Capitulum.II.
eſt fornicatio quam ſcilicet vis facere. et per ꝯſeq̄nsmalū. ⁊ tādē concluderet: ergo non eſt faciendū. Sꝫaſſumit incōtinēs propoſitōnem ſub vniuerſali paſſionis. ⁊ dicit. Iſta eſt delectatio. cū .ſ. vult fornicari.vnde ꝯcludit: ergo eſſe faciendā. Tercio tollit paſſioꝯſideratōem ꝑ qͣndā īmutatōeꝫ corꝑalē: ex qua ratioquodāmodo ligat̉: ne libere in actu exeat. ſicut etiaꝫſomnꝰ vel ebrietas qͣdam corꝑali trāſmutatōe factaligat vſum rōnis. Et ꝙ hoc ꝯtingat in paſſiōibꝰ ptꝫex hoc ꝙ aliqn̄ cū paſſiōes multū intēdunt̉: hō amittit totaliter vſuꝫ rōnis. Multi em̄ ꝓpter abundātiaꝫhūoris vel ire ſunt ꝯuerſi in inſaniaꝫ. Et ꝓpter huncmodū paſſio trahit ad iudicāduꝫ in ꝑticulari: cōtraſciētiā quā hꝫ in vniuerſali. Sciētia em̄ vniuerſalisꝙͣuis certiſſima ſit: nō hꝫ principalitatē in oꝑatiōe:ſꝫ magꝭ ſciētia ꝑticularꝭ. eo ꝙ oꝑatōes ſunt circa ſingularia. Et ſicut ebriꝰ qn̄qꝫ ꝓfert verba ſignificātiaꝓfundas ſentētias: quas mēte diiudicare nō pōt ꝓpter ebrietatē: ita in paſſiōe exiſtens et ſi ore proferathoc nō eſſe faciendū: tn̄ interiꝰ non ſentit ꝓpter paſſionē ꝙ illud ſit faciendū. Tho. pͥma ſecūde. q. lxxvij.¶ Et nota ꝙ paſſiōes ꝓprie ſunt motꝰ potentiaꝝ aīe.non quidē app̄henſiuaꝝ: vt eſt ſenſus ⁊ intellectus .ſ.appetitiuaꝝ. non tn̄ ſt̓ motꝰ appetitꝰ rōnalis qͥ dr̄ voluntas. ſꝫ appetitꝰ ſenſitiui qͥ dicit̉ ſenſualitas: q̄ diſtinguit̉ in potentiā ꝯcupiſcibilē ⁊ iraſcibilē. Sꝫ cuꝫamor ⁊ gaudiū: triſticia ⁊ ira et hmōi: q̄ proprie ſuntpaſſiōes: attribuūtur deo vel angelis vel ſanctis hominibꝰ: vt ptꝫ in ſcriptura: tūc improprie ⁊ large aſſumunt̉. ⁊ ſignificāt ſimplicē actū volūtatis cū ſimilitudine affectꝰ paſſiōis: ſed abſqꝫ paſſiōe. Et ip̄i quidem motꝰ paſſionū ẜm ſe cōſiderati cum ſint naturales ⁊ ꝯmunes nobis ⁊ brutis: nō faciunt nos virtuoſos vel vicioſos: ſꝫ ẜm ꝙ a ratiōe regulant̉ bn̄ vel male. Et ſciendū ꝙ ip̄i paſſiōes dupl̓r ſe pn̄t hr̄e ad iudiciū rōnis. Uno modo antecedēter. ⁊ ſic cū obnubilent iudiciū rōnis: ex quo depēdet bonitas actꝰ moralis. ⁊ ex impulſu inclinet voluntatē. diminuit bonitatē actꝰ ꝙͣtū ad oꝑa virtuoſa. ac etiā grauitatē peccati ꝙͣtū ad oꝑa vicioſa. Laudabiliꝰ eſt em̄ ꝙ aliquisex iudicio ratōis facit opus charitatis qͣꝫ facere ſolapaſſiōe miſericordie. ⁊ minꝰ peccatū eſt ex paſſiōe peccare qͣꝫ ex malicia: vt dictū eſt. Alio mō ſe hn̄t ꝯſequēter. ⁊ hoc dupl̓r. Uno mō ꝑ modū redūdantie. qꝛ ſcꝫcū ſuꝑior pars aīe intēſe mouet̉ in aliqͥd ſequit̉ motūeius etiā ꝑs inferior. ⁊ ſic paſſio exiſtēs ꝯſeq̄nter ī appetitu ſenſitiuo eſt ſignū intēſionis volūtatis. vn̄ indicat bōitatē maiorē quo ad oꝑa virtuoſa. ⁊ maliciāetiam maiorē quo ad oꝑa vicioſa. Alio mō ꝑ modūelectōis: qn̄ .