Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
94b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.VI.

De prima inquit Athanaſiꝰ. Anima rationalis caro vnꝰ eſt homo. neqꝫ eniꝫ caro eſt homo neqꝫ aīarōnalis eſt homo: ſꝫ iſta duo vnita cōſtituūt vnā naturam dicit̉ homo. Naturalis eſt ergo iſta vnio:neceſſaria ad ꝯſeruatiōeꝫ talis ſpeciei ſeu nature. Etſicut neceſſaria eſt hmōi vnitas ad cōſeruationē eſſenaͣlis: ita neceſſariū eſt ad ꝯſeruationē eorū eſſe ſpūalis vnita ſint ad oꝑandū. qd̓ ꝯtingit qn̄ aīa dn̄at̉corꝑi caro vt ancilla ſubiugat̉ ſpiritui Naꝫ vt aitBern̄. Dn̄aꝫ ancillari ancillā dn̄ari magna eſt abuſio. Et ſic̄ in domo aliqͣ ſi ancilla dn̄aret̉ vl̓ rebellaretmatrone non poſſet eſſe vnitas ꝯcordia: ſꝫ multa diuiſio inqͥetudo. ita ſi ratio dn̄atur: ſꝫ ſenſualitasvelit ſpūi imꝑare. nec rēnuat vt ſatiſfaciat voluptatibꝰ carnis: non eſt ibi vnitas. qꝛ ſindereſis ꝑs ſuꝑiorrōnis remordet ꝯtradicit tali ſubiectiōi. Sꝫ itaſubijcit̉ caro rōni ad bona oꝑa: vt dicere valeat illd̓Pſal̓. Cor meū .i. voluntas caro mea .i. ſenſualitas.exultauerūt .i. extra ſe ſaltauerūt: non ꝓpria q̄rentes:ſꝫ ī deū viuū ꝯformādo ſe eiꝰ volūtati: tūc hec vnitasfacit hoīem fortē ad oīa. Ut em̄ dicit̉ in li. de cauſis.Om̄is virtus vnita eſt magis infinita .i. fortior. Qd̓ptꝫ per exꝑientiā. qꝛ tres vl̓ plures cādele accenſeita faciliter extinguūtur ſicut q̄libet de ſe. Et magis eſt fortis ad reſiſtendum inimicis et inuadenduꝫ vincēduꝫ exercitꝰ adunatꝰ ꝙͣ diſꝑſus. Un̄ dicit̉ Iudith. .xv. aſſirij .ſ. exercitꝰ Holofernis non adunatiin fugā ibant p̄cipites. filij aūt iſrahel vno agmīeſeq̄ntes debilitabāt om̄es quotqͦt poterāt inuenire.Sic potētie ſenſitiua rōnalis ſuis alijs potētijsadunate .i. directe in deuꝫ ꝯſeruāt vtrunqꝫ hominē. De ſecunda vnitate dicit̉ Gene. ij. Erūt duo ī carne vna. duo videlicꝫ vir vxor: in carne vna .i. ad vnācarnē: hoc eſt ꝓleꝫ generandā: ẜm Nico. de lira. Un̄ de vna coſta facta eſt prima vxor .ſ. Eua: ad inſinuandū non plures debet qͥs habere vxores. ſicut necvxor plures viros. aūt Iacob Dauid aliqui alijhabuerūt plures vxores: diſpēſatiue fuit a dn̄o ordinatū diuerſis ratōnibꝰ: quas ob breuitateꝫ dimitto.Eſt aūt neceſſaria huius vnitas ad multiplicatōemhūani generis. Unde illud p̄ceptū datū primis parentibꝰ .ſ. Creſcite multiplicamini .ſ. actū cōiugalem: neceſſariū fuit obſeruari in principio hūani generis. Et iterū poſt diluuiū: quouſqꝫ ip̄m genus humanū eſſet notabiliter multiplicatū. Nam poſtmo qꝛ ſꝑ inuēti ſunt ml̓ti vacātes tali oꝑi .ſ. nuptiaꝝ:magis ꝙͣ viduitati vl̓ virginitati. ideo ī libertate hominū poſitū eſt alteri cōiugari vel cōtinenti ā ſeruare. Sicut aūt iſta vnitas eſt ordinata ad vnā carneꝫi. prolē ꝓcreandā: ita ad eam etiam neceſſarijs vite etmoribꝰ educandā. ad qd̓ requirit̉ vtriuſqꝫ parētis .ſ.patris matris exercitiū et labor diutinus. Et ideoneceſſariū eſt talis cōiunctio .ſ. viri mulieris fiat vinculū ꝯiugale: qd̓ diſſolui poteſt ad placituꝫſicut cōiunctio fit fornicatiōeꝫ. ſꝫ neceſſariū eſt cohabitare in vnū: inuicē debitū reddere ad ꝓleꝫ procreandā ſufficiēter gubernandā: ẜm. b. Tho. cōtragentiles. Et tūc talis vnitas ſeu cōiunctio eſt abſqꝫpeccato qn̄ ad hūc finem exercet̉ .ſ. cauſa ꝓlis generade vel debiti reddendi. Et in huius ſignū dicit Ambro. in li. de offi. nubētes poſt benedictiōem iūctavno inuicē vinculo copulant̉. qd̓ videlicꝫ ideo fit: necōpageꝫ vnitatis cōiugalis dirumpāt. at v̓o eadeꝫiuncta candido purpureoqꝫ colore ꝑmiſcet̉. Cādorquippe ex mūdicia vite: purpura ad ſanguinis poſteritate adhibere: vt hoc ſigno ꝯtinentia lex ꝯtinendi ab vtriſqꝫ ad tempus admoneat̉: poſt hoc reddēdum debitu non neget̉. De tercia vnitate .ſ. policiali ſeu populari dicit̉ Iudith. xv. Cōuenit vniuerſusiſrahel ad ciuitatē quaſi homo vnꝰ eadeꝫ mēte vno-

