Capitulū.VII.
iſtis oībꝰ ꝓpriū eſt. ꝙ ſunt medicine deſiderātiſſimi. ⁊hec oīa ꝓcedūt ꝑ immutatōneꝫ fantaſie organo leſoppt̓ dictas infirmitates. Cauſant̉ āt taꝫ mania ꝙͣ melācolia. ex melācolicis cibis. ex triſticia ⁊ timore. autretentōe ſanguinis fluere ꝯſueti. aut ex nimia cerebriinfrigidatōe ⁊ deſiccatōe. aut ex corrupto ſemīe in viris. aut mēſtruo ſanguīe in feminis. Cauſat̉ etiaꝫ exinordinatis vigilijs. ieiunio. ſtudio. ſolicitudīe. ac cogitatōne ꝓfūda. Et quidā in p̄fatis infirmitatibꝰ indefectu lune plus laborāt. ¶ In ſomno etiaꝫ fantaſia multiplicit̓ immutat̉ ꝑ varias apparitōnes. contingētes dormiētibꝰ. in qͥbus tn̄ de bonis vl̓ de malisexiſtētibꝰ hō non peccat. qꝛ videlicꝫ vſus liberi arbitrij ẜm. b. Tho. in. iiij. ſopitꝰ eſt et ligatꝰ. in qͦ cōſiſtitmeritū vel demeritum.¶ De ſomnijs quo ad varias cauſasCapitulū. vij.et modos eorum.T quia in potētiā fātaſie ſunt ſomnia dormiētibꝰ. Idcirco dſomnijs aliqͣ ſunt videnda. Et pͥmo eiꝰ diſfinitionē. Ph̓s aūt ſcd̓o li. de ſom. ⁊ vigil̓. ſic diffinit.Somniū eſt fātaſma factū a motū ſimulachroꝝ .i. ſimilitudinū ſenſibiliū in dormiēte ẜm ꝙ dormit. Etcirca hoc poſſumꝰ cōſiderare tria. videlicet eorū ortum. effectum. ⁊ peccatum.Quantū ad primū .§. j.Sōnia vn̄ oriant̉. et que ſit cauſa ſomnioꝝ. Et qͣꝫuisGreg. in li. moral̓. ac etiaꝫ dyalogoꝝ aſſignet ſex cauſas. videlicet ex nimia ventris repletōne. ex multa capitis exinanitōne. ex demonis illuſione. ex dei reuelatōne. ex hoīs multa occupatōne circa aliqͥd et p̄cogitatōne. et ex hoīs cogitatōne ſimul et reuelatōne. dequo vltimo ponit exemplū de ſomno Nabuchodonozor habito de ſtatua ꝯpoſita ex qͣtuor generibꝰ metalloꝝ. deſignātes quatuor ſucceſſiuas monarchiasmundi vt habet̉ Dan̄. ij. Cepit em̄ cogitare de ſucceſſore in regno anteqͣꝫ ſomniū illud haberet. qd̓ fuit exdiuina reuelatōne ꝓut ip̄e Daniel expoſuit. ¶ Seddn̄s Ioh̓. dn̄ici cardinalis in fine libri ſui. que appellauit luculā noctis. extendēs materiā. decē et nouemcauſas aſſignat. Et pͥmo ꝯceptui aut natiuitati p̄dominās ſignū celeſte. nō infimā cauſā ſomnioꝝ ponit.et ita natus ſub mercurio in gemīs exiſtente. ſomniafuturoꝝ p̄ſcia nō ignorat. Scd̓o celoꝝ influxus ī ſenſus interiores ratōni ſomno ſopite corporeos agens:que ꝓducturꝰ eſt frequēt̓ demōſtrat. hic pharao cuꝫyaccis ſuis ꝓ exemplo ponat̉. Tercō ꝯplexionū varietas diſtincta viſa ꝓducit. ſāguis .