Titulus.IX.
ti gloriā beatoꝝ: ẜm Richar. in. iiij. vſqꝫ ad diem iudicij. nō tn̄ ꝓprie nec ſpāli mō. qꝛ viſio ꝓprie eſt cognitio ſincera ⁊ clara. Sic em̄ nō poſſet videri gl̓ia btōꝝqͥn videant̉ beati ⁊ ipſe deꝰ eos beatificās. In gnaͣlitn̄ ⁊ ꝑtim ī ſpāli cognoſcūt gl̓iam btōꝝ qͣſi argumētādo. Nullū em̄ videt dānatū qͥ tenuerit fidē et bonosmores. vn̄ cogit̉ ītellectꝰ eoꝝ aſſentire ꝙ vera ē ſacraſcriptura. ⁊ ex ꝯn̄ti ꝙ beati hn̄t bōa q̄ eis in ſacra ſcriptura ꝓmittunt̉. ⁊ hͦ cognoſcūt nō tm̄ ī gnaͣli: ſꝫ ꝑtimetiā in ſpāli: qͣꝫuis nō in rōne pure ſpāliſſima ꝙ ſinttāta ꝙ līgua hoīs ea nō poſſit enarrare. Et de hmōicognitōe triſtant̉ dānati ꝓpt̓ īuidiā felicitatis aliene⁊ carētiā btītudinis ꝓprie. Sꝫ pꝰ iudiciū dānati hāccognitōꝫ nō hēbūt: eo ꝙ ad ꝓpͥas pēas qͣſi total̓r eoruꝫ ꝯſideratio flectet̉: niſi forte hͦ ſciāt ī eē generaliſſimuꝫ. ⁊ ad hoc inducit aucͣteꝫ Greg. in omel̓.Item ſi queratur .§. iiij.vtꝝ aīe defūctoꝝ pn̄t ad nos venire. dic̄ Augꝰ. xiij. q.ij. c. fatēdū. ꝙ multi ad viuos aliquos ex mortuis venire credunt̉. ſic̄ ecōuerſo Paulū ex viuis in ꝑadiſuꝫraptū eſſe ſcriptura diuīa teſtat̉. Hec ille. Cū aūt venerint ad nos ad hͦ vt ſentiant̉ oportꝫ ꝙ aſſumāt aliqd̓ corpꝰ: puta fantaſticū ſeu de aere formatū. vn̄ dic̄Richar. ī. iiij. ꝙ aīa ſeꝑata pōt ꝑ virtutē ſuā naͣlē mouere aliqd̓ corpꝰ de loco ad locū: niſi ꝓhibeat̉ a ſuꝑiori virtute. In aīa em̄ ſeꝑata eſt virtꝰ motiua ẜm locū. ⁊ virtuoſior ē ſeꝑata qͣꝫ corꝑi vnita. ⁊ cū corꝑi corruptibili vnit̉ hͦ pōt: qd̓ tn̄ aggrauat aīaꝫ: ml̓to fortiꝰhͦ pōt cū ſeꝑata eſt ab eo. Un̄ Greg. in. iiij. dialagoꝝnarrat Germanū ep̄m capuanū īueniſſe Paſchaſiūdefunctū ⁊ obſeq̄ntē in balneis. Cū gͦ aīa illa nō eſſetilliꝰ corꝑis forma et tn̄ ip̄m mouebat: ptꝫ ꝙ aliqn̄ aīaſeꝑata mouet aliqd̓ corpꝰ ẜm locū. Nec ē dicēduꝫ vtaliqͥ dicūt ꝙ eēt āgelꝰ bonꝰ vl̓ malꝰ ī ſpē Paſchaſij. qꝛhͦ faciēdo ille Paſchaſiꝰ faciebat pnīaꝫ ſuā. nec tn̄ fuit ideꝫ corpꝰ cuiꝰ aīa Paſchaſij v̓a forma. Anima em̄ſeꝑata ꝓhibet̉ diuīa v̓tute mouere illud corpꝰ cuiusfuit forma: ⁊ qd̓cūqꝫ aliud corpꝰ qd̓ pōt aīari aīa rōnali. ⁊ etiā corꝑa brutoꝝ: ne eſſꝫ hoībꝰ occaſio ruēdi īvilē ⁊ horrēdū errorē: opinātiū ītellectiuū poſſe trāſire d̓ corꝑe ī corpꝰ ita ꝙ ſucceſſiue ſit ꝓpͥꝰ motor corꝑmdiu̓ſoꝝ: ⁊ quālibet aīaꝫ qd̓libet corpꝰ īgredi poſſe: vtpictagorice fabule dicūt. ¶ Itē nota ẜm Tho. ī. iiij.