Capitulum.II.
⁊ ſimiles queſtiones. Illud dictū Aug. ſuꝑ Iohannem. Nēmo venit .ſ. ad deū niſi tractus. quē aūt trahat ⁊ quē nō trahat. Cum iſtū trahat ⁊ illū non trahat: noli iudicare ſi nō vis errare. Si nō traherꝭ oravt traharis. Tho. prima ſcd̓e. q. xcviij. arti. iiij. ¶ Cōtinebat aūt illa lex triplex genꝰ p̄ceptoꝝ .ſ. moraliumceremonialiū. iudicialiū. Et moralia quidē ſunt dedictamine rōnis naturalis. vt decalogus ⁊ alia moralia q̄ reducunt̉ ad ip̄m. Et ad obſeruantiā illoruꝫobligabant̉. nō ſolū iudei ſꝫ om̄s natōnes ⁊ ſemꝑ obligabunt. qꝛ dictat ea rō naturalis. Tamen vt dicitAlexander in tercia ꝑte ſumme. Moralia p̄cepta ꝓut ſunt de iure naturali. dictāt in genere bonū faciēdum ⁊ malū vitanduꝫ. Sꝫ ꝓut moralia ſunt de iurelegis moſayce: dictāt hoc in ſpāli ⁊ determinate. vtꝫin decalogo. Honora patrē ⁊ matrē. nō occides ⁊ huiuſmodi. ꝓut aūt moralia ſunt de lege euangelica: dictant ipſa implenda nō timore pene vt lex vetꝰ. ſꝫ intuitu amoris diuini. data ſt̓ aūt moralia q̄ ſt̓ de actibus virtutū in ſe vt ꝑ illa homines efficerent̉ boni ⁊amici dei. ¶Ceremonialia aūt ſunt inſtituta ad ordinandū hoīes ad deū circa cultū diuinū. nō ſolū em̄hoīes ordinant̉ ad deū ꝑ actus interiores. vt credereſꝑare ⁊ amare: ſꝫ etiā ꝑ exteriores quibꝰ hō ꝓfitet̉ diuinā ſeruitutē. Et circa cultū exteriorē erāt ceremonialia p̄cepta obligantia ſolū illum ppl̓m iudeoꝝ inillo tꝑe. ¶ Iudicialia ſunt inſtituta ad ordinanduꝫhoīes adinuicē ad pacifice ꝯuiuendū ꝑ modū ſtatutoꝝ vt faciat alteri alter qd̓ iuſtū eſt. Et ſolos iudeos obligabat. Un̄ apl̓s ad Ro. vij. cū dixiſſet. Lex qͥdem ſancta qͣſi ſubdens iſta tria genera p̄ceptoꝝ ſb̓dit. ⁊ mandatū iuſtū ſct̄m ⁊ bonū. vt iuſtū referaturad iudicialia. ſctm̄ ad ceremonialia. qꝛ ſctm̄ dr̄ deo dicatū bonū ad moralia .i. honeſtū. Tho. Mirabile eſtergo ꝯſiderare cum quanto ordine ⁊ ſapiētia fuit data illa lex.Tercio de valore ſeu. §. iij.vtilitate legis: mirabile eſt ꝯſiderare. Ubi primo ſciendum ꝙ et ſi illa lex nō fuit ꝑfecte bona ſic̄ lex euangelica. qꝛ nō ꝯtinebat gr̄am ⁊ ipſa lex euāgelica ꝑducat ad gl̓iam ꝙ lex moſayca nō faciebat. ꝓpter qd̓ dicit apl̓s de ea ad Heb̓. vij. Nihil ad ꝑfectuꝫ adduxitlex tn̄ fuit bona illa lex nō mala. vt quidā falſo dicebant. Contra qͦs dicit apl̓s ad Ro. vij. Lex quidemſancta. bonū em̄ dr̄ aliquid dupl̓r .