Titulus.IX.
Secūda rō quare vnū peccatuꝫ eſt grauiꝰ alio. ē exnoticia. qui eī peccat ex certa ſcīa ⁊ induſtria. peccatgrauiꝰ eo qui peccat in idē ex ignorātia. Ratio huiꝰ ēquia volūtas peccātis ex certa ſcīa. eſt magis inordinata. ⁊ hoc. qꝛ talis ſcienter eligit qd̓ malū ē .ſ. pati detrimentū in maiori bono .ſ. bono aīe vt pͥuari gr̄a. adhoc ꝙ potiat̉ minori ſeu fruat̉ .ſ. corꝑali bono. cuiꝰ cōtrariū facit volūtas ordinata. Ꝙͣuis eī nullꝰ intēdēsad malū oꝑat̉ ẜm dio. tn̄ pōt eſſe intentū malū aliqd̓vel ad vitādū aliqd̓ malū. vel ad ꝯſequēduꝫ maiꝰ bonū. ¶ Tercia rō quare vnū peccatū ē maiꝰ alio ex electione. Nā peccās ex electōe peccat grauiꝰ ī eodē peccato eo qͥ ſolū ex paſſione. huiꝰ rō ē. qꝛ talis peccat excerta malicia inquātū ſciēter eligit malū. nō ꝙ velitillud qd̓ eſt de ſe malū. ſed qꝛ eligit minꝰ bonuꝫ ſpretomaiori. Aliud em̄ ē peccare ex electōe. aliud ex paſſione. qͥ em̄ peccat ex paſſione peccat eligēs. nō tn̄ elactōeqꝛ electio nō ē in eo primū pͥncipiū peccati. ſꝫ inducitex paſſione ad eligēdū id qd̓ extra paſſionē nō eligēt.Sed ille qͥ peccat ex malicia. ẜm ſe cligit maluꝫ. qꝛ .ſ.ſpreto maiori bono vel poſtpoſito .ſ. aie. eligit minusvt laſciuꝰ. qui magis vult hr̄e delectatōeꝫ venereā qͣꝫgr̄am vel virtutē. ⁊ ideo electio ē in eo pͥmū pͥncipiū.hec. b Tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxviij. ¶ Quarta rō grauitatis maioris ex ꝑte animi. ē maioritas ꝯtēptꝰ. Naꝫvbi maior ꝯtēptꝰ. ibi maior grauitas. Et ro. qꝛ quāto ꝯtēptꝰ maior. tāto volūtas inordinatior. ¶ Quinta rō ē ex diſpōne volūtatis ⁊ rōnis. Uerbi gr̄a. ideꝫpeccatū vt homicidiū. grauiꝰ eſt factū ab hoīe ſobrioꝙͣ ab hoīe ebrio. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ ebrietas plus minuitde rōne peccati ꝙͣ ſit ſua grauitas. hec. b Tho. primaſcd̓e. q. lxxvj. ¶ Sexta rō eſt. qꝛ maiori v̓tuti opponit̉maius vitiuꝫ. tāto gͦ peccatū ē grauiꝰ quāto opponit̉maiori v̓tuti. ceteris paribꝰ. Un̄ ph̓s dicit. viij. ethicoꝝ. ꝙ peſſimū optimo ꝯͣriū eſt. Qd̓ etiā pꝫ ex hoc ꝙcharitas q̄ ē amor dei. ſicut ip̄a ē maxīa v̓tutū. ita odium dei maximuꝫ peccatoꝝ. qd̓ odiū ꝯtrariat̉ dilectōidei. ita ꝙ maiꝰ eſt infidelitate ⁊ deſperatōe. hec b. tho.in pͥma ſcd̓e. q. lxxviij. Raynerius.Nota ſedecim re .