ſ. circa ignē coleravolatꝰ ꝑ aerē dicis. melancolia regna tenēda. ſꝫ flegmna circa terreſtria verſatur. Quarto pugnāt mixtimutuo in memorie archa ſeruati ꝯceptus: ⁊ quia fantaſma hūc ab illo diſcernere nequit. tetruꝫ deſinit inpiſcē ml̓ier formoſa ſuꝑne. Quīto tꝑis qͣlitates cerebrū imitatū. illo euaneſcēte euaneſcit inuiſa. ſic apd̓Uirgiliū folijs arboꝝ autūno labentibꝰ fit ad infernuꝫ ſomni parēteꝫ aīaꝝ ꝯcurſus. ī eo libro vbi totiusph̓ie rimat̉ archana. Sexto locoꝝ diuerſitas ſuis vaporibꝰ corꝑe nudis cellulas capitꝭ ābit. ſuas ibi ꝓprietates relinqͥt qͣs nō ſentit vigil maioribꝰ occupatusSeptīo q̄daꝫ reliqͥe velut exuuie ex exercitijs in vigilijs potētijs vitalibꝰ adherēt imp̄ſſe. q̄ corꝑe a labore ceſſāte laborare nō ceſſant. Octauo plerūqꝫ fantaſia a ceteris curis ſoluta. cudit caſu vētura ſic̄ Platoni cogitāti de ſorte: ſortes occurrit. Nono ꝑſonaꝝreuerētia apd̓ nōnullos meret̉ ſcd̓is cauſis limpidiꝰviſitari. cui mēbro reddunt̉ cignꝰ ſocrati loco plato
nis oblatꝰ captiuitas ⁊ mortis potio platōni mōſtrata octauiano auguſto pn̄tia impugna futura caſushoſtis ſcipioni pene militi reuelata. enee italica ſedes ⁊ hanibali a ioue directꝰ iuueīs ſcd̓s oſtenſa. Decimo ſenſus cupido addit ad idē. Naꝫ mens hūanaqd̓ optat. dū vigilat ſperat. ꝑ ſomniū cernit idipſuꝫUndecimo neceſſitas cogit vires. qͣſi imꝑando vitales exeqͥ ſui corꝑis curas. qͣs illud neqͥt exercere ſopitū. ita famelicꝰ vacuo ſtomacho mādit. Duodecimoaīa ſuis diſcipulis ſoporatis ſpeculās ſibi ſoli. rimat̉archana. qͥbꝰ maiori deſiderio fragrat. diſcitqꝫ ſomnio pͥus ſepe negata. In his ſtol̓ nocturnis: vt meminit Aug. qͥdaꝫ cupitā q̄ſtionem fuit edoctꝰ. puto ibidoctoꝝ ſtatuiſſe iam nō vltra negare q̄ petierat ſepediſcipl̓s importune. Tredecīo ſic diſpoſitō dormiētꝭmembroruꝫ aut accidentia ambiētia illa varias ſedcorreſpōdētes imagīes format̉. ſic Ephilates putatſe p̄mi pōdere ſtigis. ⁊ pes nudꝰ et algēs niues calcatvel limphas. Decimo qͣrto eſi cibi ꝙͣplures ſuis vaporibꝰ ſuꝑiora ꝯtēdūt. vana inde formātes vt porri cūmultꝭ. Quīdecimo morbi p̄dominātes ī corꝑe egro.dū ſimilia gliſcunt ꝑ ſomnia. ſeſe perito medico pandūt. Sedecio ſi te linies vpupe ſanguine. demones inſōnis tibi infeſtos videbis. Decimoſeptimo familiares ſpūs ꝯciliatiui moralis amoris. amico