ſ. ꝑfectū ⁊ iꝑfectū.Perfectū eſt qd̓ eſt ꝑ ſe ſufficiens ad inducendū ⁊ cōſequendū finē. Imꝑfectū aūt qd̓ nō eſt ꝑ ſe ad hͦ ſufficiens: ſꝫ diſponit ⁊ oꝑat̉ ad hͦ. ſic̄ medicina ꝑfecta ēq̄ diſponit ⁊ oꝑat̉ ad ſanitatē. ſꝫ nō ꝑficit. Sic lex vetus. qꝛ ꝓhibebat pctā ꝑ penas diſponebat ad gr̄aꝫ ⁊ſalutē. licet eā nō ꝯferret ſicut lex euāgelica. q̄ ideo ꝑfecta dr̄. Tho. in prima ſcd̓e. q. xcviij. arti. j. ¶ Utrūaūt ipſa lex iuſticaret ⁊ quō. ꝓ hmōi declaratōne ſcitdum ẜm Tho. prima ſcd̓e. q. c. arti. xij. ꝙ iuſtificatiopōt ſumi qͣdrupl̓r. Uno mō et hoc ꝓprie ꝓ creationeiuſticie. ꝓut iuſticia eſt virtus generalis importanarectitudinē quandā mentis. ⁊ tūc cuꝫ hec ſit duplexſcꝫ infuſa ꝑ dei gratiā ⁊ acquiſita ꝑ humanū exercitium. Loquendo de infuſa q̄ eſt vera iuſticia. ẜm qͣmqͥs eſt iuſtus apud deū. ẜm illud ad Ro. iiij. Si abraham iuſtificatus eſt ex oꝑbꝰ legis: hꝫ gloriā ſed nonapud deū. ſic iſto mō p̄cepta legis Nōe etiā moraliaiuſtificabāt qꝛ cauſare nō poterant iuſticiā infuſamq̄ eſt ſolū ꝑ gr̄am dei. Sꝫ loquēda de iuſticia acquiſita. ſic obẜuatio illoꝝ p̄ceptoꝝ iuſtificabat. qꝛ cū moralia ſint de actibꝰ iuſtīe. ⁊ ex actibꝰ freq̄ntatꝭ generēt̉habitꝰ v̓tutis acqͥſite: ſic ex actibus tꝑantie generantur habitꝰ temꝑantie. Ideo et illa p̄cepta obſeruataiuſtificabant cauſando iuſticie babitū acquiſituꝫ qͥ
tn̄ nō eſt ſufficiens ad ſalutem. ¶ Scd̓o mō iuſtificatio ſumit̉ ꝓ diſpoſitōne ad iuſticiā: ⁊ ſic illa p̄cepta legis iuſtificabant. qꝛ diſponebant obſeruātes ad gratiā xp̄i iuſtificantē. Per obſeruantiā em̄ illoꝝ retrahebant̉ ab ydolatria ⁊ alijs vicijs: vn̄ magis erāt diſpoſiti ad gr̄am. ꝙ aūt dn̄s dicebat Leui. xviij. Cuſtodite leges meas atqꝫ iuſticias. q̄ faciēs hō viuet īeis: nō intelligit̉ de vita gr̄e q̄ iuſtificat: ſꝫ de vita corporis in qͣ ꝯſeruabat̉. qꝛ implendo legē non incurrebat penas legis. quaꝝ aliq̄ erāt pene mortꝭ. ¶ Tercio ſumit̉ iuſtificatō ꝓ ſignificatōne iuſticie. Sicutvrina dicit̉ ſana qꝛ deſignat ſanitateꝫ. Et iſto modoom̄ia legalia illa ⁊ p̄cipue ceremonialia iuſtificabātqꝛ figurabāt gr̄am ⁊ ſacr̄a nr̄a noui teſtamēti. q̄ vereiuſtificāt. vn̄ ⁊ Aug. dicit. ꝙ vita illiꝰ ppl̓i ꝓph̓ia eratxp̄i ⁊ ppl̓i xp̄iani. Et apl̓s primo ad Corinth. x. Oīain figuram ꝯtingebāt illis: facta ſunt aūt ꝓpter nos.Un̄ apl̓s ad Gal. ij. Si data eſſet lex q̄ poſſet iuſtificare: xp̄c gratis mortuꝰ eſt .i. ſine cā. ¶ Quarto modo ſumit̉ iuſtificatio ꝓ executōne iuſticie. ⁊ ſic oīa legalia iuſtificabāt: aliter tn̄ ⁊ aliter. Nam ceremonialia ꝯtinebāt quidē in ſe iuſticiā: ſꝫ in generali. ꝓut ſcꝫilla exhibebant̉ in cultū dei. in ſpāli v̓o nō cōtinebātẜm