Probatio

tē xp̄i exprimētia .ſ. admirabilis: ⁊ deus fortis ⁊c̄. nō poſſunt ei cōuenire: ⁊ ꝑ ꝯn̄s in fine aucͣtis nō habet̉ ī hebraico: pͥncipē pacis. in accuſatiuo caſu vt ip̄i dicūt corrumpentes ſentētiā: ſed potius princeps pacis in nomīatiuoquia ſicut dictū eſt in autoritate p̄mittit̉: vocabit̉ ⁊ nō vocabit. ⁊ ꝑ cōſequēs ſi in fine autoritatis poneret̉ principēpacis in accuſatiuo: male eſſet dictū vt de ſe patet. Itemꝙ iſtam pacē dicunt debere intelligi de pace quā habuitpopulus iſrael ſub Ezechia rege interfecto exercitu Sēnacherib patet falſum per ſequētem textum: qꝛ īmediateſubdit̉ in autoritate p̄dicta Eſa. Nultiplicabit̉ eius imperiū ⁊ pacis eius nō erit finis: quia iſta pax quā habuittunc ſub Ezechia populus fuit ſatis breuis: vt patet intuenti quartū librū Regū. Item p̄dicta reſpōſio iudeorūpatet falſa ꝑ tranſlationē caldaicaꝫ que ſic habet. Infansdatus eſt nobis ⁊ filius datus eſt nobis: ⁊ recipiet ſuꝑ ſelegem ad ſeruandū eam: ⁊ vocabit̉ nomē eis de ante admirabilis conſilio deus fortis: ꝑmanens in ſecula ſeculorum meſſias in cuiꝰ diebꝰ multiplicabit̉ pax. per hͦ em̄ ꝙdicit̉ hic meſſias: patet ꝙ hec autoritas nō eſt intelligēdade Ezechia ſed de chriſto. per hoc em̄ ꝙ hic dicit̉: Et vocabit̉ nomē eius de ante admirabilis conſilio deus fortis: patet ꝙ nomina diuinitatem exprimētia referunt̉ adxp̄m: ita ꝙ ip̄e eſt verus deus. Ꝙ auteꝫ interponit̉ h̓ iſtadetermīatio de ante quod nō eſt in hebreo: hoc eſt ad denotandū ꝙ nomē chriſti prius fuit vocatū a deo: ⁊ etiamab angelo qͣꝫ temporaliter naſceret̉ ẜm ꝙ habet̉ Iuc̄. ij. etNath .j. Ꝙ auteꝫ in hac tranſlatione caldaica dicit̉: Etrecipiet ſuꝑ ſe legem ad ſeruandū eam. loco cuius in hebreo ⁊ in tranſlatione Hiero. habet̉: Et factus eſt principatus ſuꝑ humerū eius: hoc eſt ad denotandū ꝙ chriſtꝰerat impleturus legem ⁊ ſeruaturus ẜm ꝙ ipſemet dicitNath̓. v. Non veni ſoluere legē ſed implere. Item notādum ꝙ in p̄dicta autoritate Eſaie vbi de chriſto dicit̉: Etmultiplicabit̉ eiꝰ imperiū. In hebraico ponit̉: Leuiathe.qd̓ in latino ſonat multiplicabit̉. et ſcribit̉ hec dictio hebraica p̄dicta ſic ꝙ hec littera men. clauſa ponit̉ ī mediodictionis: quod eſt cōtra naturā huiꝰ littere: ⁊ modū ſcribendi hebreoꝝ que nunqͣꝫ alibi ponit̉ niſi in fine dictiōisẜm ꝙ tangit Hieronymus in prologo galeato vbi dicitꝙ ſunt quinqꝫ littere duplices apud hebreos: quia pehas aliter ſcribūt̉ fines dictionū: aliter principia ⁊ media⁊ de his quinqꝫ litteris duplicibus: vna eſt men clauſaalia eſt men aperta. men clauſa ſemꝑ ponit̉ in fine dictionis. men autē aperta in principio ⁊ in