.VII.Capitulū

Unde illud cadit ſub electione. quod ſe habet vt cōcluſio in ſilogiſmo operabilium. finis autem in operabilibus ſe habet vt principium. et non vt concluſio vt dicit ph̓us in. ij. phiſicoruꝫ. Unde finis inꝙͣtuꝫhuiuſmodi. non cadit ſub electionē. Sed contingitꝙ id quod eſt in vna operatione vt finis. in alia operatione ordinat̉ ad aliquid vt ad finem. Et hoc modo ſub electione cadit finis. ſicut in operatione medici ſanitas ſe habet vt finis. Unde hoc non cadit ſubelectione medici: ſed hoc preſupponit tanꝙͣ principium. Sed ſanitas corporis ordinatur ad bonum commune anime. Unde apud eum qui habet curaꝫ de ſalute anime. poteſt ſub electione cadere eſſe ſanum vl̓eſſe infirmum. Nam et apl̓us dicit. Cum infirmor.tunc fortior ſum. ⁊ potens. ij. Corin. xij. Sed vltimusfinis nullo mō ſub electione cadit. Sic̄ etiam id qd̓eſt principium in vna ſcientia vl̓ demonſtratiua. poteſt eſſe concluſio in altera ſcientia vel demonſtration. Sed primuꝫ principium indemonſtrabile in nulla poteſt ſcientia eſſe concluſio. ¶ Eſt etiam electioſolum reſpectu humanorum actuum. quia vt dicitph̓s in. iij. ethicorum. Nullus eligit niſi qd̓ extimatfieri per ipſum. Qd̓ ſic declarat beatus tho. vbi ſupͣart. iiij. Sicut intentio eſt finis. ita electio eoruꝫ queſunt ad finem. Finis autem vel eſt actio vel res aliqͣet cum res aliqua fuerit finis. neceſſe eſt ꝙ aliqua humana actio interueniat. Uel inꝙͣtuꝫ homo facit remillam que eſt finis. ſicut mędicus facit ſanitatem queeſt finis illius. Unde facere ſanitatē dicitur finis medici vel inqͣtū homo aliqua vtitur vel fruitur re queeſt finis. ſicut auaro finis eſt pecunia vel poſſeſſio pecunie. Et eodem modo dicenduꝫ eſt in eo qd̓ eſt ad fineꝫ. quia neceſſe eſt ꝙ illud quod eſt ad finem. vel ſitactio. vel res aliqua. interueniente aliqua actione ꝑquam facit illud quod eſt ad finem vel vtitur eo. ⁊ ſicelectio eſt ſemper humanorum actuum. ¶ Eſt etiaꝫelectio poſſibilium tm̄. Unde ph̓us dicit. iij. ethicoꝝElectio non eſt impoſſibiliuꝫ. Huius ratio eſt ẜm b.Tho. vbi ſupra. arti. v. quia vt dictuꝫ eſt. Electionesnoſtre referuntur ſemper ad actiones noſtras. Ea autem que per nos aguntur ſunt nobis poſſibilia. Unde neceſſe eſt dicere. ꝙ electio non ſit niſi poſſibiliumSimiliter ratio eligendi aliquid eſt. vt ex hoc quodducit ad finem. poſſimus conſequi fineꝫ. Per id autēquod eſt impoſſibile. non poteſt quis conſequi finemCuius ſignū eſt. ꝙ cuꝫ in conſiliando ꝑuenerint homines ad id quod eſt impoſſibile. diſcedunt quaſi nōvalentes vlterius procedere. Uoluntas igitur cōpleta non eſt. niſi de poſſibili. Sed voluntas incompleta que dicitur a quibuſdā velleitas. poteſt eſſe de impoſſibili qꝛ .ſ. vellet illd̓ ſi eēt poſſibile. Et qꝛ electionomīat actū volūtatꝭ det̓minatū ad id qd̓ ē hīc agēdū. Ideo n̄ p̄t eſſe de impoſſibili. Et qd̓ bn̄dictus dicit in regula. ꝙ ſi prelatus aliquid precepit impoſſibile a ſubdito eſt temptandum. Hoc ideo dicit. quiaan aliquid ſit poſſibile vel non. ſubditus non debetſuo iudicio diffinire: ſed in vno quoqꝫ iudicio ſuperioris ſtare. ¶ Electio autem non eſt ex neceſſitate inhomine: quia quod poſſibile eſt non eſſe. non neceſſeeſt eſſe. Huius ratio ex duplici hominis poteſtate accipi poteſt. ẜm beatum Thomam. vbi ſupra arti. vj.Poteſt enim homo velle et non velle. poteſt agere etnon agere. poteſt agere hoc vel illud. et velle hoc velillud. Cuius ratio ex ipſa virtute rationis accipiturQuicquid enim ratio poteſt apprehendere vt bonūin hoc voluntas tendere poteſt. poteſt auteꝫ ratio apprehendere vt bonum. nonſolum hoc quod eſt velle aut agere: ſed etiam hoc quod eſt non velle autnonagere. Et rurſus in omnibus particularibus bo-

