Capitulū.XVI.

motus ſenſualitatis ē duplex. Unꝰ eſt qui dr̄ pͥmo pͥmus .ſ. motus ſenſualitatis naturalis. qͥ imaginationē nō ſequit̉. ſed ſolū actōneꝫ naturaliū qͣlitatū. ꝓcedens ex corꝑali diſpoſitōne vel ꝯplexione. Et nullꝰtalis motꝰ ſic ꝓueniēs eſt peccatū. Et rō huius ē. qꝛnō ſubiacēt imꝑio rōnis vel volūtatis. Alius motusſenſualitatis eſt qͥ dr̄ ſcd̓o pͥmus .ſ. qͥ imaginatōnemvel deliberationē ſequit̉. et hic eſt peccatuꝫ. Et ratiohuius eſt. qꝛ talis app̄henſio vel imaginatio ſubiacꝫimꝑio rōnis vel volūtatis. Pōt em̄ rō vl̓ volūtas ꝓhibere vſum vel actū cuiuſlibet potētie app̄henſiueet motū cuiuſlibet organi. et maxime in abſentia ſenſibilis ſcd̓m tactuꝫ. quod ſi nō facit in ſenſualitate ēpctm̄ veniale. Sciendū tn̄ ꝙ motꝰ ſenſualitatis illiciti poſſunt cōſiderari duplicit̓. Uno mō ſigillatimet per ſe. et ſic ſunt in poteſtate nr̄a ⁊ vitare poſſumꝰ.qꝛ quemlibet eoꝝ p̄ueniēdo impedire poſſumꝰ. Aliomō poſſunt ꝯſiderari in generali ſimul oēs. et ſic nonſunt in poteſtate nr̄a. qꝛ dum vni obuiare nitimur:ex alia ꝑte motus illicitus ſurriꝑe poteſt. Cuius ratio eſt. quia nō pōt ſimul intentio volūtatis renitentis ꝯtra diuerſa in actu. ¶ Ꝙ aūt in ſenſualitate nōpoſſit eſſe mortale pctm̄ triplici rōe ꝓbat̉. Primo ſicMortale peccatū hꝫ eſſe in illa potētia ꝑ quā hō pōtſeꝑari a deo. qd̓ patꝫ qꝛ ꝑ peccatū mortale fit ſeꝑatōa deo. ſꝫ ſeꝑari a deo nō eſt ſenſualitatis. ſed rōnis etvoluntatis. Scd̓a rō eſt qꝛ peccatū mortale ſemꝑ ſequit̉ iudiciū ratōnis. ſed motus illiciti ſenſualitatisp̄ueniūt iudiciū rōnis. ergo mortale nullo modo habet eſſe in ſenſualitatē. ſed ī rōne et volūtate. Terciaratio eſt. qꝛ in eadem potētia habet eſſe actus v̓tutiset peccati. ſiue meritū et demeritū. ſꝫ actꝰ v̓tutis ſeumeritū non perficit̉ ꝑ id qd̓ eſt ſenſualitatis ſꝫ magisꝑ id quod eſt rōnis et volūtatis. cuius eſt eligere ⁊ ordinare in finem ergo mortale peccatuꝫ non habꝫ qd̓ſit mortale ex eo ꝙ eſt ſenſualitatis. cuius non eſt ordinare in finē. ſed ex eo ꝙ eſt rationis et voluntatis.cuius eſt auerti ab vltimo fine. hec. b. Tho. ſupͣ ſcd̓mſen. diſ. xxiiij. et in queſtionibus de veritate. q. xxv.Item ſciendum ꝙ ratio ſe poteſt habere ad motꝰillicitos qui fiunt in ſenſualitate tripliciter. vt ſcilicꝫreſiſtens. vt precipiens. vt non impediens. Et pͥmoratio ſe habet vt reſiſtens. ſcilicet quando ipſa ratioet voluntas mōtibus illicitis ſenſualitatis reſiſtuntſcꝫ habendo diſplicentiam de tali motu et conatumad repellendum. et tunc nullū eſt peccatū ſed meritūcorone. ſcꝫ ſi ſit in ſtatu merendi. Scd̓o ſe habet ratōvel voluntas vt p̄cipiens motus illicitos ſenſualitatis: puta cum aliquis ex ꝓpoſito votum cōcupiſcētieexcitat et imperat. Et tunc ſi ſit illicitū in genere peccati mortalis: erit mortale. Tercio ratio vel volūtasſe habent vt non prohibens motus illicitos ſenſualitatis. et tunc talis non prohibens cuꝫ prohibere poſſit: venialit̓ peccat. Dicit̉ aūt facere aliquis illud qd̓nō impedit cū impedire poſſit. hec. b. Tho. vbi ſup.Quartū principale. §. iiij.conſiderandum circa ſenſualitatē eſt duratio ip̄ius.Si em̄ queratur quāto tꝑe motus illiciti ſenſualitatis nobis durēt .ſ. rebellio ſenſualitatis carnis ad ſpiritum. Reſpondetur ꝙ in iſta vita ſenſualitas a p̄dicta corruptione et rebellione liberari non pōt. niſi ꝑdiuinū miraculū. vt fuit in beata virgine. qͥ fuit a fomite miraculoſe liberata. Et ꝙ nullus naturalit̓ valeat liberari a predicta corruptōne. ꝓbatur triplicit̓Ratōe .ſ. ſimilitudine. et ſufficienti diuiſione. ¶ Etrationē quidē ſic Neceſſitatē peccādi ſaltē venialit̓:ꝯſequit̉ neceſſitas moriendi. Sed in hac vita neceſſitas moriendi non tollit̉. ergo nec neceſſitas peccandiſaltem venialiter. Et ſic nec corruptio ſenſualitatis.