qꝫ cōſilio .ſ. ad ꝓuidendū bono cōmuni. Unde ciuitas dicit̉ quaſi ciuiū vnitas. Eſt em̄ neceſſaria talisvnitas ad bonā gubernatōem populi. vt .ſ. queraturprincipaliter bonū ꝯmune ſpūaliter temꝑaliterpoſtponēdo omne priuatū cōmodū. Un̄ apud Platōnem in thimeo illa ciuitas iuſtiſſime ordinata traditur: ī qua quiſqꝫ neſcit affectus ꝓprios. Cauſaturaūt ꝯſeruat̉ hec vnitas in ciuitatibꝰ qn̄ ad hoc vnūattendit̉ vt iura ſeruent̉ vniuerſaliter .i. tam a minoribus ꝙͣ a maioribꝰ: ne al̓s appareāt vt tele aranearū animalia parua vt muſcas capiūt vt occidantur:a maioribꝰ aīalibꝰ lacerātur. Secūdo vt honores etofficia pluraliter diſtribuant̉ non om̄ia. vel multavni nihilū alteri. Unde Greg. Sicut in vno corpore multa mēbra habemꝰ. omnia aūt membra eundem actū habent. ita in vno eodēqꝫ corpore ſpirituali .ſ. eccleſie vel ciuitatis ꝯferendū eſt hoc officiū vni:alij cōmittendū eſt illud. Uarietas em̄ ꝑſonaꝝ diuerſa officia diſtributa fortitudinē venuſtatē manifeſtat. lxxxix. diſ. ſingl̓a. Tercia debet eſſe vnitas ciuium: vt onera ꝓportionaliter imponant̉. Naꝫ ſi maioribus vel amicis leuia iniūgant̉. plebeis autē minus notis onera grauia importabilia imponāturoportet ſequi diſcordiā. inuidiam. ſeditōeꝫ. alia mala deſtruētia ciuitatē. Melius etiam gubernat̉ ciuitas vel regnū per vnum vel paucos ſapiētes cōmuniter qͣꝫ per multos. Unde Hiero. dicit ad ruſticū. Inapibus princeps vnus eſt. grues vnā ſequūtur ordine iterato. iudex ꝓuincie vnus. Roma cōdita duosfratres reges ſimul habere potuit: ſꝫ parricido dedicatur. In Rebecce vtero Eſau Iacob bella geſſerunt. Hec ille. Romani vniti fuerūt ad querendum bonū cōmune: totius orbis dn̄iuꝫ adepti ſunt.ecōuerſo diuiſi ad querēdum quiqꝫ propria ad nihilum deuenerūt. De quarta vnitate .ſ. eccleſiaſticadicitur Act̉. iiij. Multitudinis credentium erat corvnū anima vna. Anima quidē vna qͣꝫtuꝫ ad intellectum vnitatem fidei. cor vnum ꝙͣtum ad voluntatem per vnitateꝫ charitatis. Dicitur auteꝫ charitasquaſi chara vnitas. quia vnit nos cum deo ꝓximo.Qui em̄ adheret deo vnꝰ ſpūs eſt eo. j. ad Corint̓..vj. Adheſio aūt fit per charitatē. Nil aūt chariusꝑfectius tali vniōe. Hec aūt vnitas eſt neceſſaria adconſecutōem ſalutis. Unde et Beda ſuꝑ Matheuꝫdicit. Quicūqꝫ ab vnitate fidei vel ſocietate Petriapl̓i .ſ. charitatē quolibet modo ſeip̄os ſegregāt: tales nec vinculis peccatoꝝ abſolui: nec ianuā regni celeſtis pn̄t ingredi. Sicut aūt eſt vnū ouile .ſ. eccleſie:ita vnus paſtor. vt habet̉ Io. x. Et vt ait Cyprianus ep̄us. Vt hāc vnitatē māifeſtaret: vnitatis eiuſdem originē ab vno incipientē ſua auctoritate diſpoſuit: cuꝫ dixit Petro. Tibi dabo claues ⁊cͣ. Hoc erātvtiqꝫ ceteri apl̓i qd̓ Petrus. Sꝫ exordiū ab vnitate ꝓficiſcitur vt eccleſia chriſti vna monſtret̉. Et infra. Quomō radij multi ſunt: ſꝫ vnū lumē. rami arboris multi ſunt: et robur vnū tenaci radice fūdatū. quō de fonte vno riui plurimi defluūt numeroſitas licꝫ diffuſa videatur ex vndātis copie largitate:vnitas tamen ſeruatur in origine. Auelle radium ſolis a corpore: diuiſionē vnitas non capit. Ab arborefrange ramuꝫ: fructus germiare non poterit. A fonte precide riuum p̄ſciſus areſcit. Sic eccleſia domini luce perfuſa: per totum orbem radios ſuos porrigit. vnum tamen eſt quod vbiqꝫ diffunditur. Hec ille. xxiiij. q. j. loquitur. Figurata eſt autem ip̄a eccleſiaper tunicam domini incōſutilem: que ſortita eſt cuiꝰeſſet. non autem diuiſa Ioh̓. xix. Sicut auteꝫ recedit ab vnitate eccleſie romane ſaluari poteſt: ita recedit ab vnitate capitis ſui: ſcilicꝫ ſummi pōtificis per ſciſma damnari neceſſarium eſt: vt oſtendit