ꝓdūt apd̓Ualeriū infelices caſus amati. cuiꝰ generis viſionesnō paucas poſſem vere notare diebꝰ nr̄is oſtēſas. Decimooctauo. ꝑ demonū artes pl̓ime ludificatōes fiūtin ſōnis licꝫ Apulegiꝰ his oīa ſomnia reddat. Decimonono repletō vētris nimia. ex cibis fumoſitatibꝰad cerebꝝ deſcēdētibꝰ. vel etiā exinanitō capitꝭ ex nimia abſtinētia multos ſomniare facit. ẜm Greg. vtdictū ē ſupͣ. Tandē ex diuina reuelatōne ī ſomnis facta ml̓ta futura manifeſtata ſunt bonis ⁊ malis. Utpatꝫ ī Iacob cū vidit ſcalā ī ſōnis. ⁊ Ioſeph cū dixitfr̄ibꝰ ſuis audite ſomniū qd̓ vidi d̓ manipulis ⁊ ſtell̓.Scio hoīem nōduꝫ defūctū ī ſomnis vidiſſe notoruꝫaīas purgatorij penis detētas. quarū tormēta variaet horrenda deſcribit. hec omnia ille.Quantū ad ſecūdū .ſ. §. ij.effectū ſciendū. ꝙ ſomnia futuroꝝ euentuū qn̄qꝫ ſūtcā. qn̄qꝫ ſigna. qn̄qꝫ neqꝫ cauſa neqꝫ ſigna: ſed ꝑ accn̄scaſuale. ¶ Et pͥmo qͥdeꝫ ſūt ſomnia cā futuroꝝ euētuū. vt cū mēs alicuiꝰ. ex his q̄ vidit in ſomnis inducit̉ ad aliqͥd faciendū vel vitandū. Tūc em̄ tale ſomniū eſt cā vel occaſio faciendi vel vitādi aliqͥd. Namcā ē ad quā ſequit̉ effectꝰ. Sic̄ dicimꝰ ꝙ int̓poſitō inter nr̄m viſuꝫ ⁊ lunā ē cā eclipẜ lune ⁊ intpoſitō luneint̓ viſuꝫ nr̄m ⁊ ſolē eſt cā eclipẜ ſolis. Et ſicut putrefactō hūoris ē cā febris. ſic etiā q̄dam ſomnia ſunt q̄cauſant ⁊ inducūt nos ad aliquē effectū exequendūmalū vl̓ bonū. Sic̄ ſomniū Pharaonis de vaccis etſpicꝭ interp̄tatū a Ioſeph. fuit cā inductiua ad ꝯgregādū triticū ml̓tū ad ꝓuidendū future penurie. Etqꝛ ip̄e ſathanas trāſfigurat ſe in āgelū lucꝭ ideo cauēdū ne qͥs ſb̓ ſpecie ⁊ credulitate diuine reuelatōis ſibi facte ex demonis illuſione. inducat̉ ad aliqͥd faciēduꝫ. Sicut legit̉ ī ſcd̓a collatōe abbatꝭ Moyſi. de qͦdā qͥ frequēter illuſus a dyabolo ſb̓ ſpecie bonoꝝ angeloꝝ ſibi ī ſomnis apparētiū tādē ex eiꝰ mādato ſeuexhortatōe quē credidit xp̄m. ꝓiecit ſe ī puteū. Et d̓alio qͥ ſil̓i illuſione ſeip̄m circūcidit. et de qͦdaꝫ alio qͥꝓpriū filiū more Abrahe int̓ficē voluit. ¶ Scd̓o ſōnia qn̄qꝫ ſūt ſigna aliqͦꝝ futuroꝝ euētuū. inqͣtū .ſ. reducut̉ ī aliqua cauſā cōem ſōnijs ⁊ futurꝭ euētibꝰ. Etẜm hͨ pl̓ime recognitōes futuroꝝ. ex ſōnijs fiūt tāqͣꝫex ſignis. Signū āt vocat̉ qd̓ deſignat aliqͥd lꝫ nō ſitcā ipſius vt verbi gratia. Aſperitas lingue ſignumeſt febris. Uel amaritudo lingue. et ſomniuꝫ de gu-