Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
24b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.II.

gelica ad obiectum qd̓ repreſentat. Et ſic cogitatiomea vel angelica poteſt cognoſci videri ab angelo.vt verbi gr̄a. Sicut ille qui videt ſpeciē alicuius rei īoculo alterius. et mediante illa ſpecie habet aliquaꝫnoticiam de re cuius eſt ſpecies. Sic angelus videnscogitatōnem alicuius in mente noſtra vel angelica.cognoſcit et videt rem cuius ē cogitatō. vel quaꝫ illacogitatō repreſentat. Nota tn̄ differentiā inter illuꝫqui videt cogitatōnem alicuius rei in mente alteriꝰ.quia non habet rem de qua eſt cogitatō immediato obiecto. ſed ip̄am cogitatōneꝫ. et mediante cogitatione habet aliquam noticiam de re cuius eſt cogitatio. Sicut dictum eſt de illo qui videt ſpeciē alicuiꝰrei in oculo alterius. et mediante illa ſpecie habꝫ aliquam noticiā de re cuius eſt ſpecies. Ille autem cuiꝰcogitatō videtur habererem. de qua ē illa cogitatio immediato obiecto. et videt illam rem de qua ē cogitatio: ſicut ille videt rem immediate viſione corporali. perfectius videt. et aliquid pōt cognoſcerede ea. puta quāta ſit vel aliquid tale. quod poteſtcognoſcere ille qui videt eam mediante ſpecie exiſtēte in oculo alterius. Ita etiam ille qui videt rem intellectualiter in mente actum ſuum cogitandi ꝑfetius. et plura nouit de illa re ꝙͣ ille. qui videt̉ eaꝫ mediante cogitatōne exiſtente in altero. Et ſic ꝙͣuis angelus cognoſcat cogitatōnem noſtram vel angelicā.tn̄ cogitatis tam nr̄a qͣꝫ angelica. pōt latere aliquemangelū. ꝙͣtuꝫ ad hoc non ita ꝑfecte videt rem illā.de qua eſt cogitatō videndo cogitatōnem in altero.ſicut ille cuius eſt cogitatō. Tercio modo pōtꝑari cogitatō nr̄a vel angelica ad effectū quē inclīat.Et tūc dico. voluntas pōt dupliciter cōſiderari .ſ.vt habitualiter volens. et vt actualit̓ volens. Primomodo voluntas pōt cōſiderari vt habitualit̓ volēs.et ſic cogitatō nr̄a vel etiaꝫ angelica. latet quēcunqꝫintellectū creatū. etiā ip̄m cogitantē. qꝛ .ſ. nullꝰ intellectus creatus videt. qͥd in futuꝝ velit volūtas de eoquod modo cogitatur. ad quē finem debeat in poſte vti. Scd̓o modo pōt cōſiderari voluntas vt actualiter volens. et intendens aliqͥd aſſequi ipſamgitatōnem et rem cogitatā: et tūc cogitatio talis aliquo modo patet aliquo modo latet. Uerbi gratia.vt ſi aliquis cogitet de lapide volens actu vti eo adꝓijciendum ad auem. tunc dato non lateat angelūipſa cogitatio. ꝙͣtum ad hoc eſt quedam forma inherēs voluntati. nec lateat ip̄m etiā habitudo vniꝰad alteꝝ. quin ſciat illud qd̓ vult voluntas. eſt lapis: tn̄ poteſt latere angelū habitudo vniꝰ ad alteꝝ.ſ. neſciat ad quem finem voluntas vult rem cogitatam. Verbi gratia. Licet videat voluntatē velle lapidem de quo cogitat intellectus meus. poteſt tamēignorare rationem vel fineꝫ quare voluntas vult lapidem. vtrū .ſ. adꝑijciendū ad auē. vel ad inimicum.vel ad edificandū. Et ſic qn̄ idem effectus pōt ꝓuenire ex multis cauſis. non oportet ſcito effectū. ſcire exqua cauſa venit. Et ſic eſt in ꝓpoſito ſicut patet. hecdoctor ſubtilis .i. ſcotus. et mgr̄ Herueus. brito ordinis predicatoruꝫ. Cogitatō peccati fit quatuorcauſas .ſ. vel ad cognoſcendū. cauendū. delectanduꝫ.perpetrāduꝫ. Primo cogitatō peccati fit aliqn̄ ſoluꝫad cognoſcendum. Sicut quis vult diſputare velp̄dicare de peccato. et ideo oportet de ipſo cogitetvt ſciat quō debeat diſputare vl̓ p̄dicare. Et talis cogitatio de peccato que ordinat̉ ſolū ad cognoſcendūipſum peccatū. eſt ſine omni peccato. Scd̓o cogitatio peccati que fit ad deteſtanduꝫ cōmiſſum. et cauēdum futurum. eſt meritoria. Iſa. xxxviij. Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine aīe mee.In quo verbo notant̉ tria. Primo cōfeſſionis humiſitas. ibi. recogitabo .ſ. ad confitendū tibi. Scd̓o

