Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
91b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.VI.

errare. pro vero quippe approbat falſum. qd̓ erroriseſt ꝓpriū. Hec igitur eſt cauſa pctī: ſed aliquidſequens ad cauſaꝫ .ſ. ad paſſionē vel habitū inclinātem ad peccatū. Scd̓a etiā ignorantia non eſt cauſapctī: ſed cōcomitanter ſe habet ad ip̄m. Un̄ reſtat.tm̄ pͥma eſt cauſa pctī: prout nūc loquimur: quia tollit̓ ſcientiā ꝓhibentē actū peccati. Et hec ignorātianiſi ſit affectata excuſat a tāto. et ſi a toto: ſi ē eorūque qͥs ſcire tenet̉ et ſcire pōt. diſt. xxxvij. §. vltimo.Quod aūt ambro. dicit. grauiſſime peccat ignorat. intelligitur vno vel de ignorātia ſimplicit̓ affectata. vel de ignorantia infidelitatis ẜm tho. Ueldic grauiſſime .i. ꝑiculoſiſſime. qꝛ ignorat morbum querit medicū. Iteꝫ licet tranſeunte reatu p̄ſentiam remaneat ignorantia ẜm ē pͥuatō ſcientie.tamē remanet negligētia ẜm quā ignorantia dr̄ peccatū. Nec ſequit̉ ignorans continue actu peccet. ſꝫſolū quādo eſt tempꝰ acquirendi ſcientiā quā habere tenetur: ſicut in alijs peccatis omiſſiōis. vnde notanter dicit̉. ignorantia mater cūctoꝝ erroꝝ. actis vitanda eſt. diſt. xxxviij. c. j. Et de ip̄a ignorantiamulta habes. in. ij. ꝑte ti. v. c. ix.Quātū ad ſecūdū. i. .§. ij.pctm̄ ex malicia. nota ẜm tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxviij. Opeccatū ex malitia dicitur peccatuꝫ. quod quis facitqͣſi ſcient̓ malum eligens. quia talis id qd̓ ſcit eſſe malum ſpūale. qd̓ eſt malū ſimpliciter. qd̓ bono ſpūalipriuatur. vult ip̄m vt bono tēporali pociat̉. quod totum procedit ex inordinatione volūtatis. quia .ſ. minus bonū magis amat. Nam aliquis eligat patidetrimentū in bono minus amato. ad hoc vult vt potiatur bono magis amato. ſicut cuꝫ vult pati abſciſionem mēbri etiam ſciēter. vt conſeruet vitaꝫ magis amataꝫ. Ideo qn̄ voluntas eſt ita inordinata.aliqd̓ bonuꝫ tēporale plus habitualiter amat: putadiuitias vel voluptates. ꝙͣ ordineꝫ ratōnis vel legisdiuine vel charitatis vel aliqͥd hmōi. ſequitur velit̓ diſpēdiū pati in aliquo ſpūaliuꝫ bonoꝝ. vt potiatur aliquo tꝑali bono. Eſt tamē ī ip̄o ignorātia aliquo modo inqͣtū .ſ. neſcit in ꝑticulari illud maluꝫeſſe ſuſtinendū. ꝓpter cōſuetudinem talis boni. Peccatū ergo ex malicia. cum procedit ex impulſu appetitus ſenſitiui. qd̓ eſt peccare ex paſſione. neqꝫ ex defectu rōis qd̓ eſt peccare ex ignorantia: ſequiturcedit ex ip̄a volūtate. que ex ſeip̄a mouetur ad maluꝫ. Et hoc pōt eſſe triplicit̓. Uno ex habitu maleacqͥſito. Scd̓o ex aliqͣ egritudinali habitudine. Tercio ex remotiōe alicuiꝰ ꝓhibētis. Ꝙͣtū ad pͥmū ē ſciē aliqͥs acqͥrit ſibi habitū vitioſū ex multiplicatōne actuū maloꝝ. inducentē ꝯſuetudinē vertit̉in naturā. Hinc eſt illa mala diſpoſitio habituataſit quaſi ꝯueniens et ſimilis bono. hoc rōne conuenientie tēdit volūtas qͣſi in bonū. quia vnūquodqꝫ ẜm ſe tēdit in id qd̓ eſt ſibi ꝯueniēs. Et ſic peccareex habitu eſt peccare ex malicia. Ꝙͣtum ad ſcd̓m ē ſciendū etiā ſine habitū acqͥſito vitij ꝯtingit aliquēpeccare ex malicia ꝙͣtū ad ſecūdū. Quod procedat neqꝫ ex ignorantia neqꝫ ex paſſiōe. oportet ꝓuniat ex aliquo pͥncipio corrupto in trinſeco qd̓ dicit̉egritudīalis ebetudo. ſicut aliqͥs hꝫ quaſdā naturales inclinatōes ad aliqua p̄dicta ꝓpter corruptōeꝫ nature ip̄iꝰ. Ꝙͣtū ad terciū ſciēdū voluntas aliqn̄ ſetendit in aliqd̓ malū remotōꝫ alicuiꝰ ꝓhibētis: puta. ſi aliquis ꝓhibeat̉. peccare qꝛ. pctm̄ ei ẜm ſe diſpliceat. ſꝫ ꝓpter ſpem vite eterne. vl̓ ꝓpt̓ timorē gehenne: remota ſpe deſꝑatōeꝫ. vel timore p̄ſumptionē.ſequit̉ ex certa malicia quaſi abſqꝫ freno peccet. qd̓ē peccare in ſpm̄ ſctm̄ de quo vitio habes infra ī ſcd̓aꝑte. Et nota pctm̄ ex certa malicia ē grauiꝰ pec-