§. iij.gulas vniu̓ſales ad cognoſcēdū vbi ſint peccata mortalia vel nō. Ualēt aūt tales regule ad hoc. ꝙ duꝫ adꝑticularia venit̉. on̄dit̉ ꝑ eas qͥd d̓ ſingularibꝰ iudicāduꝫ ſit. Singulares qͥppe regulas ī illas vl̓es reſoluēꝯuenit. qͦ facto veritas illuceſcit. ¶ Eſt igit̉ pͥma ẜmcācellariū pariſien̄. ꝙ nullū ē peccatū mortale actuale abſqꝫ ꝯſenſu libero rōnis. vere vel interp̄tatiue. Interp̄tatm̄ aūt ꝯſenſū eſſe dicimꝰ. dū habuit rō tp̄s deliberādi. ⁊ refugiēdi ea circa q̄ vitāda eē ꝑuigil tenebat̉. Qualit̓ dicit lex. qͥ tacet ꝯſentire videt̉. de re. iu.qͥ tacet. Dū videlꝫ repugnare debēt. Cōſenſus tn̄ ſolꝰrōnis in actū venialit̓ malū. eſt tm̄mō venialis. loq̄ndo de veniali ex genē ſuo. vt ē verbū ocioſuꝫ. ¶ Scd̓aregula ē. Nō qͥlibꝫ tenet̉ ſcire de qͦlibꝫ peccato mortali. an ſit tale. licet expediat iſtud inqͥrere ⁊ ſcire iuxtavniuſcuiuſqꝫ vires ⁊ ſtatū. ⁊ plꝰ eccl̓iaſticos ꝙͣ laycosEt int̓ eccl̓iaſticos p̄lati ex officio tenent̉. ꝙ ſint ꝑatiomni poſcēti reddē rōem. de ea q̄ ē in eis fide ⁊ ſpe. arad hoc. xxxvj. di. ꝑ totū. Nota ꝙ Aug. xxj. de ciui. dei.c. vlt. dicit. Quis iſte ſit modꝰ ⁊ q̄ ſunt illa peccata. q̄ita īpediūt ꝑuentōeꝫ ad regnū dei. vt tn̄ ſanctoꝝ amicoꝝ meritis impetrēt indulgētiā. difficillimū ē inuenire. ꝑiculoſiſſimū ē diffinire. Ego certe vſqꝫ ad hͦ tp̄scū inde ſatagerē ad eoꝝ indaginē ꝑuenire nō potuiEt fortaſſis ꝓpterea latēt. ne ſtudiuꝫ ꝓficiēdi ad oīacauenda peccata pigreſcat. qm̄ ſi ſciret̉ q̄ vel qͣlia ſintdelicta. Pro qͥbꝰ etiaꝫ ꝑmanētibꝰ nec ꝓuectu vite melioris aſſumptis int̓ceſſio ſit inqͥrenda ⁊ ſanctoꝝ ſperāda: eis ſecura ſe obuoluēt hūana ſegnitia. nec īuol-
uitalibꝰ implicamētis vlliꝰ v̓tutis expeditōe curaret¶ Tercia regula ē ꝙ ꝯꝑatō peccatoꝝ adinuicē ẜm ēuitatē maiorē ⁊ mīorē general̓r ſumi neqͥt. niſi ꝯparetur in gene̓ ſuo ⁊ ceteris paribꝰ. qm̄ ẜm alias circūſtātias ꝑticulares ſe hn̄t plurimū vt excedētia ⁊ exceſſa.¶ Quarta regl̓a ē ꝙ quātificatō peccatoꝝ a poſteriori ſumit̉ a pena. lꝫ nō ſufficiēter vſqꝫ quaqꝫ. ⁊ a pͥori penes genꝰ obiecti. ⁊ intētionē finis. ⁊ libidinē ſeu conatū volūtatis maiorē vel mīorē. ⁊ ẜm motm̄. tp̄s. locū.⁊ penes dāna inde ſeq̄ntia. q̄ peccās p̄uidebat. aut p̄uidere tenebat̉. ¶ Quinta regl̓a ē ꝙ bonitas moral̓ſumit̉ ex obiecto. ſꝫ totalis bonitas moralis ſpālit̓ pēdet ex circūſtātijs finis. ⁊ aliaꝝ ſimul adunatis. Maliciā v̓o ex vniꝰ illaꝝ circūſtātiaꝝ carētia ꝯgͦuimꝰ reſultare. Ceteꝝ bonitatē gratuitā ⁊ meritoriā gr̄a gͣtū faciēs oꝑat̉. ¶ Sexta regl̓a. Oīs actꝰ cuiꝰ finis intentꝰ ē mortale: mortalis ē. ſiue intēdat̉ actu ſiue habitu. Qd̓ ſcit̉ ſi oꝑans int̓rogatꝰ. cur hoc facis. et aduertēs. tandē rn̄debit. ad hūc finē feci. ¶ Septīa regula. Actus qͥ aliūde nō eēt mortalis. ⁊ fit ꝓpter finēvenialis. videt̉ eē ſolū venial̓ niſi forte p̄ſtituat̉ finisille vt vltimꝰ ⁊ qͥetās. ⁊ nōſolū vt incidēs ⁊ minꝰ pͥncipalis actu vl̓ habitū. ¶ Octaua regl̓a. Nullū etiā deſideriū rei illicite. factū tm̄mō ſub