.II.Titulus

ſum vel etiam ad vtilitatē alioꝝ dictū ſpūale vel tꝑale. nunqͣꝫ eſt ſine peccato veniali ſalteꝫ. ¶ Gloriatioſiue ꝑ iactantiā ſiue vanā gloriā. Sed dicit dn̄s. Nōgloriet̉ ſapiēs in ſapīa ſua. nec potēs in potētia ſua.nec diues in diuitijs ſuis. Hiere. ix. Et ratō eſt qꝛ gloria eius quaſi ſtercus. vt dr̄. j. Macha. ij. Et cū quislactat ſe vel laudat de aliquo criminali vtiqꝫ mortale eſt ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. Addit aūt iactātia ſupͣ glorificatōnē. vt pl̓imū falſitatē. dicēdo plꝰ qͣꝫ ſit. Seddicūt damnati in inferno qͥdam. Quid nobis ꝓfuitſuꝑbia nr̄a ⁊ iactātia diuitiaꝝ: Ecce oīa trāſierūt ſic̄vmbra Sap̄. v. MHomicidij ꝑpetratō .ſ. p̄cepto velꝯſilio et hmōi. pͣs; Lingua eoꝝ gladius acutus .ſ. adoccidendū. Et ſic turbe iudeoꝝ occiderūt xp̄m horatercia crucifixū .ſ. linguis iudeorum. Sed et vt dicitAug. Cum fratri tuo male ꝑſuades occidis. de peni.diſ. j. Noli. ¶ Irriſio cū .ſ. aliqͥs deridet aliū ad iniuriā. ꝓpter qd̓ agit cōtra honorē ip̄ius. Et talis irriſiograue peccatū eſt circa deū. et diuina. ac etiā cū fit erga ꝑn̄tes. ⁊ ſimiliter ꝯtra ſeruos dei. Un̄ dr̄ ꝓuer. iij.Abhoīnabilis eſt deo oīs illuſor. Et ex pueris qͥ deridebāt Heliſeū vocantes caluū. xlij. occiſi ſūt ab vrſis. iiij. Reg. ij. kamptio .i. cātare vana ⁊ amatoriaꝓuocātia ad laſciuiā. qd̓ vtiqꝫ nō eſt abſqꝫ graui peccato. Un̄ et Salomō inter cetera delectabilia curieſue dicit ſe habuiſſe cātores et cātatrices. Et poſteacōcludit. ꝙ in his oībꝰ reꝑit vanitatē et afflictōnemſpūs .ſ. per contritōnem. ſꝫ debet remiſſio huiꝰ peccati haberi. Unde et in vita fratꝝ legit̉ de quodam ꝙꝓpter ꝯplacētiā multā in hmōi torquebat̉ acriter inalia vita futura. ¶ Laſciuia ꝓnūciatio .ſ. ꝑ lenocinium vel ſcurrilitatē q̄ eſt de v̓bis turpibꝰ. Et hec ſuntgrauia pctā. non ſolū cū dicunt̉ intentōne inducēdialiū ad turpia. Sicut dicit Salomō de muliere mala. ꝓuer. vij. Irretiuit eum multis ſermonibꝰ: ſꝫ etiācum ex huiꝰ ſequit̉ ruina audiētiuꝫ. Un̄ apl̓us dicit.Scurrilitas q̄ ad rem nō ꝑtinet non noīet̉ in vobis.¶ Maledictio h̓ impͥortat imp̄catōem mali erga aliquā creaturā. Ut cum dr̄. Ueniat tibi tale malum.Et cuꝫ deliberato aīo illud optat̉ in malū eius mortale ē. Et ſic intelligit̉ illd̓ j. ad Corīth. vj. Nec maledici regnū dei poſſidebūt. Sꝫ ⁊ maledicere familiāvel ſubditos cā correctōnis nō eſt abſqꝫ pctō: qꝛ nondebitꝰ modus eſt iſte corrigēdi. ¶ Nugatio incātationis q̄ vtiqꝫ v̓bis fiūt nugatorijs et vanis et ſemperpctm̄ ē. Aliqn̄ etiā mortale. Et de hac pͣs. Odiſti ob.