Capitulum.I.

cati ad magnitudinem ꝑſone. ſicut ſi princeps iuſticiam violet. qui ponitur iuſticie cuſtos. Et ſi ſacerdosfornicetur qui caſtitatē vouit. Quarto ꝓpter exemplum ſiue ſcandalū. quia vt Gregoriꝰ dicit in paſtorali. In exemplū vehementer culpa extendit̉ quādopro reuerētia gradus peccator honorat̉. ad plurimūetiam noticiam ꝑueniunt peccata magnoꝝ. ⁊ magishomines ea indigne ferunt. ¶Attenditur etiaꝫ grauitas peccati ſcd̓m nocumentū quod ſequit̉ ex ipſo.Pro cuius declaratōne dicit Tho. vbi ſupra. ꝙ nocumentum tripliciter pōt eſt ſe habere ad peccatū. quādoqꝫ em̄ nocumentū quod ꝓuenit ex peccato eſt preuiſum ⁊ intentū. ſicut cum aliquis aliquid operaturanimo nocendi alij. vt homicida vel fur. ⁊ tunc directe quantitas voluntatis adauget quantitatē peccati. quia tunc nocumentū eſt per ſe obiectum peccati.Quādoqꝫ v̓o nocumentū eſt preuiſum ſed nō intentum. ſicut cū aliquis tranſiens per agrum. vt ꝯprehēdioſius vadat ad fornicandū: infert nocumentū hisque ſunt ſeminata in agro ſcienter. licet nō animo nocendi. Et ſic etiam quantitas nocumenti aggrauatpeccatum. ſed indirecte. inquātuꝫ .ſ. ex voluntate multum inclinata ad peccandū procedit. qd̓ aliquis nonpretermittat facere damnum ſibi vel alij qd̓ ſimpliciter non vellet. Quandoqꝫ autem nocumentū non eſtintentum nec eſt p̄uiſum. ⁊ tunc ſi per accidens ſe habeat ad peccatū. non aggrauat peccatū directe ſed ꝓpter negligentiā cōſiderandi nocumenta que conſequi poſſent: imputant̉ homini ad penam mala q̄ veniunt preter eius intentionē. ſi dabat operam rei illicite. Si v̓o nocumentū per ſe ſequitur ex actu peccati. licet non ſit intentū nec p̄uiſum directe: peccatumaggrauat. quia quecunqꝫ per ſe ſequūtur ad peccatum: pertinent quodāmodo ad ipſam ſpeciem peccati. puta ſi aliquis publice fornicetur. ſequitur ſcandalum plurimoꝝ. quod qͣꝫuis ipſe non intendat nec forte preuideat: directe per hoc aggrauatur peccatum.¶ Ꝙͣuis nocumentū aggrauat peccatum. non tamēſequitur. ꝙ ex ſolo nocumento peccatū aggrauetur.quinīmo peccatum per ſe eſt grauius propter inordinationem. vt ſupra dictum eſt. Unde ⁊ ipſum nocumentum aggrauat peccatū inquātuꝫ facit actum eſſe magis inordinatū. Unde non ſequitur. ꝙ ſi nocumentum maxime habeat locum in peccatis que ſuntcirca proximū. ꝙ ip̄a peccata ſint grauiſſima. qꝛ multomaior inordinatō inuenit̉ in peccatis que ſunt cōtra deū. ⁊ in quibuſdā eoꝝ que ſunt ꝯtra ip̄m. ⁊ tamēpoteſt dici ꝙ etſi deo nullus poſſit nocere ꝙͣtuꝫ ad eiꝰſubſtantiā. poteſt tamē nocumentū attendi in his q̄dei ſunt ſicut extirpādo fidem. violāda ſacra. que ſūtpeccata grauiſſima. Sibi etiā aliquis qn̄qꝫ ſcienter ⁊violēter infert nocumētuꝫ. ſicut ptꝫ de his qͥ ſe interimūt. licet finaliter hoc referāt ad aliqd̓ bonuꝫ apparens. puta ad hoc ꝙ liberent̉ ab aliqua anguſtia.Notandū etiā vltraᵐ. §. ij.ſupͣdicta. ꝙ vna culpa vel iniuria ē grauior alia quatuor rōnibꝰ. Primo rōne modi circūſtātis. Scd̓o rōne damni ꝯſequentis. Tercio rōne viri offendentis.Quarto rōne animi inducētis. ¶ Ꝙ vna culpa veliniuria ſit maior vel grauior alia rōne modi circūſtātis octo modis ph̓s docet ꝯgnoſcere. Et pͥmo ſic. Illa culpa vel iniuria ē maior que ē beſtialior. Cuiꝰ rōeſt. qꝛ talis ē magis inordinata .i. ꝯtra ordinē vel rectitudinē rōnis. Scd̓o ꝓbat ſic. Illa culpa vel iniuria eſt maior que eſt euidētior ⁊ magis ẜm electōneꝫ.Cuiꝰ rō eſt. qꝛ de rōne peccātis vl̓ iniuriātis ē ꝙ agatvolūtarie ⁊ peccat. quāto aūt magis volūtarie. tatograuius peccat. Tercio ſic. Illa culpa vel iniuria eſtmaior. que auditoribꝰ ē horribilior ⁊ abhomīabilior

