Titulus.XIIII.

nem veritatis. hō em̄ debet ſcire abſqꝫ omni dubitation quid debeat agere ⁊ quid vitare. Sed ꝑ legē na.turalem vel humanā nō pōt hoc ſcire. qd̓ patet ex hͦ.quia de rebꝰ humanis ideo diuerſa iudicia dant̉ propter incertitudinē humani iudicij. ⁊ p̄cipue d̓ rebusꝯtingentibꝰ ⁊ ꝑticularibꝰ. ex quibꝰ diuerſe leges ⁊ cōtrarie ferunt̉. Vt ergo homo abſqꝫ dubitatōne aliqͣſcire poſſet. qͥd ei agendū qͥd ei vitandū: nec eſſariumfuit vt in actibꝰ ꝓprijs dirigeret̉ ꝑ legem diuinam. dequa ꝯſtat ꝙ errare nō pōt. ⁊ ideo ſubdit. Teſtimonium dn̄i fidele .ſ. ꝓpter certitudinē veritatis. Lex dicitur teſtimoniū qꝛ in ea deus teſtat̉ .i. declarat qͥd debeat agere vel vitare. ⁊ quid inde expectare. penā ſcꝫvel premium ẜm obſeruantiā vel tranſgreſſionē eiꝰ.¶ Quarta ratio eſt ꝓpter adeptionē felicitatis. ꝑ legem em̄ homo dirigit actus ꝓprios ad vltimū finemSi autē homo ordinaret̉ ad finem tm̄ naturalem. qͥnō excederet ꝓportionē facultatis naturalis homīs:ſufficeret lex humana. ſed qꝛ homo ordinat̉ ad fineꝫſuꝑnaturalem .i. ad finem eterne beatitudinis. qͥ excedit facultatem humane vite: ⁊ ideo fuit neceſſarialex diuina. ꝑ quā homo ordinaret̉ ad finē eterne beatitudinis. Lex eniꝫ diuina tradit ea q̄ ſunt credendafide ⁊ ſacramenta quibꝰ homo iuſtificat̉ ⁊ ad beatitudinem ſuꝑnaꝫ tendit. Hec aūt nō habent̉ lege naturali vel humana. Et ideo ſubdit. ſapientiā p̄ſtansꝑuulis .i. humilibꝰ. Sapientia eſt noticia diuinoruꝫque ꝑfecte habetur in ſuperna beatitudine: nō in vita preſenti.¶ De ꝯditōnibꝰ illius legis ꝙͣtum ad latorem ⁊ receptorem.Capitulum. ij.T quia prior tempore eſt lex veteris teſtamenti: ideo priusde ea agatur. de qua loquens ꝓph̓a ait.pͣs. cxviij. Reuela oculos meos ⁊ conſiderabo mirabilia de lege tua. vt ait Hiero. lex ſpiritualis eſt. ⁊ vt intelligat̉ reuelatōne opus eſt. Eiꝰ autem eſt reuelare ſeu interpretari: ꝑmaxime cuius eſtꝯdere. Et quia dn̄s deus ꝯdidit ipſam legem: ad ip̄mor̄one recurrendū eſt: vt nobis reuelet qͥd in ea intēdat. Iudei qꝛ innitunt̉ ꝓprio ſenſui. intelligētes eaꝫcarnaliter ⁊ ẜm ſuꝑficiem: remanēt vacui in intellectu eius: v̓o in multis delirantes in expoſitōne eius:etiam quo ad moralia. vt patet Math. v. dictum eſtantiquis. nō occides ⁊cͣ. Et in huiꝰ figurā cum legeꝫillā Moyſes ppl̓o exponeret. ponebat velamē ſuperfaciem ſuā. ad innuendū intellectū eiꝰ ipſis velatum⁊ abſconſum. Et vt dicit Hylarius. intelligentia dictorum ex cauſis eſt aſſummēda dicendi. qꝛ nō ẜmoni res: ſed rei eſt ſermo ſubiectus. extra de ver. ſigni.Intelligentia. Et Greg. dicit. qꝛ nō intentio v̓bis.