ſeruātes vanitates ſuꝑuacue. Ad qd̓ etiā facit qd̓ dicit. Aug. xxvj. q. iij. Igit̉. Oēs hmōi artes nugatorie⁊ noxie ſuꝑſtitōnis fugiēde ſunt a xp̄iano. ¶ Oratioindebita videlicꝫ ſine attētione. interruptōne. ⁊ nimia acceleratōne. Orō em̄ cōis vt horaꝝ cononicaꝝvel in pn̄ia iniūcta oportet ꝙ ſit vocalis. et etiam ꝙcunqꝫ alia pōt eſſe vocalis. Et cum petitur illicitumvt vindictā inimici vel poſſe aliquid mali facere. graue pctm̄ ē. Iuxta illud pͣs. Orō eiꝰ fiat in pctm̄. Et illud Ia c. petitis ⁊ nō accipitꝭ ⁊cͣ. ¶ Peioratio .i. iurare ſcient̓ falſum. vel qͥd illicitū ꝓmittēdo. vel ſine neceſſitate. aut nō ſeruare ꝓmiſſum iuramēto firmatū.qd̓ mortale eſt ꝙͣtum ad pͥmū et vltimū caſuꝫ. UndeEcc̄i. xxiij. Iuratōni non aſſueſcat os tuū. multi em̄ſūt caſus ī illa. ¶ Querulatio .i. murmuratio videlicet ꝯqueri v̓bis de aliqͦ. cū impaciētia ⁊ p̄cipue de ſuperioribꝰ. qd̓ qͣꝫ graue ſit pctm̄ on̄dit̉ in punitōne eiꝰ..ad Corinth. x. Nec murmuraueritꝭ ſicut qͥdaꝫ eoꝝmurmurauerūt et a ſerpētibꝰ ꝑierūt. Et multiplicit̓al̓s puniti ſūt. vt patet libro Numeri. ¶ Reuelatioſecretoꝝ vel ꝯfeſſionis vel ſigilli ꝯfeſſionis. vel alioꝝin ſecreto cōmiſſoꝝ. qd̓ cū fit in pͥmo caſu ſemꝑ ē grauiſſimū pctm̄ mortale. in alijs qꝛ cōtra illius naturale niſi fiat ad obuiandū ſcādalis. etiā mortale. ꝓuer-

bioꝝ. xj. Qui reuelat ſecreta ꝑdet fidē amici. ¶ Suſurratio q̄ in hoc ꝯſiſtit .ſ. ponere diſcordiā ⁊ maliuolentiā int̓ amicos ꝑ verba. dicēdo vni malum de altero qd̓ ex ſe eſt mortale ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. faciendo hͦad talē finē. Ad Ro. j. ſuſurrones deo odibiles ſunt.Temeraria affatio .i. dicē̓ alicui ꝯtumeliā ⁊ obprobria ī iniuriā eiꝰ. Et hͦ vitiū ponit apl̓s ad Ro. j. int̓alia de qͥbus dixit. Qui talia agūt digni ſunt morte.ſ. eterna. ¶ Uerbū ocioſū d̓ quo xp̄s Math̓. xij. dicitDe omni v̓bo ocioſo qd̓ locuti fuerint homīes rōneꝫreddent in die iudicij. Et dr̄ verbū ocioſū ẜm Greg.in mora. qd̓ caret neceſſitate vl̓ debita vtilitate. Cūigitur tot vicia oriant̉ ex lingua. orandus ē deꝰ vt dirigat eaꝫ cū pͣs dicēte. Pone dn̄e cuſtodiā ori meo ⁊cͣ.¶ Capitulū. v. de ſenſibꝰ interioribusEſenſibus interioribꝰquos auicēna in li. de aīa dicit eſſe qͥnqꝫ .