Capitulū.VI.
O miſer hō. qͣre n̄ diſcis a brutꝭ ꝯtētari de ſtatu tuo ⁊cōditione. credēdo hāc veritate ꝙ melius eſſe nō poſſis ꝙͣ ꝙ te deꝰ fecit. ſiue ſis cecꝰ ſiue mācus. ſiue claudus. ſiue pauꝑ. ſiue ẜuus. ſiue cōtemptꝰ ab alijs. ſiueinfirmus. Quid em̄ eſſe p̄t niſi bonū. et precioſum qd̓deus oꝑat̉ et ꝯcedit. p̄cipue cū dicat ſapiēs. Tu autēdn̄ator dn̄e oīa cū trāquillitate iudicas et cū magnareuerentia diſponis nos Sap̄. xij. Cū ergo oīa hunceffectū habeant. vt q̄rant ꝓpoſſe ꝯſeruatōeꝫ ſui eſſe: ꝑhoc q̄rūt mō ſuo aſſimilari deo. qui habꝫ eſſe vniuerſale et ſꝑ ē. ¶ Tercia ꝑs ſpeculi huius eſt finis ip̄arūreꝝ in creatōne. Dic̄ em̄ Aug. ꝙ oīa fecit deus ꝓpterhoīem. hoīem aūt ꝓpter ſeip̄m. Et vt exēplificat Hugo de ſancto victore. in li. de arra aīe. Fecit deꝰ humanā naturā vt ſpōſam ſuā. ⁊ vt videret ipſa ſpōſa quātū diligeret̉ a ſpōſo: miſit ſibi forſeriuꝫ plenū iocalibꝰAꝑiendo aūt ip̄m forſeriū qd̓ eſt vniuerſum. ꝑ ꝯſideratōeꝫ eiꝰ ī ſup̄mo reꝑis ſeraphin ardētes. cherubinludētes. tronos reuerētes. dn̄atōnes p̄cipiētes. poteſtates inimicos cohercētes. virtutes mirabilia faciētes. principatus ꝓuintias cuſtodientes. archangelosſumma nūciātes. ⁊ rectores dirigētes. angelos hoīescuſtodiētes. Hi oēs ẜm apl̓m ad Heb̓. j. ſunt adminiſtratores ſpūs .ſ. ſpōſe. Alia iocalia ſunt celi et planete. quoꝝ quilibꝫ habet ſuā influētiā. ita vt vna ſtellaſiue planeta aquas trahat ſuꝑ mōtes. et vbi nō dn̄atur ibi putei fieri nō pn̄t. Alius dat influentiā vino.alius oleo. aliꝰ ſapores varios fructibꝰ. ⁊ ſic de alijs.Poſt hec in forſerio reꝑis nō ſolū elemēta. ſꝫ et piſceset aues et beſtias terre. Et oīa (vt ait pͣs. ad dn̄m) ſb̓ieciſti ſb̓ pedibꝰ eiꝰ. Sꝫ certe nō inferiora iocalia ſuntſacramēta ⁊ alia ſpūalia. qͥbus ip̄a aīa ſponſa ꝓficiatꝘuis igit̉ ipſa ſpōſa facieꝫ ſponſi videre nō poſſit. exarra tn̄ ſibi miſſa et tā p̄cioſis iocalibꝰ. et p̄cipue cuꝫſanguinē ſuū effuderit vt ornaret genas eius. ex hacꝯſideratōe videre p̄t tāꝙͣ ꝑ ſpeculū. magnificētiā. largitateꝫ et intimā et viſceroſam eius dilectōeꝫ. Et ſicvidemꝰ nunc deū ꝑ ſpeculū. ſicut videbat apl̓s: dicēs.Nos gloriā dn̄i ſpeculātes .i. vt in ſpeculo glorioſumdeū aſpiciētes: tranſformamur de claritate in claritatem .i. de ꝯgnitione vna ad aliā.Quartum ſpeculū. §. viij.eſt ſcriptura diuinalis. q̄ quidē p̄ſupponit̉ ad deū intuēdū. Si eī nō credideritis nō intelligetis ait dn̄s ꝑIſaiā. In iſto ſpeculo pro tāto videt̉ deus ꝓ quantolocutio eius eſt locutio dei. In ipſa em̄ audiuimꝰ deūloquētē et de