ſed v̓ba debent deſeruire intentōni. xxij. q. v. humaneErat ergo ꝓph̓ia. vt velamē obſcuritatis qd̓ eſt in ſuperficie litere auferat̉. qꝛ litera occidit ait apoſtolusEt tūc ꝯſiderabit mirabilia de ipſa lege. qꝛ om̄ia ī figuram ꝯtingebāt illis .j. Corinth. x. p̄cipue qͦ ad ceremonialia ⁊ ſignificabāt miſteria xp̄i ⁊ eccl̓ie. q̄ mirabilia ſunt. facta aūt reuęlatōne huiꝰ legis ꝑ ſpm̄ ſctm̄loquentē. ꝑ expoſitores eiꝰ ꝯſiderare debꝫ mirabiliaeius quadrupliciter.Quo ad latoris ſublimitatem.Quo ad receptoris ꝓprietatem.Quo ad valoris quantitatem.Quo ad temꝑis congruitatem.Quatū ad primū ſcꝫ. §. j.de latore legis veterꝭ teſtamēti ꝯſiderādo qͥs dederit

⁊ quō mirabil̓r ē data. Data em̄ ē lex iſta a deo vero ⁊bono: mediāte mīſterio angeloꝝ. qd̓ on̄dit apl̓us adGal̓. iij. dicēs. Lex data ē lex ordinata ꝑ angl̓os ī manu mediatorꝭ. ordinata .i. ordinabil̓r data ꝑ angl̓osi. ꝑ Moyſen et alios mīſtros. qͥ angl̓i dicunt̉. Mal̓. ij.Labia ſacerdotꝭ cuſtodiūt ſcīam ⁊cͣ. qꝛ angl̓s dn̄i exercituū eſt. vel data ꝑ angl̓os .i. mīſterio angl̓oꝝ. in qͥbus angelis erāt vtiqꝫ pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūſſct̄s: ⁊ aliqn̄ ſinevlla diſtinctōe ꝑſone ꝑ illos figurabat̉ ī māu mediatoris. ſubdit .i. in ptāte xp̄i qͥ ē mediator dei ⁊ hoīꝫ. vtſcꝫ illa lex ſtaret dū vellet: ⁊ ceſſaret cū ſibi placeret.Apparebat gͦ angl̓s in for̄a hūana (vt credit̉) vl̓ aliaMoyſi. Et loq̄ns voce hūana in ꝑſona dei. ex ꝑte deidicebat. Ego ſuꝫ deꝰ zelotes ⁊cͣ .ſ. repn̄tatīe. leges meas cuſtodite. Fuit aūt hͦ ꝯgruū. qꝛ diuīa (vt erat luiilla deferunt̉ hoībꝰ mediantibꝰ angl̓is ẜm Dyo. Rōſpālis huiꝰ ꝯueniētie ē. qꝛ videmꝰ in oībꝰ ptātibꝰ ⁊ artibꝰ hūc ordinē ſeruari. ꝙ ſuꝑior artifex ꝑ ſe formaminducit. inferior at̄ materiā ad forme ſuſceptiōeꝫ diſponit. ſic̄ nauiſfactor ꝑ ſe nauē ꝯpaginat: ſꝫ ꝑ alios.