Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
30b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.III.

cogͦnerūt vel ſcripſerūt reſpectu v̓tutū ignotaꝝ. etnunꝙͣ ſcient̉ ab hoībꝰ. pulchritudo etiā ip̄aꝝ mirabilis eſt. Et vt melius intelligas. ꝯſidera infimū elemētoꝝ .ſ. terrā. que videat̉ deforis turpis. in viſceribꝰſuis ē ſpecioſiſſīa v̓tuoſiſſima. Si t̓ra ī ſe hr̄etmagnas v̓tutes pulchritudines abſcōſas. vn̄ ex eapoſſēt educi metalla. auꝝ .ſ. argētū. ſtānū. es. auricalcū. ferrū. plūbū. Un̄ formāt̉ ſuauia īſtrumēta organoꝝ. tibiaꝝ. cymbaloꝝ. cāpanaꝝ. hmōi. Ex radicibꝰ t̓re egrediūt̉ illa ligna de qͥbꝰ fiūt ſuauia īſtrumēta. vt leuta. cithara. lire. violę. bifferi. alia. Et ex metall̓ lignis natis ē t̓ra ꝯpingūt̉ dulcia ꝯſalteria. arpe et alia. O quot pulcri flores naſcunt̉ de terra. roſelilia. viole. ꝙͣpulcri et ſuaues fructus. Quanta differentia. ſuauia vina vernatia maluetica. greca tribianica. muſcatella. alba. rubea. potētia et debilia confert nob̓. Quot genera bladoꝝ. Quot aromata colligunt̉ ex ea. Cinamomū et balſamum aromatizanscanella. mirra. nardus. crocus. piper. zinziber. nūcesmuſcate. gariofoli. zucharū alia ml̓ta. ergo terra ita eſt turpis vt apparet. in ſe habeat tot pulcratot v̓tuoſa. Et tn̄ ita vilis ē pedibꝰ calcamꝰ. et oīsturpitudo et putrēdo in ꝓijcit̉ et in ipſaꝫ cōuertit̉Uiliſſima ē terra inter oēs creaturas. ſꝫ nobiliſſimaẜm noſtrā capacitatē. tot pulcra ex ſe ꝓducēs. Et intātū nobilis affectꝰ nr̄ deceptꝰ videt̉ aliud querere ꝙͣ res ip̄iꝰ terre. Si ergo terra eſt ita nobilis. pulcra. vtilis cōcupiſcibilis. quāto nobilior eſt aqͣ queip̄a ē p̄cioſior. Et aer ꝑfectior aqua. et ignis aere. Etceli multonobiliores. pulcriores. et virtuoſiores elemētis ſunt. Cōſiderat inde mēs in ſpeculo rōnis qm̄oīs virtus pulcritudo effectus alicuiꝰ. eſt nobilius ꝑfectius in ſua cauſa. Et ideo deus ſit oīm cauſavidetꝭ qm̄ ẜm Boetiū de philoſophica conſolationeMūdū mēte gerēs ſimiliqꝫ ymagine formās pulcꝝpulcerrimus ipſe. Hac rōne motꝰ ſapiēs oſtendit vanitatē et ſtulticiā gētiliū qui creaturas deos putauerūt ex pulcritudine et v̓tute eaꝝ inſpecta. ip̄e verꝰdeꝰ pulcerrimꝰ ſit. et pulcritudinē et virtutē cunctisrebꝰ ip̄e tradiderit. Un̄ dicit. Uani ſunt oēs hoīes inquibꝰ ſubeſt ſciētia dei .i. vera cognitio de deo. Etſequit̉. et de his que vident̉ bona potuerūt intelligere qui ē. nec oꝑibus attendētes agnou erūt quiseſſet artifex. ſꝫ aut ignē. aut ſpiritū. aut citatū aeremaut gyrū ſtellaꝝ. aut