Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
21b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.II.

exquo vt dictū eſt materia corꝑalis naturalit̓ ſubeſtangelis quo ad motū localē. Probat̉ hoc etiā autoritate. dr̄ em̄ Eccͣs .j. Luſtrans vniuerſa in circuitupergit ſpūs et in circulos ſuos reuertit̉. Qd̓ exponit̉a qͥbuſdam de ſole. qui idcirco dr̄ ſpūs. corꝑa celeſtia ſint animata: ſed qꝛ vnit̉ eis angelus ſicut motor mobili. admouendū ip̄m corpus ſolare v̓tute ſuaDicit̉ aūt reuerti in circulos ſuos. qꝛ eoſdeꝫ gradꝰ quos aſcēdit zodiacū. eoſdē reuertit̉ ſeu retrocedit. Aug. etiā in li. de trini. dicit angeli adhibēt ſeiam corꝑalia ad aliquos effectus ꝓducēdos. ſicut factū fuit angelos malos. de ſerpetibꝰ de nouo formatis corā pharaonē incātatōnibꝰ magoꝝ. ẜm expoſitōnem aliquoꝝ. hoc aūt fieri pōt niſi localit̓ mouendo. Ph̓i etiā poſuerūt ſup̄ma corꝑa moueri localit̓ aſpūalibꝰ ſubſtātijs .i. angelis. Oſtēdit̉ idem exēplū. videlicet ex viſionibꝰ imaginarijs ꝓphetaruꝫ eisfactis in ſomno vel vigilia. miniſterio bonoꝝ angeloꝝ. Et in hmōi oꝑatōne ſeu trāſmutatōe imaginatōnis ẜm. b. Tho. impͥmit angelus aliquā formāimaginariā. nullo priꝰ ſit ſenſum accepta.em̄ poſſet facere cecus imaginaret̉ colores. Sꝫ hocfacit cauſando motū localē ſpirituū et humoꝝ vt dictū eſt. ex quo motu imaginatō informat̉. vt actustaſticus motus cōſurgat ab imp̄ſſionibꝰ interiusſeruatis. et pͥus acceptis a ſenſibꝰ. Et angelꝰ bonꝰcauſat aliquā imaginariā viſionē. ſiue in hoīe vigilāte ſiue dormiēte. qn̄qꝫ ſimul illumīat intellectum. vtcogͦſcat talis. qͥd hmōi. ſil̓itudinē ſignificet̉. Sic̄in iohāne euāgeliſta de viſionibꝰ imaginarijs. vt habet̉ in Apoca. de libro clauſo ſeptē ſigillis et aꝑtōneeoꝝ. et de ſeptē angelis tuba canētibꝰ. qͣs habuit intellexit miniſterio angeloꝝ vigilās. Unde dicit ip̄e īpͥmo capitulo. Significauit deus oportet fieri cito loquēs angelum ſuū ſeruo ſuo Iohāni. Et Ioſeph dormienti apparuit āgelus et illumīauit. monendo de trāſlatōne pueri Ih̓u in egyptuꝫ Mat̉ ij.Qn̄qꝫ v̓o per oꝑatōnem angeli boni ſolūmodo ſimilitudīes reꝝ apparent in imaginatōe. abſqꝫ alia illuminatōne intellectus ad intelligendū qͥd ſignificet.nec tn̄ fit deceptō eos. ſꝫ hoc ꝯtingit ex defectu intellectꝰ eius cui apparēt. Sicut accidit in ſomnio Phara. de ſeptē ſpicis et de ſeptē vaccis varijs. ſignificantibus ſepteꝫ annos fertilitatis. alios ſeptē ſterilitatis quod tamen ipſe. intellexit: ſed Ioſeph.Operat etiā angelꝰ .§. V.malus .i. dyabolus circa fantaſiam homīs ſꝫ ad decipiendū. Qd̓ declaratur naturali ratōne. canonis autoritate. et exꝑimētoꝝ multiplicitatē. Primū ſic declaratur. corꝑa naturalit̓ ſubdunt̉ et obediunt nature angelice qͣꝫtum ad motū localē. Angeli autē malietiā ſi amiſerit gratiaꝫ tn̄ virtutem naturalē.aūt potentia fantaſtica ſiue imaginatiua ſit corporalis .i. affixa organo corporeo. naturalit̓ ſubdit̉ etiāangelis malis. vt poſſint trāſmutare. cauſādo varias fantaſias ex deſcēſione humoꝝ et ſpirituum adprincipiū ſenſitiuū ꝓcurata ab eis. PPatet hoc excanone. Dr̄ em̄. xxvj. q. v. c. ep̄i. Illud eſt omittendum qd̓ q̄dam ſcelerate ml̓ieres pꝰ ſathan retro conuerſe. demonū illuſionibꝰ fantaſmatibꝰ ſeducte. credunt ſe et ꝓfitent̉ cuꝫ Diana nocturnis horis dea paganoꝝ. vel cum hęrodiade. vel innumera multitudine mulieꝝ equitare ſuꝑ qͣſdam beſtias. et ml̓ta terraꝝ ſpacia in tempeſte noctis ſilentio pertrāſire. Etinfra. Quapropt̓ ſacerdotes omni inſtātia p̄dicaredebent ppl̓o dei: vt nouerīt oīno hec falſa eſſe. et nona diuino ſꝫ maligno ſpū talia fantaſmata mentibusfideliū irrogari. giquidē ip̄e ſathanas tranſformatſe in diuerſaꝝ perſonaꝝ ſpecies atqꝫ ſimilitudines.