ſ.Iſenſū cōeꝫ. fātaſiaꝫ. imaginatiuā. extimatiuam. memoratiuā. Sꝫ. b. Tho. in pͥma ꝑte. q. lxxix. dicit eſſe qͣtuor tm̄. Nam potētiam imaginatiuā et fātaſiā ꝓ vna ponit. Pro huiꝰ aūt declaratōne dic̄ idēꝙ cum natura non deficiat in neceſſarijs oportꝫ toteſſe actōnes aīme ſenſitiue. qͦt ſufficiāt ad vitā ꝑfectiaīalis. Et q̄cunqꝫ haꝝ actōnū nō poſſunt reduci advnū pͥncipiū. reqͥrunt diuerſas potētias. cū potentiaaīe nihil aliud ſit ꝙͣ ꝓximū pͥncipiū oꝑatōnis anime¶ Eſt aūt ꝯſiderandū ꝙ ad vitā ꝑfecti aīalis reqͥrit̉ꝙ nō ſolum app̄hendat rē apud pn̄tiam ſenſibilē ſedetiam eius abſentiā. Alioqͥn cū aīalis motꝰ et actioſeqͣtur app̄henſionē. nō moueret̉ aīal ad q̄rendū aliqd̓ abſens cuiꝰ contrariū apparet maxime in aīalibꝰꝑfectis q̄ mouent̉ motu ꝓceſſiuo. Mouent̉ em̄ ad aliqd̓ abſens app̄henſū. Oportet ergo ꝙ aīal ꝑ aīaꝫ ſenſitiuā. non ſolū recipiat ſpēs ſenſibiliū. cū p̄ſentialit̓immutat̉ ab eis: ſed etiam ꝙ eas retineat et cōſeruetReciꝑe aūt ⁊ retinere reducunt̉ in corꝑabilibꝰ ad diuerſa pͥncipia. Nam hūida bene recipiūt et male retinēt. Ecōtrario aūt eſt de ſiccis. Un̄ cū potētia ſenſitiua ſit actꝰ organi corꝑalis. oportet eſſe aliā potētiā q̄ recipiat ſpes ſenſibiliū. aliā q̄ cōſeruet: ¶ Rurſus ꝯſiderandū ē ꝙ ſi aīal moueret̉ ſolū ꝓpt̓ delectabile ẜm ſenſuꝫ. nō eſſet neceſſariū ponere in aīali niſiapp̄henſionē formaꝝ. qͣs ꝑcipit ſenſꝰ in qͥbꝰ delectat̉aut horret. Sed neceſſariuꝫ eſt aīali vt q̄rat aliqͣ velfugiat. non ſolū qꝛ ſunt ꝯueniētia vel non ꝯueniētia:ad ſentiendū ſed etiā ꝓpter alias ꝯmoditates ⁊ vtilitates ſiue nocumenta. Sicut ouis videns lupum fugit. nō ꝓpter indecentiam coloris aut figure. ſꝫ quaſiinimicuꝫ nature. Similit̓ auis colligit paleam nonquia delectet ſenſum ſed quia vtilis ad nidificandū.Neceſſariū eſt ergo animali vt ꝑcipiat hmōi intentiones qͣs non ꝑcipit ſenſus exterior. et hmōi ꝑceptionis oportꝫ eſſe aliud principiū. cū ꝑceptio formaꝝſenſibilis ſit ex immutatōe ſenſibilis nō aūt ꝑceptiop̄dictaꝝ intentōnum. ¶ Sic ergo ad receptōneꝫ formarū ſenſibilium ordinat̉ ſenſus ꝓprius ⁊ cōmunis.Qui in hoc differunt. quia fenſus ꝓprius .ſ. viſus. auditus. et hmōi: iudicant de ſenſibili ꝓprio. diſcernendo ip̄m ab alijs que cadunt ſub eodem ſenſu. Sicutviſus diſcernit album a nigro vel viridi. Sed diſcernere albū a dulci. ſeu ſonitum ab odore non pōt. necviſus nec guſtus. nec alius ſenſus exterior. quia oportet qͥ inter aliqua diſcernit ꝙ vtrūqꝫ cognoſcat. Sedꝑtinet hoc ad ſenſuꝫ cōmunem. qui eſt alia potentiaa predictis. ad quem referuntur ſicut ad terminumcommunem. omnes apprehenſiones ſenſuum. a quoetiā ꝑcipiunt̉ intentōnes ſenſuuꝫ. ſicut cum aliquia