medio: hic autē vtdictū ē ponit̉ men clauſa in mediodictōis ꝯtra naturā lr̄e⁊ modū ſcribendi ad denotandū ꝙ xp̄s de quo loquiturꝓpheta erat naſciturus de virgine clauſa cōtra modū nature ⁊ ꝙ myſteriū incarnatiōis erat clauſum ⁊ ſecretum:ſicut em̄ poete ꝑ figuras grāmaticales ſignificāt aliquidſubtiliter intelligētibus: ſic ꝓphete ꝑ talem modū ſcribēdi inſolitū myſteria occulta aliquādo deſignabant: ⁊ hocmodo moyſes ſignificabat pluralitatē ꝑſonarū in vnitate diuine eſſentie cōiungendo hoc nomen heloym cumverbo ſingularis numeri: vt dictū eſt. Iteꝫ probat̉ tercioincarnatio diuine ꝑſone per autoritatē Nichee. v. Et tubethleem ephrata paruulus es in milibus iuda: ex te em̄egrediet̉ qui ſit dn̄ator ⁊cͣ. Et egreſſus eius ab initio a diebus eternitatis. Ꝙ aūt hec autoritas ad litterā intelligat̉de chriſto patet ꝑ tranſlationē caldaicā que ſic habet. Exte em̄ egrediet̉ meſſias. vbi enim nos habemꝰ: Ex te em̄egrediet̉ qui ſit dominator. per hūc em̄ exitum de bethleem oſtendit̉ ip̄ius chriſti vera hūanitas: ⁊ etiā ẜm carnem natus eſt de ſemine dauid qui fuit de bethleem: vthabet̉ j. Regū .xvj. ꝓpter quod ſcribe iudeorū et periti inlege interrogati ab herode de loco natiuitatis xp̄i: reſpōderunt ꝙ naſceret̉ in bethleem ⁊ cōfirmauerunt dictumſuum ꝑ hanc autoritatē Nichee: vt patet Nath̓. ij. ſed ꝑexitum eius a diebus eternitatis exprimit̉ natiuitas eieterna qua ſemꝑ naſcitur a patre ⁊ ſemꝑ natus eſt. Sedad hoc reſponderūt aliqui ꝙ ꝑ hoc nō intelligit̉ xp̄i eter-

nitas ẜm diuinitatē: ſed p̄uiſio ſiue p̄deſtinatio ſue natiuitatis que eſt in hūana natura tm̄. ſed hoc nō valet: quiaeternitas talis p̄uiſionis eſt omnibꝰ cōmunis: quia omnia quātūcunqꝫ minima ſunt a deo p̄uiſa eternalit̓ ⁊ preordinata: ⁊ ideo ſi hoc mō intelligeret̉ p̄dicta aucͣtas perip̄am nō exprimeret̉ ſpecialitas in xp̄o reſpectu aliorumquātūcunqꝫ minimoꝝ: ꝓpheta aūt intelligit ⁊ intendit ꝑip̄am exprimere p̄eminentiā ⁊ excellentiā xp̄i: vt pꝫ intuenti. Propter quod dicūt aliqui iudei ꝙ ſeptem res fuerunt create a deo ante mūdum .ſ. lex: pnīa: gehenna. domus ſanctuarij: thronus glorie: hortus voluptatis: ⁊ nomen meſſie: ⁊ ideo ſic exponūt illud Gen̄. ij. de horto voluptatis. Plantauerat aut dominus hortū voluptatis apͥncipio .i. ante mundū per duo milia annorū. et hoc mōexponūt. illud qd̓ dr̄ Nichee. v. Egreſſus eius ab initio⁊cͣ. quia nomē meſſie fuit creatū ante mundū modo p̄dicto: ſed hoc dictū eſt ita irrationabile ꝙ nō indiget reprobatiōe. lex em̄ nō potuit ꝑ ſe creari fed ī aliquo intellectuhoc aūt nō pōt eſſe in intellectu diuino in quo nō pōt