ſe iuſticiā. niſi ex ſola determinatōne legis diuineEt ideo de hmōi p̄ceptis dicit̉ coīter ꝙ nō iuſtificabant: niſi ex deuotōne ⁊ obedientia facientiū. Moralia v̓o ⁊ iudicialia p̄cepta ꝯtinebant quidē ẜm ſe iuſtum. vel in generali vel in ſpāli: ſꝫ moralia ꝯtinebātid qd̓ eſt iuſtū iuſticia generali. q̄ eſt om̄is virtꝰ. Sꝫiudicialia id qd̓ eſt iuſtū iuſticia ſpāli q̄ ꝯſiſtit circacōtractus hūane vite. q̄ ſunt inter hoīes adinuicem.Et ſic ꝓ executiōe iuſticie ſumit̉ iuſtificatio. cū apl̓sad Ro. ij. nō auditores legis ſꝫ factores iuſtificabuntur. ¶ Pro maiori declaratōne dictoꝝ. b. Tho. pͥmaſcd̓e. q. ciij. ꝙ illa ceremonialia erant quedā remediaadhibita ex ordinatōne legis. ad tollendas quaſdaꝫimmūdicias ex ſtatuto legis inductas corꝑales. quetollebant ydonēitatē ad cultū diuinū. qͣſi quedā irregularitates. ſicut dicebat immundꝰ leproſus: vel qͥtangebat morticiniū ⁊ hmōi. Et hͦ eſt qd̓ ait apl̓s adHebre. ix. ꝙ cinis vitule aſperſus inquinatos ſanctificauit ad emundationē carnis. Sed immundiciaꝫmentis .i. culpam non tollebat. quia expiatio a peccatis nō potuit fieri niſi per xp̄m qui tollit peccata mūdi. ⁊ quia miſterium paſſionis xp̄i nondum erat peractum realiter: ille veteris legis ceremonie nō poterant realiter in ſe ꝯtinere virtutem ꝓfluentem a xp̄oincarnato et paſſo. Sicut ꝯtinent ſacramenta nouelegis ⁊ ideo non poterant iuſtificare ⁊ a peccatꝭ mūdare. Poterat tamen mens illoꝝ patrum in veteri lege coniungi xp̄o incarnato ⁊ paſſo. Et ita ex illa fideiuſtificabantur. cuius fidei proteſtatio quedaꝫ eratipſa ceremoniarum obſeruatio: inꝙͣtum erat figurachriſti. Et ꝙ etiā expirarēt illa ceremonialia ab immundicijs corporalibus erant in figuram expiatōispeccatorum fiende per chriſtum. ¶ Et ſcienduꝫ ẜmTho. prima ſecunde. q. xcix. ꝙ omnia precepta legisper illa tria genera comprehendunt̉. Unde diciturDeutro .vj. hec ſunt precepta ⁊ ceremonie atqꝫ iudicia. que mandauit dominus deus nobis. Siqua ergo alia in ſcriptura vocabula ponuntur: ſub illis cōtinent̉. Nam iuſtificatōnes de quibꝰ fit mentio frequens in pſalmis: poſſunt dici omnia p̄cepta legis:inqͣꝫtum ſunt quedam executiones legalis iuſticie.vel etiam ipſe pene vel premia que ponuntur in legetranſgreſſoribus ⁊ obſeruatoribꝰ poſſunt dici iuſtificatōnes. ẜm ꝙ deus aliquos iuſte punit vel premiatteſtimonia autem de quibꝰ dicit̉ in pͣs. et Deutro. vj.Cuſtodi p̄cepta ⁊ teſtimonia: poſſūt dici vno mō eaque ꝑtinēt ad penā vel p̄mium in lege: inꝙͣtum ſunt