feſſionis integritas. ibi. omnes annos meos. Terciocontricōnis qͣlitas. ibi. in amaritudine anime mee.Oportet em̄ qn̄cunqꝫ quis cogitat de peccato. deipſo contritionē habeat. Tercio cogitatō pctī fitad delectandū. hoc duobꝰ modis. Uel ad delectandum de cogitatōne peccati ſoluꝫ et talis cogitatō eſtpeccatū veniale. vel ad delectandū de re vel de peccato cogitato. et talis cogitatio eſt pctm̄ mortale. Quarto cogitato peccati fit ad perpetrandūpeccatū. Et tunc ſi peccatū eſt mortale. etiaꝫ cogitatio iſto fine .ſ. vt ꝑpetret̉ ē pctm̄ mortale. Unde ſuꝑillo verbo Leuit. xv. Mulier patit̉ fluxū ſanguinisglo. ſic dicit. Cogitatōnes volūtates ꝙͣuis oꝑecompleāt̉. apud deuꝫ factis habent̉ et puniuntur.Hec. b. Tho. in. iiij. Et allexāder. ij. ꝑte ſūme. q. xxxv. Finalit̓ circa cogitatōnes cordis conſiderare debemus cauſaꝫ .ſ. a quo oriuntur. Ubi nota cogitationes cordis dupliciter conſiderari poſſunt .ſ. abſolute inqͣꝫtum cogitatōnes. cōditionate inqͣꝫtuꝫ bone vel male. Primo ergo cōſiderādo cogitatōes cordis abſolute inꝙͣtuꝫ cogitatōnes. tūc dico cauſa cogitatōnum vel radix eſt triplex .ſ. ꝓpinqua. mediata.et remota. Prima cauſa cogitatōnū ꝓpinqua immediata. eſt apprehenſio ſenſuū ꝑticulariū organaScd̓a cauſa vel radix cogitatōnuꝫ mediata. eſt imaginatio cauſata ex apprehenſione ſenſuū. Terciavel radix cogitatōnū remota eſt cor. Qd̓ patet. quiacogitatio a corde exijt niſi aliquā imaginatiōeꝫvel fantaſiā. eſt motꝰ fctūs a ſenſu. vt dicit̉ in. ij. deaīa. Et ideo dicit̉ Math̓. xv. de corde exeūt cogitatōnes ⁊cͣ. Iutelligitur cor eſſe principiū cogitatōnūtanꝙͣ cauſa vel radix remota vt patet̉. Hec. b. Thomas in. iiij. diſ. xxiiij. Capitulum. ix. de memoria.E memoria nota.memoria ẜm. b. Tho. in pͥma ꝑte. q. lxxix.arti. vj. ſumitur duplicit̓. Unomodo ꝓutde ratione eius eſt. obiectū eius ſit p̄teritū vt preteritum. et ſic memoria eſt in parte ſenſitiua. vna potētia diſtincta ab alijs ſenſitiuis interioribus ꝓut ſupͣdictū eſt. Sēſitiua em̄ tm̄ eſt app̄henſiua ꝑticulariū.Preteritū aūt vt p̄teritum cum ſignificet eſſe ſub determinato tꝑe. ad conditōneꝫ ꝑticularis ꝑtinet. Ehabet talis potentia ſenſitiua organum corꝑale cuieſt affixa. ſicut et alie. Bruta etiā eam habent. Aliomodo ſumit̉ memoria ſolū vi cōſeruatiua ſpecierūintelligibilium et ſic memoria eſt in ꝑte intellectiua.Ꝙͣuis enim Auicenna dixerit ſpēs intelligibiles impoſſibile eſſe in intellectu conſeruari. vn̄ ẜm ip̄m ꝙͣcito aliquis deſinit actu intelligere aliquam rem deſinit eſſe ſpecies illiꝰ rei in intellectu. Tn̄ areſto. in. iij.de aīa cōtrariū aſſerit. Ratōne etiā dicta poſitō reprobat̉. Qd̓ em̄ recipit̉ in aliquo recipit̉ modū eiꝰin recipit̉. Intellectꝰ aūt eſt magis ſtabilis natureet immobilis qͣꝫ materia corꝑalis. Si ergo materiacorꝑalis formas quas recipit non ſolū tenet dumeas agit in actu: ſꝫ etiaꝫ poſtꝙͣ eas agere ceſſauerit.multo fortius intellectus immobiliter et inamiſſibiliter recipit ſpecies intelligibiles. ſiue a ſenſibꝰ acceptas. ſiue ab aliquo intellectu ſuꝑiori effuſas. Un̄ īiij. de aīa ph̓s dicit. aīa eſt locus ſpecieꝝ. non tota.ſed intellectus. Sciendum etiā ſpēs intelligibilisaliqn̄ eſt in intellectu in potētia tm̄. tūc dicit̉ intellectus eſſe in potētia tm̄. Aliqn̄ eſt ẜm vltimā cōplectōnem actus et tūc intellectus intelligit actu. Aliquādo medio modo ſe habet inter potētiā et actū ettūc dicit̉ intellectꝰ eſſe in habitu. Et ẜm hūc moduꝫ