.VI.
ni amati. ſꝫ qͥeſcit in eo iam adepto. Scd̓o ex ꝑte cauſe triſtantis. ex eo .ſ. quia eſt magis repugnans bonoamato. et ꝑ ꝯſequēs maius malū ꝙͣ ſit bonū illud inqͦ delectamur. Magis em̄ amamꝰ ꝯſiſtētiā corꝑis. qͣꝫdelectationeꝫ cibi. Tercio ex ꝑte effectus. qꝛ triſticianō impedit tm̄ vnā delectationē. ſed om̄es. Eſt auteꝫdolor interior ſimpl̓r loquēdo potior qͣꝫ exterior. Nādolor interior eſt ex hoc. ꝙ aliquid repugnat̉ appetitui ip̄i. Dolor aūt exterior ex hoc ꝙ repugnat appetitui. qꝛ repugnat corꝑi. Quod aūt eſt ꝑ ſe. eſt prius eoqd̓ eſt ꝑ aliud. Patet etiā hoc ex parte app̄henſionis.Nam app̄henſio ymaginatiōis ⁊ ratōis eſt altior. ꝙͣappp̄henſio. ſenſus tactus. ⁊ ſic potior eſt dolor interior exteriori. Cuiꝰ ſignū eſt. ꝙ etiaꝫ dolores exteriores qͥs voluntarie ſuſcipit. vt euitet interiorē. Qn̄qꝫtn̄ dolor exterior eſt cū interiori. et tūc dolor augetur.Quicqͥd eī ſenſu app̄hēdit̉. p̄t app̄hēdi ymaginatōeet rōne. ſed nō ꝯuertitur. ¶ Ponūt aūt Damaſcenꝰ. ⁊Greg. nicenus quatuor ſpēs triſticie. Cū em̄ triſticiaſit de malo. inqͣꝫtū malum alterius extimat̉ vt ſuū ſiceſt triſticia miſcd̓ie. Inqͣꝫtū apparens maluꝫ. ſed vere bonū extimat̉ vt ſui boni diminutiuū. ſic eſt triſticia inuidie. Inqͣtū vero malū ſic aggrauat. vt nō appareat aliquod refugiū ſic eſt anguſtia. Inqͣtū autēſic aggrauat vt etiā ip̄a membra īmobiliter ſic eſt accidia. Eſt etiā et triſticia pnīe. q̄ ē d̓ malo ꝓprio. Eſaūt triſticia bona qn̄ eſt ẜm rōnem. mala ꝟo qn̄ eſtꝯtra vl̓ extra rōneꝫ. tho. prima ſcd̓e. q. xxxv. ¶Cauſataūt triſticiā bonū amiſſuꝫ et magis malum ꝯiūctū .i.p̄ſens ẜm ſenſuꝫ vel ymaginationē paciēti. Item cōcupiſcentia ſeu cupiditas cauſa triſticiaꝫ. inqͣtū .ſ. deretardatione boni cupiti vel totali ſubtractione triſtam̄. Itē appetitꝰ vnitatis. Unūquodqꝫ eī appetitvnitatē ſic̄ ⁊ bonitatē. qꝛ bonū vniuſcuiuſqꝫ ꝯſiſtit īqͣdā vnitate. Sicut gͦ amor boni cauſat dolorē mō dicto. ita et amor vnitatis. Item ptās maiorⁱ inqͣꝫtuꝫ .ſ.remāet appetitus in cōtrariū inclinans. cauſat dolorem. Si em̄ nō reſiſteret appetitus ſed cōſentiret. nōcauſaret doloreꝫ. ¶ Ex triſticia inordinata impedit̉hō ab addiſcēdo. Item ex ea aggrauatur aīꝰ a ſꝑando euaſionem mali. Itē debilitat̉ vel etiā pͥuatur aboꝑando. Item inter oēs paſſiones maxime nocet corpori. et hoc non ſolum ꝑ quātitatē exceſſiuā. ſed etiaꝫꝙͣtū ad ſpecieꝫ ſui motꝰ. hec Tho. pͥma ſcd̓e. q. xxxvij.In remediū noͣ ꝙ triſticiā habet mitigare q̄libetdelectatio ſicut ſibi ꝯtraria. Itē fletus