ſ. homo ex iudicio rōnis eligit affici aliqͣpaſſiōe: vt ꝓmptiꝰ oꝑet̉ cooꝑante appetitu ſenſitiuo.Et ſicut paſſio aīe addit ad bonitatē quo ad virtuoſa opera ⁊ maliciā quo ad vicioſa. Tho. prima ſecunde. q. xxiiij.De paſſione amoris ⁊ multiplici amore: et effectibus amoris.Capitulum. ij.Aſſiones aūt aīe ſuntvndecim. ſex qͥdē in ꝯcupiſcibili potētia .ſ.amor. ⁊ odiū. deſideriū ſeu ꝯcupiſcentia. ⁊fuga. gaudiū ſiue delectatio. ⁊ triſticia ſiue dolor. Iniraſcibili. qͥnqꝫ .ſ. ſpes. ⁊ deſperatio. timor et audacia.⁊ ira: cui nulla paſſio opponit̉. Ꝙ aūt dicātur qͣtuoriuxta illud Boetij de ph̓ica ꝯſolatōe. Gaudia pelle.pelle timorē. ſpemqꝫ fugito: nec dolor aſſit. De qͥbꝰ etiam agit Augꝰ. in. xiiij. de ciui. dei. Hoc ꝓpterea dr̄. qꝛhe ſunt prīcipales. qꝛ ſunt ꝯpletiue ⁊ finales reſpectualiaꝝ paſſionū. ¶ Pro hoꝝ declaratōe eſt ſciendū ꝙ
in motibꝰ appetitiue ꝑtis bonū hꝫ qͣſi virtutē attractiuam. malū aūt virtutē repulſiuā. Bonū ergo primo quidē in potētia appetitiua cauſat qͣndā inclinatiōem ſeu aptitudinē vel cōnaturalitate ad ip̄m bonum qd̓ ꝑtinet ad paſſionē amoris. cui ꝑ ꝯtrariū reſpōdet odiū ex ꝑte mali. Secūdo ſi bonū ſit nonduꝫhabitū dat appetitui motū ad exeq̄ndū bonū amatum. ⁊ hoc ꝑtinet ad paſſionē deſiderij vl̓ ꝯcupiſcētieEt ex oppoſito ex ꝑte mali ē fuga vl̓ abomīatio. Tercio cū adeptū fuerit bonū dat appetitui quietatiōeꝫqͣndā ī ip̄o bono adepto. ⁊ hoc ꝑtinet ad delectatiōeꝫvel gaudiū: cui opponit̉ ex ꝑte mali dolor vl̓ triſticia.In paſſiōibꝰ aūt iraſcibilis p̄ſupponit̉ quidē aptitudo vl̓ inclinatio ad ꝓſeq̄ndū bonū vl̓ fugiēduꝫ malūex ꝯcupiſcibili q̄ abſolutē reſpicit bonū vl̓ malū. Etreſpectu boni nondū adepti eſt ſpes ⁊ deſꝑatio. reſpectu aūt mali nondū īuadētis eſt timor ⁊ audacia. reſpectu aūt boni adepti nō eſt aliqͣ paſſio ī iraſcibili.qꝛ iam nō hꝫ ratio rōnē ardui. ſꝫ ex malo iaꝫ īminētiſequit̉ paſſio ire. Tho. pͥma ſecūde. q. xxiij.Amor eſt prima paſ .§. j.