Nam homines magis horrēt ⁊ abhominant̉ vnumſcelus ꝙͣ aliud. tū ꝓpter ſui nouitatē. tū ꝓpter ſui grauitatē. Quarto ſic. Illa culpa ⁊ iniuria ē grauior. inqua tranſgreſſio ē multiplitior. puta in qͣ ſunt multetrāſgreſſiones. Verbi gr̄a. qui frāgit iuramēta. dextras. fides. ꝯnūbia ⁊cͣ. grauiſſime peccat. Cuiꝰ rō eſt.qꝛ in talibꝰ exceſſus culpaꝝ multaꝝ. vl̓ iniuſticiaꝝ vl̓iniuriaꝝ ē magnitudo ſceleris vel grauedo criminis.Quinto ſic. Illa culpa vel iniuria ē maior. vbi locꝰeſt ineptior .ſ. fit in loco vbi faciētes culpā puniūturquēadmodū ſaciūt falſi teſtes. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ ſi qui inp̄torio nō faciunt iuſticiā vel peccāt. ſignū eſt ꝙ ī omni loco nō facerēt iuſticiā. Si em̄ falſi teſtes in curiapeccāt. ſignuꝫ eſt ꝙ in omni loco peccarēt. Sexto ſic.Illa culpa vel iniuria ē maior in qua eſt maior cōfuſio. Cuiꝰ rō eſt. quia ꝯfuſio ſolū debet̉ turpi ⁊ prauiori. vnde de magis turpi videt̉ ſequi maior ꝯfuſio tanꝙͣ magis prauū. Septimo ſic. Illa culpa vel iniuriaeſt maior. que ē indignior vel irrōnabilior .i. quaꝫ qͥsfacit ꝯtra eum a quo bona ſuſcepit. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ talis plures iniurias ⁊ peccata facit. ⁊ precipue qꝛ facitmale. ſecundo qꝛ nō facit bene. tenemur em̄ benefacēbenefactori. Octauo. Ille plus peccat ⁊ grauius quipeccat ꝯtra iura nō ſcripta ꝙͣ ꝯtra ſcripta. Cuiꝰ ratōeſt. qꝛ melius eſt eſſe iuſtū ꝑ voluntate qͣꝫ per neceſſitatem. obſeruare aūt ſcripta videt̉ eſſe ex neceſſitate.ſeruare aūt nō ſcripta videt̉ eſſe nō ex neceſſitate ſedꝓpria volūtate. peccare ꝯtra iura nō ſcripta ſed tamēiuſta videt̉ grauius. hec ph̓s ſcd̓o rethoricoꝝ. c. xxiij.Secūdo ꝯgnoſci pōt grauitas culpe rōne nocumēti ꝯſequētis. vbi ē maius damnū ibi maius peccatuꝫceteris paribꝰ. ẜm. b Tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxiij. Poteſtaūt magnitudo dāni ꝯſequētis ꝯgnoſci qͣtuor mōisẜm ph̓m in pͥmo libro rethoricoꝝ. Primo qꝛ difficileeſt vel impoſſibile fieri recōpenſatōeꝫ vt ſiquis occideret filiū alteriꝰ vel deſtrueret rem irreꝑabilem velnō inuentibilē. Scd̓o quādo non pōt inueniri equapunitio tali culpe vel dāno. ſed oīs alia eſt mitior. vtſiquis occideret vel offenderet regē vel publicam ꝑſonam. Tercio quādo ꝯtingit eū qui dānificatꝰ eſt nōrecipere ſatiſfactionē. vtputa qꝛ mortuus eſt. Quarto quādo quis paſſus eſt damnū a ſeip̄o. vt qui ſe affligit. vel nocumētum ſibi infert. vel occidit ſe ex aliquo infortunio vel malo ꝯmiſſo. ⁊ multomagis qn̄ ſine cauſa hoc egit. hec ph̓us vbi ſupͣ. ¶ Tercio poteſtcognoſci grauitas culpe vel iniurie rōne viri offendētis. qd̓ qͥnqꝫ modis videri pōt ẜm ph̓m ī libro rethoricoꝝ. Et primo qn̄ eam culpā vel iniuriā primꝰ vel ſolus vel cū paucis fecit. Et rō huiꝰ eſt. quia videt̉ alijseſſe exemplū ⁊ cā male faciēdi. ⁊ multitudini magisparcit̉ in delictis ꝙͣ paucis. Scd̓o qn̄ in illa culpa ſepe peccat. Aggrauat̉ em̄ culpa ex frequētatōe actusꝓpter inordinationē volūtatis. Tercio qn̄ ꝓpter illāculpā inueniunt̉ tormēta dānificātia grauiora. Nāꝓpter magnitudinē ſcelerū inuēta ſunt grauiora tormenta. Quarto qn̄ ꝓpter illū qui ꝯmiſit lex ē poſitaQd̓ eſſe nō pōt. niſi qꝛ ille fuit primꝰ vel nouo modopeccauit. Quinto qn̄ ꝓpter illū carcer fuit edificatꝰ.hec ph̓s vbi ſupͣ. ſꝫ magnitudo ꝑſone peccātis aggrauat. ¶ Quarto on̄dit̉ vna culpa grauior alia rōe animi inducētis .i. ex diſpoſitōe ⁊ qualitate animi peccātis. Qd̓ on̄dit̉ ſex rōnibꝰ. Et pͥma eſt ex cauſa peccatinam duplex ē cauſa peccati. vna ꝑ ſe alia ꝑ accidens.Cauſa ꝑ ſe eſt ip̄a volūtas. ⁊ hec quāto fuerit maior.tanto peccatū eſt grauius. quia cum peccatū ſit malum volūtariū. quāto volūtas fuerit maior ad peccādum. tāto peccatū eſt grauius. Alie v̓o cauſe peccatiſunt cauſe ꝑ accidēs. inclinātes volūtatē ad peccādūpreter naturā ⁊ ordinē ip̄ius volūtatis. q̄ nata ē moueri libē ex ſeip̄a. vt ſūt paſſio. ignorātia. motus. ⁊ hꝰ.