nimiaꝫ aquā. aut ſolē. aut lunārectores orbis terraꝝ deos putauerūt. quoꝝ ſi ſpeciedelectati deos putauerūt. ſciant quanto his dn̄atoreoꝝ ſpecioſior eſt. Speciei em̄ generator hec omniaconſtituit. Aut ſi virtutē et opera eoꝝ mirati ſunt. intelligant ab ipſis qm̄ qui hec cōſtituit: fortior ē illisA magnitudine em̄ ſpeciei et creature: cognoſcibilit̓poterit eorū creator videri. hec oīa ſapīe. xiij. Tercia ꝑs huius ſpeculi eſt formata ex motu reꝝ. Oīaem̄ creata aliquo mouent̉. Iuxta illud Boetij.Stabiliſqꝫ manēs dans cuncta moueri. Mouēt̉ em̄aliqua generationē et corruptionē forme ſubſtātialis. puta elemēta et elementata. Alia mutationemqualitatis accidētalis. vt cuꝫ quis mouet̉ ſeu mutat̉de calido in frigidū. ecōuerſo. de ſano in infirmum.de bono in malū et ecōuerſo. vel de etate in etateꝫ. vtde iuuene in ſeneꝫ. Mouent̉ alia localiter ſicut aīaliaet corꝑa celeſtia. In his igit̉ motibꝰ corꝑalibꝰ. cuꝫ nilpoſſit moue̓ ſeipſū. ſꝫ qd̓ mouet̉ ab alio mouet̉. ſic̄aīalia mouentur ex motu celi celi mouent̉ ad motūāgeli angelꝰ ad motū alteriꝰ. ſit ꝓcede̓ ī infinitu. oportꝫ deuenire ad vnū pͥmū motorē. oīa mouet ipſe immobilis ꝑſeuerat. Et hic eſt verꝰ deus dn̄snoſter. Qui dixit Malachic. iij. Ego deus et non mutor. Et ſic videmus nūc deū ſpeculū rationis dicteīternal̓. vt poſſimꝰ dicere illd̓. ij. Petri. j. c. Specula

tores facti illius magnitudinis glorie .i. ex ſpeculo rationis facti ſumꝰ vidētes magnitudinē dei glorioſi.Terciū ſpeculumᵐ. §. vij.eſt creatura corꝑalis. Sic̄ em̄ celi enarrāt gloriā dei.ita alia inferiora ip̄m nobis manifeſtāt. Et hoc ſpeculū habet tres ꝑtes vn̄ deū videamꝰ. Et prima ē ordo creaturaꝝ ꝑſeueratōe. Secūda eſt actio eaꝝ inſui ꝯſeruatōe. Tercia eſt finis eaꝝ in creatōe. Ordo vniuerſi eſt mirabilis. ita ex hoc intēta reꝝ varietate. ſic ordinata cogat̉ affirmare vnā eſſe ꝓuidētiā. que cūcta diſponit. et hic ē deꝰ. Et qꝛ ſapiētis eſtordinare ẜm ph̓m. Ideo maximus ordo vniuerſi on̄dit maximā eius ſapīam. ꝓpter quod dic̄ pͣs. Magndn̄s et magna virtus eius ſapiētie eiꝰ eſt numerꝰReꝑit̉ aut in iſtis rebꝰ creatis ſoluꝫ ordo ſitual̓:ſꝫ etiā tꝑalis et potētialis. Et ordo quidē ſitualis ſiue localis in hoc apparet. qꝛ quelibet creatura tenetlocū ſuū ẜm dignitatē ſuā. terra et terrena ſic̄ viliora ī ymis locata ſunt. Aqua vt dignior altiꝰ eminet. diuina tn̄ ſapiētia arena maris et t̓minus ſtatuit̉vt vltra ꝓgrediat̉ ad diluēdā terrā. Aer vt ꝑfectior aque eminet. Et ignis ita actiuus et calidꝰ a nob̓elōgat̉ ſuꝑ alia ſituatus. Celi incorruptibiles. Sol.luna et ſtelle lucētes in ſuis ſperis altiſſime collocateſunt. Et celū empireū nobiliſſimuꝫ vbi gaudēt ſancti xp̄o: ſup̄mū oīm corpoꝝ eſt. Hn̄t etiā iſta corꝑalia ordinē tꝑis ſui. ꝓpter qd̓ dr̄ Eccͣs. Om̄ia tēpus habēt et ſuis ſpacijs tranſeūt vniuerſa ſub ſole. Ordinatiſſime em̄ ſol facit curſuꝫ ſuū ſigna zodiaci infra an integꝝ. Et ſic trāſeūt tꝑa veris. eſtatis. autumni.hyemis effectibꝰ ſuis. Trāſeunt et dies naturaleseadē tꝑis menſura ad motū pͥmi mobilis ꝯpletū. vn̄pͣs. Ordinatōe tua ꝑſeuerat dies: qm̄ oīa ſeruiūt tibiet ea que in hyeme mortua videbant̉: in vere reuiuiſcūt annuatim et in eſtate fructificāt. Ordo qͦꝫ potētial̓ in ip̄is rebus eſt aſpiciēdus. minor poteſtas influit in maiorē virtutē. ſic̄ nec ineſt ſuprapoſita loco. em̄ terra influit in celū: ſed celū in elemēta. Sic etiā in corꝑe hūano. quodlibet mēbrū eſt ſuoloco ꝯgrue ordinatū. potētie ſuꝑiores īfluūt ī īferiores. Sic ſapīa diuina diſponit oīa ſuauit̉ Sap̄. vij. Scd̓a ꝑs huiꝰ ſpeculi .ſ. creature corꝑalis. eſt actusquē habēt ſiue effectus ipſe creature ex ꝯſeruatōe ſuieſſe. Omne em̄ animal vitā tueri laborat. Et omniscreatura quantū poteſt: ſuam libertatem et ꝓprietatem defendit. Et lapis iactus in altum ex violētia adterraꝫ reuertitur ꝙͣcitius vbi meliꝰ conſeruat̉. Auespiſces. et beſtie terre. et minimi vermiculi fugiūt propoſſe ne capiantur. nec eſt aliqua creatura que appetat mutare ſtatum ſuū et ꝯditionē. Uermis em̄ nondeſiderat muſca eſſe nec formica canis. Quieſcit piſcis in aqua: in quā ingredi fugiunt cetera animaliaNeſcit ſerpēs appetere ſe eſſe leoneꝫ aut hominē. Ettotū hoc. qꝛ creature non videt̉ poſſe eſſe melius. ſeumaiorē habere ꝑfectionē in ſpecie ſua. ꝙͣ illam quamdedit ſibi deus. Quod em̄ nobis vile videt̉. cuꝫ a deofactū ſit. p̄cioſum eſt. Un̄ dr̄ Gen̄. j. Uidit deus cuncta fecerat. et erāt valde bona. Et ſi cūcta erāt bona ergo bonꝰ erat aſpis. bonꝰ eſt draco. bonꝰ ē vrſusbona eſt aranea et ſcorpio. bona eſt formica. bonus ēculex et pulex. bonus eſt equꝰ. leo capra. et bonꝰ ēbonus erat angelus. Omnia iſta et alia bona ſunt inſui natura. et ſi aliquando propter defectum noſtruꝫnobis nociua. Contētatur em̄ vnaqueqꝫ creatura debonitate ſibi conceſſa. et eam ꝓpoſſe conſeruat. Solus angelus et homo qui plus acceperunt bonitatisplus oſtenderunt et oſtendunt ingratitudinis. deſiderādo ſtatū mutare deo ſimilē. Et ſic qͦtidieꝙͣ ī eodē ſtatu ꝑmanꝫ. ſꝫ ſꝑ ꝑuigil et auidꝰ ad mutādū