ex qua predicta neceſſitas venit. Unde ſicut homonaturaliter moritur nec a mortalitate reduci poteſtniſi miraculoſe. ita naturaliter concupiſcibilis tēditin delectabile. et iraſcibilis in arduum vel difficile.etiam preter ordinem rationis: Non ergo corruptioiſta remoueri poteſt niſi miraculoſe virtute ſupernaturali. ¶ Scd̓o hoc idem ꝓbatur ſimilitudine vl̓ exemplo. Nam ẜm philoſophū. vij. ethicorum. Temꝑatus non caret omnino concupiſcentijs. ſed aliquando vehemētibus cōcupiſcentijs vexatur. quales poſſunt eſſe ī incōtinētes ergo ⁊cͣ. ¶ Tercio ꝓbat̉ idē exſufficiēti diuiſione. videlicꝫ ex ꝑte medici. morbi. medicine et cauſe. Ex ꝑte quideꝫ medici ꝓbātur. Licetdeus ſit potens omnē morbum curare. tamē ẜm orordinem ſue ſapiētie diſpoſuit et voluit. vt oīs morbus vel corruptio in hac vita non curetur. Et hoc ꝓmeliori vt infra patebit. Ex ꝑte v̓o morbi .ſ. culpe vl̓ſequele ꝓbat̉ idē ſic. Licꝫ talis corruptio ſit ꝯtra ſtatū nature pͥmitꝰ inſtitute. eſt tn̄ cōſequēs pͥncipia nature ſibi derelicte. Ex ꝑte quoqꝫ medicine ꝙ talis infectio naturalit̓ nō curet̉. ꝓbat̉ ſic. Licꝫ donū gr̄e qd̓ꝑ xp̄m ꝯfert̉ ſit efficatiꝰ ꝙͣ peccatū pͥmi hoīs. nō tn̄ ordinatur p̄dictū donū ad remouenduꝫ corruptionempredictā. que ē nature ſed ad remouendū culpā perſone. Demū probat̉ hoc idem ex parte finalis cauſe ſic.Deus non debet omnino remouere illud ex quo ſeqͥtur bonum. Sed predicta corruptio eſt vtilis ad ml̓ta. et precipue ad vitandū elatōnis vicium. Ideo cōueuiens eſt vt infirmitas ſenſualitatis maneat etiaꝫpoſt baptiſmū. Propt̓ qd̓ dic̄ Apl̓us. ij. ad Corīth.xij. Ne magnitudo reuelatōnuꝫ extollat me. datus ēmihi ſtimulus carnis mee ⁊c̄. ſicut etiā ſapiens medicus dimittit aliquē morbū non curatum. quia taliscurari nō poſſet ſine periculo maioris morbi. hec. b.tho. in queſtionibꝰ de veritate. q. xxv. ¶ Et notandūꝙ ip̄a cōcupiſcētia in quibuſdam plus in quibuſdaꝫminus inuenitur. Sicut enim eſt de ꝑfectione nature. ita eſt de corruptione eius. Perfectio aūt naturepōt conſiderari dupliciter. Uno modo ꝙͣtum ad rationē ſpeciei. et ſic equaliter in omnibꝰ inuenit̉. Aliomō ex ꝑte indiuidui. et ſic vnus homo in corꝑe ē potentior alio in explendis oꝑatōnibꝰ ſpeciē cōſequentibꝰ. Et in mēte vnꝰ promptior alio ad intelligendūvel ratiocinandū. Similiter eſt de corruptōne fomitis. quia ſi cōſideretur prout infectio nature. ſic ē eqͣliter in omnibꝰ. Sed ſi conſideretur prout eſt infectōperſone. ſic in vno eſt maior qͣꝫ in alio. ſcd̓m ꝙ ꝑ naturalē cōplexionem vel conſuetudinē cōcupiſcibilis vl̓iraſcibilis. vnius ē efficatior ⁊ feruētior ad ſuū actūꝙͣ alterius. Et ẜm hūc modū fomēs poſt baptiſmuꝫdr̄ diminui. inꝙͣtum .ſ. gratia retardat impetum ꝯcupiſcibilis et iraſcibilis in cōtrarios actus inclinans.hec. h. Tho. in ſcripto ſuꝑ. ij. ſenten̄. di. xxxij. ¶ Sciēdum etiam ꝙ concupiſcentia ip̄a qua ſenſualitas eſtcorrupta vt dictū ē. nominat̉ multis modis ẜm Alexan. de ales. ſcd̓a ꝑte ſumme. q. lxxxix. in fi. videlicꝫ dr̄cōcupiſcibilis in ꝑuulis. ſꝫ ꝯcupiſcētia in adultis. Libido aūt cuꝫ inclinat in actū et hoc ex parte ꝯiuncti.id eſt aīe et carnis. Nam prout accipit̉ ex ꝑte aīe dicit̉ viciū inꝙͣtum hꝫ oppoſitōnem ad v̓tutē. Corruptio dr̄ ꝓpt̓ diminutionē boni natural̓. Lāguor ꝓpt̓inueterationē in illa. Et hec tria quo ad bonū. Naꝫquo ad malū dr̄ infirmitas ꝓpter impotentiā reſiſtēdi malis motibꝰ. Feditas ꝓpter inqͥnatōem ſpūaliū.Pronitas ꝓpter inclinationē appetitꝰ ad malū. Sꝓut accipit̉ ex ꝑte carnis. dr̄ lex carnis. qꝛ infligit̉ ip̄icarni ꝓpter peccatū ex lege diuine iuſticie. Dicitur ⁊lex mēbroꝝ. quia dat quandam aptitudinem ad mala que fiunt per membra. Dicitur etiā tirānus quiadn̄atur violent̓ in qͥbuſdā mēbris. Nomīatur ⁊ ſti-