Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
90b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.V.

dicit. b. tho. vbi ſupra arti. ij. hoc aīa ſeꝑata cognoſcit ſeip̄aꝫ accipere poſſumꝰ qͣlit̓ cognoſcat alias ſubſtātias ſeꝑatas. Et ꝙͣdiu qͥdē eſt aīa corꝑi vnita. vt dictū ē ſupra. intelligit ꝯuertēdo ſe ad fantaſmata. Et ideo nec ſeip̄aꝫ intelligere pōt. niſi inꝙͣtuꝫfit actu intelligēs ſpēs intelligibiles a fantaſmatibꝰ abſtractis. Sed fuerit ſeꝑata. intelligituertendo ſe ad fantaſmata: ſꝫ ad ea que ſunt ẜm ſe intelligibilia. Un̄ ſeip̄aꝫ ſeip̄aꝫ intelliget. Eſt aūtmūe om̄i ſb̓ſtantie ſeꝑate intelligit id qd̓ ē ītra ſe.id qd̓ ē ſupra ſe. modū ſubſtātie. Sic intelligituraliqͥd ẜm ē ī intelligēte. Eſt auteꝫ aliqͥd in altero.per modū eiꝰ in quo eſt. Mōdꝰ aūt ſubſtātie aīe ſeꝑate. eſt infra modū ſubſtātie angelice: ſꝫ ē ꝯformisaliaꝝ aīaꝝ ſeꝑataꝝ. ideo vt dictū ē. habet aīa ſeparata cognitōꝫ perfectā de alijs aīabꝰ ſeꝑatis: ſed imꝑfectā de angelis. Ultima aūt felicitas hoīs cōſiſtitin perfecta cognitōe ſolius dei. niſi per gr̄aꝫ videri pōt. In cognitiōe aūt aliaꝝ ſubſtātiaꝝ ſeꝑatarūcōſiſtit magna felicitas. Si tn̄ perfecte ꝯgnoſcantur.qd̓ tn̄ cōtingit naturali ꝯgnitōe in aīabo ſeparatꝭ.nectamē eſt vtlima: etiā ſi eſſet ꝑfecta. vt poſuerūt ph̓i et ideo falſuꝫ dixerūt. Aīa ſeꝑata ꝯgnoſcit oīa naturalia ſtatiꝫ. ſi eſſet. ſeq̄ret̉ hoīesfruſtra ſtuderēt ad rerū ſciētiā cāpeſcēdā. qd̓ ē incōueniēs dicere. Pro cuiꝰ declaratōe dicit ſctūs Tho.Ubi ſupra arti. iij. aīa ſeꝑata ītelligit per ſpēs exinfluētia diuini lumīs. ſicut angeli. Sꝫ tn̄ qꝛ naturaaīe ē infra naturā angeli. cui ille modꝰ ē cōnaturalis. ideo aīa ſeꝑata per hmōi ſpēs hꝫ perfectā rerūcognitiōeꝫ: ſꝫ qͣſi in ꝯmūi cōfuſaꝫ. Sicut angeli ſehn̄t ad ꝑfectā reꝝ cognitōeꝫ naturaliū hmōi ſpēs:ita aīe ſeparate ad imperfectaꝝ rerū eaꝝ cognitōꝫ etcōfuſionē. Ergo angeli hn̄t perfectā ꝯgnitōꝫ oīm naturaliū per ſpes. qꝛ oīa fecit deus in ꝓprijs naturisfecit in intelligētia angelica. ẜm Aug. ſuꝑ Gen̄. Aīeaūt ſeꝑate etiā perfecte. certā ꝓpriā: ſed cōfuſaꝫ cōmunē de oībꝰ naturalibꝰ cognitiōeꝫ hn̄t. Et ideo fruſtra hic laborat̉ ad habēdā ſcīam: qꝛ ſcīa acquiſita ſtudiū. ē ꝓpria perfecta cōfuſa vt illa.Futura aūt nec angeli nec demones. nec aīe ſeparatecognoſcūt. niſi vl̓ in ſuis cauſis vl̓ per reuelatōeꝫ. nonaūt cognitōne naturali per ſpēs inditas. Aīe ſeparate cognoſcūt aliqͣ ſingularia vn̄ diues ī inferno dixit. habeo quīqꝫ frēs ⁊cͣ Luc̄. xvj. Non tn̄ oīa cognoſcūt ſingularia. etiā p̄ſentia. Pro cuiꝰ declaratōe dic̄b. tho. vbi ſupͣ arti. iiij. eſt duplex modꝰ intelligēdi. Unꝰ per abſtractōeꝫ a fantaſmatibꝰ. hūc mo pn̄t cognoſci ſingularia ab aīa directe: ſꝫ indirecte vt dictū ē ſupra. Aliꝰ modꝰ ē per influētiā ſpecieꝝ a d̓o. Et per iſtū modū. intellectꝰ pōt ꝯgnoſcereſingl̓aria. Sicut em̄ deꝰ inqͣꝫtū eſt oīm vniuerſaliū indiuidualiū pͥncipioꝝ. ꝯgnoſcit oīa vniu̓ſalia ſingularia: ita ſubſtātie ſeꝑate a corꝑibꝰ ſpēs que ſūtꝑticipate ſil̓itudines diuīe eſſentie. pn̄t cognoſcē ſingularia. In hoc tn̄ eſt differētia inter angelos aīasſeꝑatas: qꝛ angeli hmōi ſpēs non ſolū naturas rerūin ſpāli cognoſcere poſſunt. Sed etiam ſingularia ſt̓ſpeciebꝰ contenta. Sed anime ſeparate habent ꝯfuſam cognitioneꝫ naturalium per ſpecies. Et ideopoſſunt cognoſcere ſingularia. niſi illa ad quodāmodo. determinant̉ ad habet aliquam habitudīeꝫquā non habet ad alia: vl̓ precedentē cognitionē.vel aliquaꝫ affectionem. vel per naturaleꝫ aut diuinam ordinationem: quia omne quod recipit̉ in aliquo. determinat̉ in eo modum recipientis.Aīa ſeparata retinꝫᵐ. §. ij.ſibi habitus ſcīe hic acquiſite: ſed non remanet act

