Capitulū.V.

Capitulū

bonum ē obiectum voluntatis. Unde ſi ꝓponat̉ aliquod obiectum volūtati quod ſit vniuerſaliter bonum. et ẜm omnem cōſiderationem ex neceſſitate voluntas in illud tenderet ſi aliquid velit. Nō enim poteſt velle oppoſitum. Si auteꝫ proponat̉ ei aliquodobiectum. quod non ẜm omnem conſiderationem ſitbonū non ex neceſſitate voluntas fertur in illud. Etquia defectus cuiuſlibet boni habet rationem nonboni. ideo id ſolum bonum quod eſt perfectum et cuinihil deficit. eſt tale bonum. quod voluntas non poteſt non velle. quod eſt beatitudo. Alia autem particularia bona inꝙͣtuꝫ deficiūt ab aliquo bono poſſūtaccipi vt non bona. et ẜm hanc conſiderationem poſſunt repudiari vel acceptari a voluntate. que poteſtin idem ferri ẜm diuerſas conſiderationes. Sicut em̄intellectus de neceſſitate mouet̉ ab obiecto ꝗd eſt ſꝑet ex neceſſitate verum non ab eo quod poteſt eſſe verum et falſum .ſ. a contingēte. Sic et voluntas a bono perfecto. cui nihil deficit. vult etiam de neceſſitate ea que ſunt ad finem. ſine quibꝰ finis haberi non p̄tvt eſſe. viuere et huiuſmodi. ¶ Et que vult homo exneceſſitate. vult etiam naturaliter. Ꝙͣuis enim volūtas diuidatur contra naturam ſicut vna cauſa cōtraaliam: quedam enim fiunt naturaliter et quedaꝫ voluntarie. Et alius modus cauſandi eſt proprius voluntati. que eſt domina ſuorū actuum. ⁊ habet viamad oppoſita. Alius modus cauſandi eſt proprius nature. que eſt determinata ad vnum nec habet viaꝫ adoppoſitum. Tamen quia voluntas in aliqua naturafundatur. neceſſe eſt ꝙ modus proprius nature ꝙͣtuꝫad aliqͥd ꝑticipet̉ a volūtate. ſic̄ qd̓ eſt prioris cauſisparticipatur a poſteriori. Eſt autem in vnaquaqꝫ reprimum ipſum eſſe quod eſt per naturam. ꝙͣ velle qd̓eſt per voluntatem. Et inde eſt. ꝙ voluntas aliquidvult naturaliter. ⁊ ita determinate. ꝙ non habet viam ad oppoſita. vt beatitudinem bonum in communi eſſe viuere. Et dicitur hic naturale. ẜm ꝙ naturadicitur quelibet ſubſtantia. ⁊ quodlibet ens. Et ẜmhoc dicitur naturale rei. quod conuenit ei ẜm ſuaꝫ ſb̓ſtantiaꝫ. ⁊ hoc eſt qd̓ per ſe ineſt ei. Et ſic accipiendoſemper principium in his que conueniunt rei. oportꝫꝙ ſit naturale. et hoc apparet in intellectu. Nam pͥrcipia naturalis cognitōis ſunt naturaliter nota. Similiter principiuꝫ volitiuorum oportet ꝙ ſit aliquidnaturaliter volitum: et hoc eſt bonum in cōmuni. etvltimus finis. Motus volūtatis cuꝫ ſit a deo vt aprimo mouēte. non tamen eſt motus neceſſarius illeſed cōtingens. niſi in his que naturaliter vult de quibus dictum eſt. Unde ecci. xv. dicitur. ꝙ deus ab initio conſtituit hominem et reliquit eum in manu conſilij ſui. ſcilicꝫ ad volendum vel non volenduꝫ hoc vl̓illud. Pro cuius declaratione dicit beatus. tho. prima ſcd̓e. q. x. arti. iiij. Ut dicit dyoniſius. Ad prouidentiam diuinam non pertinet corrumpere naturaꝫrerum: ſed ſeruare. Unde mouet omnia ẜm eoruꝫ cōditioneꝫ. ita ꝙ ex cauſis neceſſarijs per motionem diuinam. ſequūtur effectus ex neceſſitate. Ex cauſis autem contingentibus conſequūtur effectus contingēter. Quia igitur voluntas eſt actuuꝫ principium nōdeterminatum ad vnum ſed indifferenter ſe habensad multa. ſic deꝰ ip̄a mouet. ꝙ nō eſt ex neceſſitate ipſaꝫ determinat ad vnā: ſed remanet motus eiꝰ cōtingēs et nō neceſſarius. niſi in his ad que nat̉aliter mouet̉. Sꝫ ab appetitu ſenſitiuo cuꝫ mouet̉ volūtas. nōmouet̉ ex neceſſitate. Nā ſi talis ē paſſio in appetituſenſitiuo. ꝙ tollat totaliter vſū rōnis. vt in freneticiset amētibꝰ. tūc actus talis hoīs nō ē actus volūtatis:ſed ſimilis brutorum actibo. Sed nō totaliter abſorbet rationē paſſio. ſicut cum remaneat aliquo modoiudiciuꝫ rationis liberū. ſic et motus volūtatis. Un̄