ſionū ⁊ principalis: ex qͣ alie cauſant̉. vt on̄dit Aug. īxiiij. de ciui. dei. Eſt aūt amor aliqͥd ꝑtinēs ad appetitu. Nā amare eſt velle bonū. bonū aūt eſt obiectūappetitꝰ Et ſic ẜm triplicē appetitū qͥ reꝑit̉ in rebꝰ ītriplex amor. Tho. pͥma ſecūde. q. xxvj. Eſt em̄ qͥdaꝫappetitꝰ nō ꝯſeq̄ns app̄henſionē ip̄iꝰ appetētis: ſꝫ alteriꝰ. ⁊ hmōi dr̄ appetitus naͣlis. Res em̄ naͣles appetūt qd̓ eis ꝯuenit ẜm ſuā naturā. nō ꝑ app̄hēſione ꝓpriā: ſed ꝑ app̄hēſionē inſtituētis naturā .i. dei. Aliappetitꝰ eſt ꝯſequēs app̄hēſionē ip̄iꝰ appetētis. nō exiudicio libero: ſꝫ ex neceſſitate. ⁊ talis eſt appetitus ībrutis: qͥ tn̄ in hoībꝰ aliqͥd libertatis ꝑticipat inqͣntum obedit rōni. Eſt ⁊ aliꝰ appetitꝰ ꝯſeq̄ns app̄henſionē appetentis ẜm libeꝝ iudiciuꝫ. ⁊ talis eſt rationalis ſiue intellectualis appetitus qͥ dicitur volūtasIn vnoquoqꝫ aūt hoꝝ appetituuꝫ amor dr̄ id qd̓ eſtprīcipiū motꝰ tendētis in finē amatuꝫ. In appetituaūt naͣli principiuꝫ motꝰ eſt ꝯnaturalitas appetētisad id in quod tēdit. Et iſta ꝯnaturalitas dici poteſtamor naͣlis: ſicut ip̄a ꝯnaturalitas corꝑis grauis adlocū infimū eſt ꝑ grauitatē: et dici pōt amor naͣlis. etſil̓r coactio appetitꝰ ſenſitiui vel volūtatis ad aliqd̓bonū .i. ip̄a ꝯplacētia boni dr̄ amor ſenſitiuꝰ vl̓ intellectualis. Un̄ talis amor nō importat ſeu noīat motum appetitꝰ tendentē in appetibile. nā iſtud ꝑtinetad deſideriū ſiue ꝯcupiſcentiā. Sꝫ noīat motū appetitꝰ quo īmutat̉ ab appetibili vt ei appetibile cōplaceat. Et ſic ip̄a ꝯplacētia appetibilis dr̄ amor. Differunt aūt iſta tria .ſ. amor: dilectio ⁊ charitas. Amorem̄ importat ꝯplacentiā ad rem amatā: ſiue talis cōplacētia ſit in appetitu ſenſitiuo: ſiue in volūtate. etſic eſt cōmunis nobis ⁊ brutis. Dilectio aūt ſupͣ amoreꝫ addit p̄cedentē electōeꝫ vt ip̄m nomē ſonat. ⁊ poteſt ꝯuenire ⁊ bōis ⁊ malis: ꝙuis nō multū in ſcriptura vl̓ a catholicis doctoribꝰ dicat̉ d̓ malis. Charitasautem addit ſupra dilectiōem quādam perfectiōemſeu diuinam infuſionem. vt de pe. diſ. ij. charitas. Eſtaūt cauſa cognitiōis ẜm Tho. prima ſecūde. q. xxvij.Nam bonū app̄henſum a ſenſu mouet appetitū ſenſitiuū. ⁊ apprehenſum ab intellectu mouet voluntatem. Similitudo etiam eſt cauſa amoris. tendit eniꝫin aſſimilatum ſicut in vnuꝫ ſibip̄i. Delectatio etiaꝫvel aliqua alia paſſio que tamen prius procedit abamore cauſat amorem: ſicut et vnum bonuꝫ cauſa eſtalterius. ¶ Nota ꝙ amor eſt via quā itur ad chriſtūad ſupernam patriam. Unde ipſe ait Ioh̓. iij. Omnis qui credit in eū nō perit: ſed habeat vitā eternā.Credere aūt in xp̄m ẜm Aug. eſt credēdo tendere in