ꝙ aīe ſeꝑate ſi ſt̓ beate ī libertate ſua eſt venire in mūdo ⁊ apparē. vbiqꝫ tn̄ vidētes gl̓iaꝫ dei ſic̄ angeli ſancti. Sꝫ ſi ſt̓ dānate nō eſt in ptāte eaꝝ exire d̓ infernoſꝫ ex ſpāli dei diſpēſatōe ⁊ ꝑmiſſu: circūferēte ſecū infernū qͦcūqꝫ ꝑgūt. ⁊ hͦ vſqꝫ ad dieꝫ iudicij. Nā poſteanec dānate aīe nec demōes inde poter̄t exire. Sꝫ neccredendū eſt ita ſepe apparere beatos vl̓ dānatos ſic̄dr̄. Nā aliqn̄ angeli ſancti apparēt in ꝑſona btōꝝ. etdyabolꝰ in ſpecie dānatoꝝ ad decipiēdū. ¶ Sciēduꝫvlteriꝰ ꝙ aīe dānatoꝝ ad īfernū final̓r deputate: qd̓ ēin oībꝰ ẜm legē ꝯmunē de pēis inferni liberari nō pn̄tqꝛ ī inferno nulla ē redēptio: vt dic̄ Iob. Un̄ ⁊ Hiero. dicit. Cū an̄ tribunal xp̄i venerimꝰ: nec Iob: necDāiel: nec Noe rogare pn̄t ꝓ qͦqͣꝫ: ſꝫ vnūquēqꝫ portare onus ſuū. xiij. q. ij. in pn̄ti. Qd̓ dicit Gr̄anꝰ ī. §. ſe.eſſe ītelligēdū de īpenitētibꝰ: d̓ qͥbꝰ ꝓph̓a dicit. Nō dabit deo placatōeꝫ ſuā: nec p̄ciū redeptiōis aīe ſue. ⁊ iōfrat̓ nō redīet eū: ſꝫ laborabit ī et̓nū ⁊ viuet ī finē. Cōtrariū credere eſt hereſis Origenis qͥ dixit oēs dānatos liberādos: vt refert Aug. i. xxj. d̓ ciui. dei. Nec obſtat de traiano. qͥ (vt dicit Damaſcenꝰ) eductꝰ fuit d̓inferno or̄onibꝰ Gregorij. Naꝫ ẜm Tho. in. iiij. eſtimari pōt ꝙ aīa iſta nō eſſꝫ ad īfernū final̓r deputata.Ꝙͣuis em̄ ẜm pn̄tē iuſticiaꝫ ꝓ ꝓprioꝝ meritoꝝ eſſꝫ inīferno: tn̄ ẜm cauſas ſuꝑiores qͥbꝰ p̄u idebat̉ ad vitaꝫreuocādus: deus aliter erat facturus vltra legē ꝯmu-
nem ꝑ ſpeciale priuilegiū cōceſſum illi. ⁊ ſic reuocatꝰad vitā creditur ꝑ grāꝫ cōuerſus obtinuit. ¶ Sꝫ necaliquo modo poſſunt iuuari ꝑ nos ip̄e aīe dānate qͦcūqꝫ ſuffragio ad diminutōeꝫ eoꝝ pene: vel intermiſſionē: vel ip̄oꝝ cōfortatōem. vt declarat Tho. in. iiij.Et ꝙ dicit Aug. xiij. q. ij. tēpus .ſ. ꝙ qͥbuſdā ꝓſūt ſuifragia. aut ad hoc ꝓſunt vt ſit plena remiſſio: aut certe vt tolerabilior fiat ipſa dānatio. Dicūt Tho. Pe.Rich̓. ꝙ dānatio nō ſumit̉ ibi ꝓ pēa infernali: ſꝫ ꝓ pena purgatorij. ad quā etiā pōt dici dānari qͥ illuc accedit. Et qd̓ dicit̉ in glo. ibi ꝙ elemoſyna facta ꝓ eoqui deceſſit in mortali: qui eſt mediocriter malus: valet ad mitiorē penaꝫ. et ꝑ qd̓libet ſuffragiū diminuit̉de pena nō in tanta quāta dimiſſa eſt per p̄cedens ſimile ſuffragiū: ſed in tanta ꝓportōe. ita ꝙ ſemꝑ aliqͥdremaneat de pena. Falſa eſt illa glo. quo ad duo. Primo quidē quia mediocriter malus nō dicit̉ ille qͥ moritur in peccato mortali. ſed bonus qui morit̉ in ſtatu gratie qui tamē deficit a perfectōe iuſticie. ⁊ ꝓpterea etiā dicit̉ mediocriter bonꝰ. Sed mediocrit malus dicit̉ idem ip̄e ab Auguſti. quia deficit a cōpletaratōe malicie: cum nō habeat mortale ẜm Pe. in. iiij.Secundū eſt ꝙ diminuat̉ aliquid de pena dānatis pſuffragiū. Nam