mitigat triſticiā. ⁊ hoc tuꝫ qꝛ ad exteriora diffunditur. tū ꝓpterip̄am oꝑatōneꝫ fletus. que cū ꝯueniat triſtato efficit̉delectabilis. Itē dolor amici ꝯpaciētis mitigat etiātriſticiā. Et hoc qꝛ ei fit ymaginatio in cōtriſtato. ꝙalij cuꝫ ip̄o ferūt onus triſticie. Tū qꝛ ex hoc ꝑcipiūtꝯtriſtati ſe amari qd̓ eſt delectabile. Itē ꝯtemplatioveritatis mitigat triſticiā. qꝛ maximā delectatōnemcauſat. Item ſomnꝰ et balneū. et hoc quia reformātnaturaꝫ corꝑalem in debitū ſtatum motōnis vitalisTho. prima ſcd̓e. q. xxxviij.De multiplici triſti .§. j.cia. Nota ꝙ ait ſaluator diſcipulis. Mulier cu ꝑit triſticiā habet Ioh̓ xvj. Et iterū triſticia vr̄a vertēturin gaudiū. Et mulier quidē naturalis .i. feīa. triſticiamhabꝫ in ꝑtu hūanali. Mulier carnalis .i. mala cōſciencia triſticiā habet in partu criminali. Et ml̓iervirtualis et intellectiua. triſticiā habet in ꝑtu ſpūali. vbi ſciēdū ꝙ ſunt ſeptē genera triſticie. Prima mulier vnā habet. ſcd̓a tria. et tercia tria in ꝑtibꝰ ſuis.Eſt igitur triſticia paſſionis ⁊ hec moderanda.Eſt igitur triſticia attediatōis et hec refecanda.Eſt triſticia emulatōis et hec abdicanda.Eſt triſticia ꝯturbatōnis et hec ſegreganda.
Eſt triſticia miſeratōnis et hec ꝓcuranda.Eſt triſticia ꝯpunctōnis et hec ꝑamandaEſt triſticia deuotōnis et hec amplexanda.¶ Ꝙtū ad primū ſciendū. ꝙ ſicut naturale eſt homīgaudere et delectari in pn̄tia rei amate. et in habitione rei cōueniētis nature vel ſenſualitati vel rationi.ita ecōtra naturale ē triſtari de priuatōne rei amate.et de eo qd̓ moleſtat naturaꝫ. ſenſualitatē. aut rōneꝫ.Et qꝛ frequēter ꝯtingit nos incidere in ea q̄ ſunt moleſta et nociua nature. vel ſenſualitati vel rōi. Sicutin infirmitates. famem ſitim. frigus. vituꝑatiōes. iniurias. penas. ⁊ hmōi. Ideo frequenter triſticia nostangit ſaltem ẜm paſſionē. Et quia nullꝰ ē tam cōpeſite felicitatis. qui nō aliqua ex ꝑte cū ſua fortuna rixetur. ẜm boetiū de ph̓ica ꝯſolatōne. ideo nullꝰ ē quialiqn̄ nō ꝯtriſtet̉. Ueꝝ qꝛ naturalibꝰ (vt dicit ph̓usnō ſumꝰ laudabiles neqꝫ vituꝑabiles. nec meremurnec demeremur. iō ſiſtendo in ip̄o pͥmo motu paſſionis. et non vltra ꝓgrediendo: nō eſt peccatū. Hanc et̓xp̄s ih̓s habuit. Un̄ dixit diſcipl̓is Math. xxvj. Triſtis eſt aīa mea vſqꝫ ad morteꝫ. Hinc et Ambro. Suſcepit dn̄s triſticiam meā. cōfidenter triſticiā nomīoqui crucē predico. Dicitur aūt triſtis ẜm ethimologiam. quaſi tritus ſtans. vt habetur in catholicon. qꝛipſa triſticia terit .i. affligit et ꝯſumit corpus. Et