non neceſſario mouetur ab appetitu per paſſionē. adquod facit quod dicitur. Gen̄. iiij. Sub te erit appetitus eius et tu dominaberis illius.¶ Capitulum. y. De ſcd̓o actu volūtatis qͥ dr̄ fruiRui eſt ſecūdus actꝰelicitꝰ a voluntate. Ubi notandum ẜm b.ITho. pͥma ſcd̓e. q. xj. ꝙ viſio dei inqͣꝫtū ē viſio. eſt actus intellectus. Inꝙtum autem eſt bonumet finis eſt voluntatis obiectuꝫ: et hoc modo eſt eiusfruitio. Et ſic hunc finem cōſequit̉ intellectus vt potentia attingens: volūtas tanꝙͣ potentia mouēs adfinem. et frues fine iam adepto. ¶ Itē nota ẜm tho.vbi ſupͣ. ꝙ in declaratione quā importat fruitio duoſunt .ſ. perceptio ꝯuenientis que pertinet ad apprehēſiuam potentiam. et complacentia eius quod offert̉vt conueniens. et hoc pertinet ad appetitiuā in quaratio delectatōis perficit̉. Pro quorum declaratōnedicit b. tho. in primo ſen. diſ. j. Ubi diffuſe tractaturiſta materia etiaꝫ in textu. ꝙ fruitio ꝯſiſtit in optimaoꝑatione hoīs. cum fruitio ſit vltima felicitas hominis. Felicitas auteꝫ non eſt in habitu: ſed in operatōne ẜm ph̓m. Optima autē operatio hominis eſt operatio intellectus. ad nobiliſſimum obiectum quod ēdeus. Unde ipſa viſio diuinitatis ponit̉ tota ſubſtātia nr̄e beatitudinis. Iuxta illd̓ Ioh̓. xvij. Hec ē vitaet̓na vt cogͦſcāt te ⁊cͣ. Ex ipſa aūt viſione. cū ip̄m viſūnō videat̉ ꝑ ſil̓itudineꝫ ſꝫ ꝑ eſſentiā. efficit̉ quodāmōintra vidētē. et ita ē ꝯprhēſio que ſuccedit ſpei. conſequēs viſionē que ſuccedit fidei. ſicut et ſpes quodāmo generat̉ ex fide. Et ex hoc ꝙ ip̄m viſuꝫ receptū eſtītra vidētē. vnit ſibi ip̄m videntē. vt fiat q̄dā mutuapenetratio ꝑ amorē. Sic̄ dr̄. j. Ioh̓. iiij. Qui manet īcharitate in deo manet ⁊cͣ. Ad vnionē autē maximeꝯueniētis ſequit̉ ſūma delectatio. Et in hoc ꝑficit̉ noſtra felicitas quā nomīat fruitio. Ex ꝑte ſui ꝯplemēti magiſqͣꝫ ex ꝑte pͥncipij. cū includat in ſe quandā delectatōeꝫ. Et ideo ip̄a fruitio eſt actꝰ volūtatis. ⁊ ẜmhabitū charitatis: ꝙͣuis ẜm ordinē ad habitus ⁊ potētias p̄cedētes. Ꝙuis eī ꝯcurrāt ad fruitōeꝫ p̄dictatria .ſ. viſio. cōprehēſio. ⁊ amatio. ꝑficit̉ tn̄ ip̄a in amore. Et alie quidē virtutes ꝯiūgunt nos deo ꝑ moduꝫmeriti ⁊ diſpoſitōis. charitas ꝑ modū ꝑfecte vnionisDāt̉ aut diuerſe diffinitōes eius ẜm diuerſos reſpectꝰ. Et prima eſt ꝙ frui eſt amore inherere rei propter ſe. Hoc dat̉ ꝑ comꝑatōeꝫ ad obiectū ⁊ habitū elicientē actū. Alia eſt auguſti. dicētis. Fruimur cognitis in quibꝰ volūtas delectata cōquieſcit. Hec daturꝑ comꝑationē ad potētiā cuius eſt actus. ẜm ordinēad potentiā precedentē .ſ. cognitioneꝫ quę ꝑtinet adintellectum. Tercia eſt ꝙ frui eſt cum gaudio vti nōſpe: ſed rei iā habite. Hec datur per comparateonemconſequentē actum inꝙͣtum eſt perfectum .ſ. gaudiuꝫde re habita. Nec eſt inconueniens ꝙ de vna re dēturplures diffinitiones. ẜm diuerſas cauſas vel proprietates. Quando autem expͥmeretur totum eſſe rei ẜmomnes cauſas eius. tunc diffinitiones predicte non eſſent niſi vnaQuo fruendum ſit.§. j.Ad quod dicēduꝫ ẜm beatū. tho. vbi ſupra. ꝙ frui aliquo dicitur tripliciter. Uno modo ſicut obiecto. Ethoc modo ſolo deo fruenduꝫ eſt. Et ſic dicit auguſti.ꝙ fruendum eſt ſolum illis rebus que nos beatos faciunt. ſcilicet perſonis diuinis. p. f. ⁊ ſpiritu ſancto. qad bonitateꝫ ipſius dei. ordinatur tota bonitas vniuerſi. ſicut bonitas tocius exercitus ad bonuꝫ ducisScd̓o modo ſicut habitu eliciente actum fruitionis