ſe nos docētē. Ex auditu aūt et lectionevidet̉ quis in intellectu qd̓ prius nō videbat. Habetaūt iſtud ſpeculū tres ꝑtes. ẜm ꝙ ipſa ſcript̉a veteriset noui teſtamēti trifariā diuidi p̄t. videlicꝫ in libroslegales annectēdo eis ⁊ hyſtoriales. libros ſapiētiales ⁊ libros ꝓphetales. Et in qͣlibet harū ꝑte videmꝰdeū cū ꝑfectōibus ſuis licet obſcure. ¶ Et in ꝑte quidem legali et hyſtoriali videmꝰ deū cū ſua omnipotētia. cū in li. gen̄. agit̉ de creatōne rerū a deo. In exodovidemus eius clemētiaꝫ. cū ppl̓m hebraycū eduxit deduriſſima ẜuitute egypti et cōduxit ꝑ deſertū: paſcēsmāna celeſti. et a multis moleſtijs eos liberauit. Inleuitico on̄dit̉ ꝙ ſit maxima reuerentia. dū ſacrificiamulta et varia voluit ſibi offerri. In lib̓. nūeri deprehendit̉ eius patiētia. dū ip̄o ꝯtra ſe et moyſen ⁊ aarōvicarios eiꝰ iraſcētes et murmurātes eos nō exterminauit. In qͥnto legis libro .ſ. deutro nomij videre pt̄eiꝰ ꝑſeuerātiā. lōganimit̓ eos tolerās vt ꝑuenirēt adcertā repromiſſam. In li. ioſue videbis maximā eiꝰ fidelitatē. in introducēdo ppl̓m illū ī terrā lacte ⁊ melle manātē. ꝓſtratis hītatoribꝰ eiꝰ ꝓut ꝓmiſerat abrahe ⁊ ſemini eius. In li. iudicū manifeſtat̉ iuſticia ſuapunitīa. ex hͦ ꝙ totiēs ppl̓m ſuū hebraycū ſb̓iecit eoꝝ
inimicis finitimis ⁊ in ẜuitutē redegit ꝑ annos pl̓resqͦtiens deū offender̄t. In li. ruth videre potes dei pietatē indeficiētē. qꝛ ruth moabitide et noemi ſocruieiꝰ valde deſolatis et afflictꝭ egregie ꝓuidit. In qͣtuor li. regū cū duobꝰ ꝑalippomenō apparꝫ gr̄a ſua ī electōe dauid ſuꝑ regnū ⁊ ppl̓m ſuū cū dilatōe et exaltatōne ip̄ius. ac etiā ſalomonis. In li. eſdre nota prudētiā ſua. qua eū direxit ad petēdā et obtinēdā licētiaꝫa ciro et dario de reuerſione a babilonia in hieroſolimā cū vaſis ſanctis. In thobia videt̉ dei magnificētia cū ip̄m thobiā depauꝑatū et cecuꝫ ita magnificauit etiā in tꝑalibꝰ. In iudith habes dei magnanimitatē inducēdo ip̄aꝫ ad tam arduū opus .ſ. decapitationis holoferni. Liber heſter tibi demōſtrat quātū deſit diſcretus. laqueū mortis quē p̄parauerat aman ꝯͣmardocheū iniuſte. retorquēs in eū. In li. iob videbis mirabilē dei ꝓuidētia duꝫ ip̄m iob ſine culpa ſuipͥuatū om̄i ſubſtantia. filijs et ſanitate. vxore ⁊ amicis ſubſannātibꝰ. attēdens illa oīa ex dei ordinationeſibi ꝓuenire. gr̄as egit. demūqꝫ deo diſponente oīa rehabuit amiſſa. duplicatāqꝫ ſub̓am. In li. machabeorū reperies magnam tolerātiam et longanimitateꝫ.potius eligētes feni cibo veſci et mori in bello. ꝙͣ ꝑticipes fieri trāſgreſſionis legis. ¶ In nouo teſtamētoin lege .