id̓odr̄ ꝓuer. xxv. Sicut tinea veſti et vermis ligno. ſic triſticia nocet cordi viri. Et adeo ꝙ Antiochus rex incidit in languorē pre triſticia et dixit ſuis. Pereo triſticia magna in t̓ra alienā .j. Macha. .vj. quod et multiaalijs contingit. Et id̓o moderanda eſt iſta triſticia etrefrenanda. orando et ꝯformādo ſe in om̄ibꝰ voluntati diuīe. ſine cuius beneplacito aduerſa pati non poſſumꝰ. ſic̄ ipſe ih̓s ꝯtriſtatꝰ docuit nos exēplo ſuo ꝓlixius orans ⁊ dicēs. Nō mn ea volūtas ſed tua fiat. Et vtdr̄ ī. iij. ſen. triſticia fuit ī eo ẜm ꝓpaſſiōeꝫ nō ẜm paſſiōeꝫ .i. tali mō ꝙ ex illa triſticia in nullo obſcurata ēratio. nec ab aliquo bono ꝑ eā vel in momēto ſe ſubtraxit. In nobis autē eſt ẜm paſſionē .i. taliter ꝙ aliꝙͣtulū obtenebrat intellectū. ⁊ debilitat affectū. Mulier. ergo cū parit ad literam. triſticiā habet ex afflictione. Unde prime mulieri in ꝑſonam oīm dictū fuit. excepta virgine maria que ſine dolore peꝑit. in dolore paries filios Gen̄. iij. Dolor ꝯprehēdit triſticiāſic et quelibet aīa in oꝑando multa afflictiua. ſꝫ triſticia vertetur in gaudiū .j. petri. ij. hec eſt eī gr̄a ſi ꝓpt̓erdeuꝫ quis ſuſtinet triſticias. gr̄a aūt ducit ad gl̓iam.¶ Scd̓a eſt triſticia attediatōnis. cū quis .ſ. cōtriſtatur in oꝑbꝰ vel de oꝑbꝰ bonis. ad q̄ tenetur rōne laboris exiſtētis in eis. vt in orando dicēdo officiuꝫ. ieiunando. cōfitendo. et hmōi. Unde Dama. diffinensaccidiaꝫ que importat tediū oꝑandi: dicit. ꝙ accidiaeſt triſticia aggrauans aīm. vt nil ei libeat face̓. Iſtatriſticia deuicti filij iſrl̓ cū ambulabant ꝑ deſertū vtvenirent ad terrā ꝓmiſſionis: ceperūt hr̄e tediū laboris. et hr̄e in nauſeā ſuaueꝫ cibū māne. ſꝫ mortui ſuntplurimi. Sic p̄ſſi triſticia accidie. faſtidiūt bōa ſpiritualia. que etſi in prīcipio videant̉ laborioſa. tn̄ ſuntvere ſuauia. Et ſicut illi ꝯtempto ſuauiſſimo illo cibo q̄ſierūt viliſſimos cibos. Ita accidit accidioſis.Nam cum non diu quis in triſticia manere poſſit vteam expellat. neſciēs ſe cōuertere ad bona ſpūalia. q̄et ſi in principo videant̉ laborioſa. tamē ſuauia multum ſentiunt̉: tradit ſe ad mūdana ⁊ carnalia viliſſima. vt eoruꝫ delectatōne abijciat triſticā. Proptereadicit Ecc̄i. xxx. ſapiens. Triſticiam lōge repelle a te.multos em̄ occidit triſticia. ſaltem ſpūaliter. Sic dominus ih̓s furgens ab oratione. cum inueniſſet diſcipulos dormientes pre triſticia (vt dr̄ Math. xxvj) excitauit ad orationē. Et quia nō ſe iuuerunt ad laborandum in oratione. inciderūt ꝙͣcito in mortem infi-