ſ. ꝑ artifices ſubmīſtrātes diſponit ⁊ p̄parat materiam. ſcindēdo ⁊ dolando ligna ⁊ hmōi. ſic a ſil̓i. qͥa lexnoua eſt ꝑfecta eo ꝙ ꝑducit ad finē ſuꝑnaturalē eterne beatitudinis. ideo īmediate data ē ꝑ xp̄m deū hominē factū. Lex aūt vetꝰ imꝑfecta fuit. qꝛ nō ꝑducit:ſꝫ diſponit ad ꝑfectā ſalutē hūani generis. Et iō conueniens fuit vt ꝑ angelos hoībꝰ daret̉. Tho. pͥma ſecunde. q. xcviij. arti. iij. Fuit etiā data mirabiliter. qꝛapparebat mons ſyna fumigās ⁊ fulgorās. Et audiebant̉ tonitrua: ⁊ hͦ ad inducendū illuꝫ ppl̓m ad reuerentiā legis ⁊ obſeruantiā. ⁊ innuenduꝫ qꝛ lex illaerat timoris nō amoris.Quātū ad ſecūdū .ſ. .§. ij.de ꝯditione ppl̓i recipientis illā legem. Mirabile eſtetiaꝫ ꝯſiderare quare illi ſolo ppl̓o iudeoꝝ fuit datailla lex. Aſſignat̉ aūt ad hoc triplex ratio .ſ. diſpoſitionis. diſcretōnis: ⁊ ꝓmiſſionis. ¶ Et pͥmo fuit cōueniens dari illā legem ppl̓o iudeoꝝ potiꝰ ꝙͣ alij populo rōne diſpoſitionis. qꝛ alijs ppl̓is declinātibꝰ adydolatriā: ſolus ille ppl̓s iudeoꝝ remanſit ī cultu vnius dei. Et ideo alij ppl̓i indigni erāt illa lege dei. qͥavt dr̄ Math. vij. nolite ſanctu dare canibꝰ ⁊cͣ. Un̄ ſic̄lux corꝑalis nō lucet niſi oculo diſpoſito ita lux ſpūalis. vt lex: nō datur niſi diſpoſito. Eſt aūt hō diſpoſitus ad ipſam legē ꝑ voluntatē. ꝑ quā vult hō ſub lege viuere ⁊ legi obedire. Un̄ qꝛ ſolus ppl̓s iudeoꝝ ſep̄parabat ⁊ diſponebat ad receptōeꝫ legis: ideo congruū fuit vt ſibi traderet̉ illa lex. Et ſi arguat̉ cōtraqꝛ etiā in alijs ppl̓is gentiliuꝫ erant alique ꝑſone digne. vt Iob ⁊ alij. Rn̄det̉ qꝛ lex nō datur ꝑſonis ꝑticularibꝰ ſꝫ ppl̓is. Ꝙͣuis gͦ alique ꝑſone in alijs nationibꝰ bone eſſent: nō tn̄ ppl̓s niſi ppl̓s iudeoꝝ: ⁊ id̓o cōgruit ei dari. Tn̄ qꝛ iſta ratio nō eſt ſufficiēs cū ppl̓siudeoꝝ declinauerit ad ydolatriā poſt datam legemqd̓ grauius fuit. Ideo inducenda eſt ſcd̓a ratio. queeſt ratio diſcretōis. vt .ſ. ppl̓s iudeoꝝ tanqͣꝫ a deo electus ⁊ tanꝙͣ dignus ab alijs ppl̓is diſtingueret̉ ꝑ legem vetere ſibi datā a deo. ꝯgruū etiā erat vt ppl̓usille de quo xp̄c naſci elegerat p̄ ceterꝭ quadā ſanctificatōne polleret. qd̓ fiebat ꝑ ceremonias legꝭ. ¶ Tercia ratio eſt ꝓpter ꝓmiſſionē. Que aūt ꝓmiſſio factaeſt: on̄dit apl̓s ad Gal̓. iij. dicēs. Abrahe dicte ſūt repromiſſiōes ⁊ ſemini eiꝰ. nō dic̄ ſemībꝰ qͣſi multis: ſꝫin vno .ſ. ſemini tuo qͥ eſt xp̄c. Iſta aūt ꝓmiſſio .ſ. ꝙ exſemine Abrahe xp̄c naſceret̉. nō fuit ex meritꝭ Abrahe: ſꝫ ex gratuita electōne ⁊ vocatōne dei. ſi aūt vlterius querat̉. quare deꝰ magis eligit ppl̓um iudeoꝝ qaliū ex qͦ naſce̓t̉. Nō pt̄ rō aſſignari ſufficiēs: niſi ſuūbeneplacitum. Eſt aūt ꝯuenieus reſponſio ad hmōi