mentem quam captiuaꝫ tenet in ſomnijs deludēsdeuia queqꝫ deducit. hec ibi. Et in. c. Nec miꝝ eadē.q. Aug. narrat. in libris gentiliū legitur de quadāmaga dicta Circe. ſocios Olixis mutauit in beſtias. magicis p̄ſtigijs. potius fingebat̉ qͣꝫ in reruꝫveritate compleret̉ alterando fātaſias hoīm. Patet hoc etiam per plura exempla. Legit̉ em̄ in vitiſpatrū. quedā iuuēcula: qꝛ aſſētire noluit cuidā iuueni de turpitudine eam ſolicitanti. ip̄e iuuenis turbatus ex hoc a quodaꝫ iudeo ꝓcurauit maleficiū fieri ꝯͣillam. quo ꝑacto. mulier cōuerſa eſt in equā. que conuerſio fuit ẜm rei veritatē. ſed ẜm ludificatōnemdemonis immutantis fantaſiā et ſenſum ip̄ius mulieris. et aſpicientiū eam vt videret̉ equa erat veremulier. Un̄ ducta ad beatū Macharium potuitdyabolus ita oꝑari. illuderet ſenſus eius ſicut aliorū. ꝓpter ſuā ſanctitatē. ſibi videbat̉ mulier vera equa: cuius tandē orōne liberata ē ab illa illuſione. dicens hoc ſibi accidiſſe. qꝛ non vacabat diuinis. nec frequētabat ſacramēta vt decebat. ideo dyabolꝰ ptāteꝫ habuerat ſuꝑ eam. etſi al̓s eſſet honeſta.¶Poteſt igit̉ dyabolus cōmotōeꝫ interiorē ſpirituū humoꝝ oꝑari. ad immutandū actū et potentiānutritiue et ſenſitiue et appetitiue. et cuiuſcūqꝫ potētie corꝑalis organo vtentis. ẜm. b. Tho. pͥma ꝑte. q.cxj. Sicut credi pōt fuiſſe geſtuꝫ Simonē magumincātatōibꝰ ſuis de eo narrant̉. Sꝫ nil hoꝝ pōt dyabolꝰ facere niſi deo ꝑmittēte. qui angelis ſuis bonis frequent̓ repͥmit maliciā eius. deciꝑe nos et nocere querēti. Un̄ dicit Aug. loquens de maleficis. Hiſūt ꝑmiſſu dei elemēta cōcutiūt. hoīm mētes ꝑturbant minꝰ ꝯfidentiū in deo .xxvj. q. v. Nec miꝝ. Hoyetiā oꝑatōe maleficā artē fit qn̄qꝫ. vt vir poſſitvidere vxorē et ecōuerſo. Et hoc immutatōeꝫ fātaſie. rep̄ſentando ei taleꝫ vt rem odibilē et horribilēIp̄e etiā dyabolꝰ vigilantibꝰ et dormiētibꝰ ſuggeritrepn̄tatōnes turpiū fātaſ ie ad decipiendū et inducēdum ad malū. Ueꝝ qꝛ pctm̄ non ꝯſiſtit in imaginatione ſꝫ in volūtate. ideo ex hmōi fātaſijs dyabolumſuggeſtis et alteratōibꝰ varijs homo non peccat niſivolūtate ꝓpria alicui malo aſſentiat.Homo etiam per .§. Vl.ſemetip̄m cauſat mutatōeꝫ fātaſie. formādo fātaſmata imaginatōes ex acceptis a ſenſibꝰ. qn̄qꝫ quideꝫ volūtatem ſuā volūtarie .ſ. imaginādo pͥus ſenſerat. et hoc ſiue de bonis ſiue de malis. Qn̄qꝫ fiūtcauſant̉ imaginatōes cōmotōes hūoꝝ ꝓcedentiūex infirmitate manica vel melācolica. Et ẜm auicennam Alb̓. manica paſſio ledit organū fātaſie. vn̄ diminuit imaginatōeꝫ. Melācolica v̓o paſſio diminuit iudiciū ratōnis. Un̄ refert ip̄e de quodā manico. fugeret patrē. pr̄ eum ſecutꝰ fuiſſet cōuerſꝰ adpatrē ꝑcuſſit. Cui pr̄ cuꝫ diceret. fili quare verberas patrē. ſubito ille plorās cecidit ad pedes patris veniā petijt. Et ſic in ip̄o fuit leſa imaginatō quia cognouit patrē ſuū. Ratō v̓o fuit leſa. quia ſciuit debuit v̓berare pr̄em. Et qꝛ in maniacis etmelācolicꝭ fit immutatō ſenſꝰ. Ideo maniacoꝝ qͥdāplāgunt. alij ſaltant. alij ſtultiſſima quaſi veriſſimaopinātur vnde timēt ſe tāgine rumpāt̉. credūt ſehabere caput. ranas ī vētre portare. demones videreaut hr̄e. Melācolicoꝝ aūt q̄daꝫ pigritiā habētes. etgrauedinē amāt. ſolitudinē obſcuritatē. et ab hoībꝰ remotionē. Immo oībꝰ melācolicis. quedaꝫ ſuntvniuerſalia et ſempit̓na. ſicut triſticia timor de rehabēda certificato terribilis rei timoroſe fenſꝰ rei ē. Itē melāco lici triſtāt̉. timēt. āguſtiant̉. ſuſpicioſi ſūt. ml̓tū dormiūt. iacēt in monumētis. qͥdā ml̓ comedūt. ⁊ſi ſemel retͣhant̉ oībꝰ diebꝰ d̓ſperāt. Et