cato ex infirmitate. ſiue ex paſſione. triplici ratione.Prma qͥdem quia cum peccatum conſiſtat in volūtate. quāto motus peccati eſt magis proprius volūtati: tanto peccatuꝫ ē grauius ceteris paribus. Sedī peccato ex malicia motus ipſius peccati eſt magisꝓprius voluntati. quia ex ſeipſa in malum mouetur. quādo peccatur ex paſſione. quia eſt a quodam extrinſeco impulſaad peccanduꝫ quanto malicia fuerit vehementior tanto peccatum eſt grauius. Undegrego. dicit. Grauius malicia qͣꝫ infirmitate peccatur. de pe. diſ. iij. Sciēdum. Scd̓o quia peccatum exmalicia eſt diuturniꝰ. Nam habitus quo vt in pluribus peccatur ex malicia: eſt qualitas ꝑmanens. Unde aſſimilatur infirmo ꝯtinua infirmitate laboranti. Sꝫ paſſio que inclinat voluntatem ad peccandū:ē qualitas cito tranſiens. vnde aſſimilatur ei qui laborat in infirmitate interpollatim. et ſic cito creditad bonum propoſitum penitens. Ad hoc facit qd̓ dicit̉ de pe. diſ. j. Et vēit. Ubi dicit hiero. Sācti ſi peccāt: coram deo peccāt. quia ſcilicet cito reuertunturad penitentiam. Tercio quia pctm̄ ex malicia eſt periculoſius. ſic peccās male ē diſpoſitꝰ ꝙͣtū ad ip̄mfinē eſt pͥncipiū in oꝑabilibꝰ. Et ſic eiꝰ defectus ē periculoſior qͣꝫ eiꝰ qui ex paſſiōe peccat. cuiꝰ ꝓpoſitūdit ī bonū finē. licꝫ ꝓpoſitū eiꝰ ad horam interrūpat̉.Ad hoc facit de pe. di. iij. Suꝑ tribꝰ. Ubi dicit hiero. Quartū ſcelus eſt agere penitētiam: ſꝫ ſuo ſibiꝯplacere delicto.Peccatū vero ex in .§. iij.firmitate vel paſſione dr̄ ex ſil̓itudīe infirmitatꝭ corporal̓. Corpꝰ em̄ tūc dr̄ infirmū. qn̄ impedit̉ vel debilitat̉ ī executōe ꝓprie oꝑatōis ꝓpter aliquā inordinatōeꝫ partiū corꝑis. ita .ſ. humores mēbra ſubdunt̉ virtuti regitiue motiue corꝑis Sic īfirmitasaīe dr̄. quādo impedit̉ ip̄a in ꝓpria oꝑatōne. ꝓpter inordinationē ꝑtium eius. quę ꝑtes eius ſunt ꝯcupiſcibilis iraſcibilis. que tūc ſunt inordinate: cuꝫ ſubdunt̉ rationi. qd̓ fit paſſiones inſurgētes. Et illeeſt in paſſione cōſtitutus. ſcit peccatū eſſe qd̓ agit. invniuerſali quidē non in ꝑticulari: quia non conſiderat illud in ꝑticulari ꝓpter paſſiōeꝫ impedientē. Impedit aūt paſſio talem cōſiderationem triplicit̓. Primo quidē per quādam abſtractionē. Cum em̄ omēspotētie aīe in vna eſſentia aīe radicēt̉. neceſſe ē qn̄vna potētia intenditur in ſuo actu. altera remittatur. in actu ſuo. vel vt totaliter impediatur. quiaomnis virtus ad plura diſperſa fit minor. Unde ecōuerſo quando intenditur circa vnū minus poteſt adalia diſꝑgi. precipue ſi intenditur intenſe. quia inoperibus aīe animalibus requiritur quedam intenſio. que autem vehementer applicatur ad vnuꝫ. nonpoteſt alteri vehementer attendere. Et ẜm hunc motum per quandā diſtractionem. quādo motus appetitus ſenſitiui fortificatur ẜm quācunqꝫ paſſionem.neceſſe eſt remittatur. vl̓ totaliter impediatur motus proprius appetitus ratōnalis qui eſt voluntas.Scd̓o impeditur talis conſideratio a paſſione contrarietatem: quia plerūqꝫ paſſio inclinat ad contrariū huius qd̓ ſcientia vniuerſalis habet. Un ph̓usdicit in. iij. ethicorū. ſillogiſmus incōtinentis. quiſcilicet vincitur a paſſione. habet quatuor ꝓpoſitiones in mente. Duas vniuerſales quarum vna eſt ratōnis que dicit nullam fornicationem eſſe committēdam quia mala. Alia eſt paſſionis que dicit omnemdelectationem eſſe ſectandam quia bona. Paſſio igitur incontinentis ligat ratōneꝫ. non aſſumit ſub illavniuerſali que dicit nullam fornicatōnem eſſe committendam. Si em̄ ſub illa ſumeret. ſic diceret. Iſta