ſ. euāgelica ꝑ totū videbis deū ſumme ad nosbeniuolū. Nā in pͥncipio mathei vides eū ꝓpter noshoīem factū. ex virgine tn̄ generatū. Marcus tibi eūon̄dit vt nr̄m doctorē et p̄dicatorē. tanqͣꝫ leonē clamātē in deſerto. Lucas tibi inſinuat nr̄m redēptorē tāꝙͣvitulū in paſſione oblatū. Ioh̓es v̓o tanꝙͣ nr̄m p̄miatorē vt aquila volās in celū. Actus apl̓oꝝ hyſtoriales. medicinalibꝰ exemplis ip̄m deū nos iuuare oſtēdūt. ¶ Scd̓a ꝑs huiꝰ ſpeculi videlicꝫ libroꝝ ſapiētialiū. videre nos faciūt deū ſapientiſſimū. Et in ꝓuerbijs quidē docet ſapientiā ſeu ꝓuidētiā yconomicaꝫquēlibꝫ vt filiū in moribꝰ inſtruēs. Incipiētes a muliere mala .ſ. ꝯcupiſcētia vel doctrina heretica. vel gētiliū ſcientia cautos reddens. In eccleſiaſten docetſapīam monaſticā ſe regulātē et ad mūdi ꝯtemptumꝓficiētes inducēs. In cantico cāticoꝝ docet ſapiētiāheroicaꝫ ſeu guſtatiuā ꝑ v̓ba ſuauia et amoris plenavt inter ſpōſum et ſpōſam ꝑfectos erigēs. In li. ſapīeSapiētiā ſeu prudentiā regēdi alios docet. Diligiteinquit iuſticiā qͥ iudicatis terrā. Cognitōeꝫ veri deicuꝫ ſapore neceſſariā on̄dēs. In eccl̓iaſtico videt̉. qm̄oīs ſapīa a dn̄o deo ē et cū illo fuit ⁊ ē an̄ euū. Epl̓eqͦꝫapl̓oꝝ petri ⁊ pauli. ioh̓is. iacobi. ⁊ thadei que correſpōdet ſapiētialibus libris. ſapīa diuina ꝑiter ⁊ hūana plene ſūt. Et qꝛ oīs ſapīa ab ip̄o deo ſapiētiſſimoē. Iō dic̄ Iacobꝰ. jͣ. c. Siqͥs vr̄m indiget ſapīaꝫ poſtulet a deo qͥ dat oībꝰ affluent̓. ¶ Tercia ꝑs huius ſpeculi ſūt libri ꝓphetales. qͥ etiā deū nos videre faciuntEt li. qͥdē yſa. videre poſſumꝰ ip̄m deū benigniſſimūex vocatōe gētiū frequētiſſime ibi p̄nunciata ex ſuſceptōne finali iudeoꝝ ī fine reuertētiuꝫ. In Hieremia.videmꝰ eū ſeueꝝ et rigidū frequēter. videlicꝫ cōminātē captiuitatē illius ppl̓i in babiloniā ꝓpter pctā eorū ⁊ tādē exequentē. In Ezechiele. videmꝰ eius equitatem. quia et veniaꝫ ꝓmittit peccatori reuertenti. ⁊penam iuſto ſe ab eo auertēti. In daniele. videtur ip̄eeē cunctorū futuroꝝ p̄ſcius. ⁊ dn̄ium vniuerſale obtinere ſuꝑ oīa regna mūdi. eaqꝫ dare ⁊ mutare. ẜm bn̄placitū ſuū. In pſalterio oſtēdit ſe placabilem et exorabilē petentibus eum ac multū liberalē. In duodecim ꝓphetꝭ minoribus lux veritatis eiꝰ maxime apparet ex. xij. radijs fidei .i. articulis ibi cōprehenſis. Inꝓphetia vero apocalipſis Ioh̓is oſtenditur eius trenēda maieſtas in plagis ab eo īmiſſis. Et ſic ꝑ iſtudſpeculū videmꝰ nūc deū et ſi obſcure tn̄ ml̓tifarie Un̄Gre. dic̄ in. ij. moral̓. ꝙ ſcript̉a ſacͣ apte dr̄ ſpeculum.