ſi hoc verū eſſet: ſequeret̉ ꝙ tot poſſent fieri ꝙ om̄ino liberaret̉: qd̓ eſt falſum: ẜm Tho.in. iiij. In vita aūt p̄ſenti remittit̉ quodcūqꝫ mortale: dūmo vere peniteat. Hec ē eī differētia ẜm Tho.in. iiij. inter ſpiritū carni vnitū ⁊ ſeꝑatū. quia ſpiritcarni vnitus eſt ſuſceptibilis penitētie. non autē ſpiritus ſeꝑatus. Und̓ Damaſcenꝰ. Hoc eſt homī morsqd̓ angelo caſus. Hinc per ꝓphetā Ezechielē. c. xviij.dn̄s ait. In quacūqꝫ die conuerſus fuerit peccator etingemuerit: peccatoꝝ eius nō recordabor. Et Chryſo. in li. de reꝑatōe lapſi dicit. Talis mihi crede. taliseſt erga homīes dei pietas vt nunꝙͣ reſpūat hominispenitentiā: ſi ei pure ⁊ ſincere ⁊ ſimpliciter offeratur.Etiaꝫ ſi ad ſummū quis ꝑuenit maloꝝ ⁊ inde reuerti velit ad virtutis viaꝫ ſuſcipit libēter amplectit̉ etom̄ia facit: quatenus ad priorem reuocet ſtatuꝫ. Hecip̄e. de pe. di. iij. talis. Vt ergo euadat penas eternasoportet hic peccatorē penitere. Unde Hiero. O peccator ſatiſfacito deo in cōfeſſione penitētie. nō expectes vt hūiliet te cuſarſatayn .i. diabolꝰ. et ab inuitoneceſſitatē extorqueat: ſed p̄ueni tortoris iſtius duriciam. quia ſi teip̄e correxeris. ſi te emēdaueris: piꝰ eſtdeus vt remittat. de pe. diſ. j. vide. Sine penitētia autem mortale remitti nō poteſt .i. cōtritiōe. Dicit eniꝫregula iuris. Penitēti venia nō datur: niſi correcto.extra. de regu. iur̄. Et Auguſ. Nemineꝫ putes ab errore ad veritatē a quocūqꝫ magno vel paruo vicio ſine pentētia poſſe ꝑuenire. Ita impartit̉ a deo largitas miſericordie: vt non dimittat̉ ſeueritas diſcipline. de pe. di. j. neminē. De modo aūt penitēdi habesin ſecūda ⁊ tercia parte. ¶ Quāto autē peccator magis expectat̉ ad penitentiā et nō reuertit̉: tāto duriꝰpunit̉. Un̄ Ualeriꝰ. Lento quid ē gradu diuīa ꝓcecedit ira: tarditatēqꝫ ſupplicij gͣuitate cōpenſat. EtHiero. Mōderatio dei ⁊ pietas ſolū noſtꝝ reditū q̄rit: ac nos cupit longa ſua benignitate ſaluare. Ꝙ ſinon cōuertimur: ſi duri colli ſumꝰ: ſi vſqꝫ in finem inpeccatis ꝑſeueramꝰ: aſſidue peccātiū nō miſeret̉ deꝰ.diſ. xcviij. diaconi. Et qꝛ oīa mortalia hn̄t ꝯnexioneꝫadīuicē ex ꝑte auerſiōis. vn̄ prīcipal̓r ē grauitas peccati. qꝛ oīa auertūt a deo. ẜm Tho. ī. iiij. Ideo n̄ pōtqͥs penitē de vno ſine alt̓o. Anima em̄ cū ſit ſimplexnō pōt ex ꝑte auerti ⁊ ex ꝑte ꝯuerti. Per qd̓libet aūtmortale aīa auertit̉ a deo. Und̓ Greg. Falſas pnīasdicimꝰ: cū ſic diſcedit̉ ab vno peccato vt nō diſcēdat̉ab alio. de pe. di. v. falſas. Cū autē penitet qͥs vere deom̄ibus mortalibꝰ: remittunt̉ ei peccata ꝙͣtū ad ma-