudeis conuerſo. Sed in hoc peccabat. ꝙ in obſeruatōne legaliū nimiā diligentiā adhibebat ne ſcandalizaret iudeos: ita ꝙ ex hoc ſequebatur ſcandalum iu-