nis. poteſt conſiderare rationem boni alicuius. et defectum alicuius boni. quod habet rationem mali.Et ẜm hoc poteſt vnumquodqꝫ horum bonoruꝫ apprehendere. vt eligibile aut fugibile. Solum autemperfectum bonum quod eſt beatitudo. non poteſt ratio apprehendere ſub ratione mali. aut alicuius defectus. et ideo ex neceſſitate homo beatitudinem vult.et non poteſt velle non eſſe beatus. aut eſſe miſer. Electio autem cum non ſit de fine: ſed de his que ſunt adfinem vt dictum eſt. non eſt perfecti boni quod eſt beatitudo: ſed aliquorum particularium bonorum. Etideo homo non ex neceſſitate ſed libere eligit.Circa materia ele.§. ij.ctionis poteſt induci illud pͣs. Beatus quem elegiſtiet aſſumpſiſti inhabitabit in atrijs tuis pͣs. lxiiij. Signanter autem dicit in ſingulari. Beatus quem elegiſti ⁊cͣ. Nam vt dicit ſaluator Math̓. xx. Et iterumxxij. Pauci ſunt electi. Nec eſt cōtra hanc ſententiāillud qd̓ Ioh̓. dicit de electis Apoca. vij. Uidi turbam magnam quā dinumerare nemo poterat. ex omnibus gentibus ſtantes an̄ thronuꝫ. Nam electi etſiin ſe pre multitudine a nobis quaſi innumerabilesſunt: reſpectu tamen reproborum pauci ſunt. Exempli gratia. Sextarius vel ſaccus arene in ſe quaſi innumerabilis eſt reſpectu tamen totius arene marisquid paucum eſt. Sic et electi reſpectu prauoruꝫ pauci ſunt. et iſti demum beati. iuxta illud quod dictumeſt per pͣs. Beatus quē elegiſti ⁊cͣ. Ubi poſſunt notari tres electiones ẜm deum.Prima eſt eternalis ad ſupernā felicitatem. ibi. Beatus quem elegiſti.Scd̓a eſt rationalis ad humanam dignitatem. ibi. ⁊aſſumpſiſti.Tercia eſt virtualis per noſtram voluntatem. ibi. inhabitabit in atrijs tuis.Prima igit̉ electioᵐ. §. iij.eſt dei ab eterno. qua videlicꝫ elegit extoto humanogenere beatificandos in gloria. de qua apoſtolꝰ. adEphe. j. īquit. Benedixit nos deus in benedictioneſpirituali .i. plena benedictōne. in celeſtibus .i. in gloria in chriſto .i. per merita chriſti. ſic̄ elegit nos in ip̄oante mundi conſtitutionem. Qui autem ⁊ quot ſintiſti electi. ſolus ille nouit qui elegit. Unde et in eccleſie oratione dicitur. Soli deo eſt cognitus numeruselectorum in ſuperna felicitate locandus. nos autemetſi ꝑ certitudinem ſcire non poſſumꝰ. per aliqua tamen ſigna data ab ipſo in ſcriptura coniecturare valemus. Et vt hec ſigna in nobis experiantur. hortat̉petrus apoſtolus in ſcd̓a canonica ca. j. dicens. Satagite vt per bona opera certam veſtram vocationeꝫ etelectioneꝫ faciatis. Hec aūt ſigna ſunt tria que notatſapiēs Ecc̄i. xlv. dicens. Elegit euꝫ dn̄s ex omni carneet dedit illi cor ad precepta et legem vite ⁊ diſcipline.Ubi tria nota ſigna huius electionis.Primum eſt abdicatio malarum delectationuꝫ. ibi.Elegit eum dominus ex ōni carne.Scd̓m eſt obſeruatio diuinorum preceptoruꝫ. ibi. dedit illi cor ad precepta.Tercium eſt frequentatio ſacrorum eloquioruꝫ. ibi.legem vite et diſcipline.¶ Ꝙͣtuꝫ ad primum. ꝙͣuis proprie loquatur ſapiēsde moyſe. tn̄ et intelligi poteſt de quolibꝫ alio electo.Unde et hoc canit eccleſia de beato thoma de aquino. et de quibuſdam alijs et vult dicere. ꝙ quem deꝰeligit extra. hit ab omni carne .i. delectatione carnali.delebet inquit dominꝰ ad nōe in figurā omnē carneꝫ.Eſt enim multiplex caro .ſ. leonum. vrſorum. porcoꝝ