ẜm eundem modum ſciendi. Primuꝫ ſic declarat. bTho. vbi ſupra arti. v. Scientia eſt in intellectu. quieſt locus ſpecierū. vt dicitur in. iij. de anima. Et ideoꝙͣuis ſciētia hic acquiratur ex ſenſibilibꝰ. et per cōſequens ex viribus ſenſitiuis quaruꝫ illa ſunt obiecta.oportet habitus ſcientie acqͥſite ſit partim in ip̄ointellectu. et ꝑtim in viribus ſenſitiuis. Et hoc poteſt conſiderari ex ip̄is actibus ex quibꝰ acquirit̉ ſciētia. Nam habitus ſunt ſimiles actibus ex quibꝰ acquirūtur. vt dicitur in. ij. ethicoꝝ. Actus aūt intellectus ex quibus ſcientia acquiritur. ſunt per cōuerſionem ad fantaſmata que ſunt in viribus ſenſitiuis.Sicut ergo actus intellectus principaliter quidē etformaliter eſt in ipſo intellectu. materialiter autem diſpoſit iue in viribus. Idem dicendū ē de habitu.ſ. qͣꝫtū ad id quod aliquid pn̄tis ſciētie. habet ininferioribus viribus. remanebit in aīa ſeparataqͣꝫtum aūt ad id habet eſſe in intellectu. neceſſe eſtvt maneat. qꝛ talis forma intellectꝰ. nec ſe corrūpipōt ſicut corrūpitur aliqͥd a ſuo ꝯtrario. vt frigiduꝫa calido: quia ſpeciebꝰ intelligibilibꝰ que ſunt in intellectu poſſibili ſeu intentione intelligibili nil ētrar ium. precipue ꝙͣtum ad ſimplicium intelligentiam. ſcilicet eiꝰ quid eſt. Nec per accidēs corrumpipoteſt talis forma. ſcilicet per corruptioneꝫ ſubiecti:quia ſubiectum ſcientie quod eſt intellectꝰ eſt incorcorruptibile. quod autem apoſtolus. j. ad Corinth̓.xiij. dicit. ſciētia deſtruet̉. intelligitur qͣꝫtū ad actūqui nunc eſt. quia. ſcilicet intelligendo per ſpecies intelligit a ſenſibilibus abſtractaſ. Et ſicut aliquis minus bonus ẜm ſtaturam corporis erit maior aliquomagis bono. ita nihil prohibet aliquem minus bonum aliquam habere ſcientiam. quā non habet magis bonus. ſed tamen nullius momenti eſt in comꝑaratione ad alias prerogatiuas qͣs meliores habebūt Ꝙtum vero ad actum habituū hic acquiſitorum.de ſcientijs. non erit idem modus intelligendi nūceſt. ẜm ergo ſpecies intelligibiles hic acquiſitas anima ſeparata intelligere poteſt: que prius intellexerat. non tamen eodem modo. ſcilicet per conuerſionēad fantaſmata: ſed per conuenientem moduꝫ animeſeparate. bea. thomas vbi ſupra arti. vj.Anima ſeparata.§. iij.ẜm naturalem ꝯgnitionem de qua hic agitur. quemunis eſt ſaluatis et damnatis: in alia vita non cognoſcit que hic aguntur particularia ẜm beatū tho.vbi ſupra articulo. viij. Et huius eſt. qꝛ anima ſeparata per hoc cognoſcit ſingularia. quodāmodoeſt determinata ad illa per veſtigium alicuius precedentis cognitionis vel affectionis: vel per diuinaā ordinationem. Anime autem mortuorum ẜm ordinationē diuinā. ẜm modū eſſendi. ſegregate ſunt a ꝯuerſationē viuentiū. ꝯiūcte ꝯuerſationi ſubſtantiaruꝫſpūaliū. que ſunt a corꝑe ſeꝑate. Un̄ apud nos agūtur ignorāt. Et hāc rōem aſſignat greg. in. viij. mora.Tractans illud Iob. Siue fuerint filij eius nobilesſiue ignobiles ignorant. Ubi ſic dicit. Mortui vitamin carne viuentiū poſt eos qualiter hic diſponat̉ ignorant. quia vita ſpūs longe eſt a vita carnis. ſicutcorporea et incorporea diuerſa ſunt genera: ita ſuntdiſtincta cognitione. Si autē obijciatur illud Luce. xvj. de diuite epulone qui dixit. Habeo quinqꝫ fratres vt manifeſtetur illis. ne et ipſi veniant in hunclocū tormētoꝝ ⁊cͣ. Et ſic vr̄ habuerit curaꝫ defratribus. et per conſequens cognouerit ſtatum eorum.Reſpondet beatus Thomas anime mortuorumpoſſunt habere curam viuentium. etiam ſi ignorent