ꝯditōe actualit̓ vl̓hītualit̓ adhibita. ē de ꝑ ſe mortale delictū. de ꝑ accidens tn̄ ꝓpter appetitꝰ ſenſual̓ ꝯmotōeꝫ nimiā. q̄ ſcienter dimittit̉ inualeſce̓. ex talis deſiderij ꝯtinuatōe libera. pōt ip̄m int̓ mortalia deputari. ¶ Nona regula. Si qͥs mouet̉ occaſional̓r ſolū ex peccato mortaliad aliquē actū faciēdū. nō oꝫ illū actū eſſe peccatummortale. Secꝰ ſi cā pͥncipalis hꝰ actꝰ eēt mortale peccatū. ¶ Decima regl̓a. Exponere ſe ꝑiculo mortal̓ peccati ē peccatū mortale. Uel ſic agere incertū ⁊ dimittere certum qd̓ ſit mortale. nōſoluꝫ ꝑ ꝯiecturas leuesaut ex ſuſpitōne trepida ⁊ ſcrupuloſa ꝓueniēte ex nimio timore cadēdi in via dei: ē mortale. Sꝫ intelligitur dū tale ē vehemēter ⁊ ꝓbabil̓r incertū eq̄ ſicut oppoſitū vel magis. tūc eī illud qd̓ agit nō carebit mortali culpa. al̓r nō oꝫ vt tactū ē ſupͣ. ¶ Undecīa regl̓a.Oīs agēs ꝯtra ꝯſcīam edificat ad gehēnā vel mortaliter. ſi ꝯſcīa ſit fixa. ꝙ id qd̓ agit̉ ſit mortale. vel venialiter ſolū quātū ē ex ꝑte vniꝰ circūſtātie. q̄ ē facere cōtra ꝯſcīam. ſi conſcia iudicet eſſe illud ſolum veniale.¶ Duodecima regl̓a. Nullꝰ ē actꝰ adeo mortalis. qͥnip̄e vel ſibi ſil̓is ſit nō mortalis. duꝫ diſplicet vel ſi nōplacet ꝯſenſu ꝑfecto ⁊ deliberato. Sil̓r nullū peccatūē adeo veniale. qͥn ip̄m vl̓ ſibi ſil̓e fiat mortale dū placet. hͦ ē dū ꝯſenſus addit̉. Si tn̄ illud veīale erat actꝰmortalis ex genē ſuo. ⁊ ex eo ꝙ nō fiebat ex ꝯſenſu libero ⁊ ꝑfecto: venial̓ reddebat̉. ¶ Tredecīa regl̓a. Multa ex genē̓ mortalia ſūt. qͦꝝ ſil̓ia pn̄t effici bona dū trahunt̉ extra rōeꝫ ſuā. Quēadmodū dolē deliberate debono alteriꝰ: ē mortale delictū. Si v̓o hͦ fiat ꝓ zelo iuſticie boni coīs cui ꝯtrariū ē tale bonū: iſte dolor v̓tꝰerit. Pleraqꝫ ⁊ multa ex genē̓ ſuo bona eēnt q̄ ex aliqͣcircūſtātia ꝑuerſa fiūt mala ⁊ ſpēm mortalē imitantia. ¶ Decīa quarta regl̓a. Nihil ē adeo ꝯſiliū in legeeuāgelica. qͥn in caſu poſſit eē obligatoriū. Et ita qͥlibet vtēs rōe. tenet̉ ẜm p̄paratōeꝫ animi ad qd̓libꝫ cōſiliū. ſi ⁊ vbi neceſſitas īmineret hͦ agēdi. obligat igitur qd̓libꝫ ꝯſiliū vt nō ꝯtēpnat̉. tanqͣꝫ nō ſit ſalubrior ſeruatio eiꝰ ꝙ oppoſiti. Et tn̄ nullꝰ ita ꝯſilijs ſeruādis aſtringit̉. qͥn ab eis aut poſſit aut debeat in caſueoꝝ obſeruatio qn̄qꝫ p̄termitti. vt de nō habēdo duas tunicas. ⁊ de p̄bēdo pallio tunicā auferēti ⁊ ſil̓ibꝰ.¶ Quindecīa regl̓a eſt. qꝛ ars nō deliberat. ſicut aliquis ex v̓tute bn̄ agit ⁊ ſubito. Sic ex ꝑuerſa aſſuefactione vitioſus qͣſi repēte p̄cipitat̉. Et ita male habituatꝰ in vitijs vt iniuriādo. ꝯcupiſcēdo. odiēdo. iudicādo. ⁊ ſil̓ibꝰ vere: demeret̉ ꝯtinue ſic̄ v̓tuoſis ꝯtinue