aliquid creari: nec angelico vel humano pōt ſic creari antemundū: qꝛ angelus vel hō non ponunt̉ inter creata antemundū ẜm ip̄os. Similiter ꝙ penitētia q̄ non eſt niſi depeccato p̄terito fuit ante mūdū: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ante peccatū qd̓eſt valde abſurdū. Hoc aūt modo poſſet argui de iſtis etde alijs ꝯſequētibus: ſed dimitto: qꝛ dicta eoꝝ friuola apparent ⁊ oīa abſurda. Item incarnatio dei ꝓbat̉ per autoritatē Canti. iij. Egredimini filie ſyon ⁊ videte regē ſalomonē in diademate quo coronauit eū mater ſua. namẜm oēs doctores hebreoꝝ vbicūqꝫ in libro canticoꝝ ponit̉ nomē ſalomonis ſub illo nomīe intelligēdus ē deusipſe qui eſt magnus ſolomon .i. pacificus: qꝛ facit pacem⁊ concordiā in creaturis ꝑ cōnexionem partiū vniuerſiẜm ꝙ habet̉ Iob. .xxv. Qui facit cōcordiā in ſublimibusſuis. vn̄ dicūt ꝙ in toto illo libro agit̉ de deo ⁊ ſynagogaſub noīe ſalomonis ⁊ ſponſe ſeu amice ſicut doctores catholici dicūt ꝙ in eodē libro ſub p̄dictis nomībꝰ agit̉ decō iunctione chriſti ⁊ eccleſie. hoc ſuppoſito arguo ad ꝓpoſitū: quia in p̄dicta autoritate dicit̉ de matre ſalomonis. ſi igit̉ nomīe ſalomonis intelligendus eſt deus etiaꝫẜm ſenſum litteralē ẜm ip̄os: ergo oportet eos cōcedereꝙ deus habeat matrē: hoc aūt eſt impoſſibile ẜm naturādiuinā: ⁊ ſimiliter ẜm naturā angelicā: ergo talis naturaeſt natura hūana in qua cōuenit ſibi hr̄e matrē: etiā quianatura hūana eſt nobilior inter illas naturas que ſunt ꝑgenerationē: ⁊ ſic pꝫ incarnatio diuine ꝑſone. Sed ad hͦreſpondent aliqui iudei: dicentes ꝙ deus qui eſt magnꝰſalomon vocat hic eccleſiā iſrael matrē ad exprimendūmagnū amorē queꝫ habuit ad eam: aliqn̄ filiam: aliquādo ſororem: aliqn̄ matrē appellando. Sed cōtra hoc arguit̉: qꝛ vnus ſacre ſcripture paſſus obſcurus nō dꝫ exponi niſi ꝑ aliū locū clariorē eiuſdem ſcripture: nunqͣꝫ autēin ſcriptura veteris teſtamenti inuenit̉ ſil̓e ꝙ deus vocateccleſiā iſrael matrē: ſed bn̄ inuenit̉ ꝙ vocat eā ſponſamamicā filiā ⁊ hmōi: ẜm ꝙ dicit̉ Hiere. ij. Recordatꝰ ſumtui miſerās adoleſcentiā tuā ⁊ charitatem deſponſatiōistue qn̄ ſecuta es me in deſerto. et Hiere. xxxj. Reuerterevirgo iſrael ad ciuitates tuas vſqꝫquo delitijs diſſoluerisfilia vaga. ergo p̄dicta expoſitio nō eſt rationabilis. Iteꝫmater reſpectu filij habꝫ rationē principij: hoc aūt nullomodo poteſt dici de eccleſia reſpectu dei vel alicuius dignioris ⁊cͣ. ⁊ ſic remanet predicta noſtra expoſitio rationabilis et vera. Item ꝓbatur diuinitas ⁊ hūanitas xp̄i ꝑautoritatem Zach̓. ix. Exulta ſatis filia ſyon et iubila filia hieruſalē ecce rex tuus venit tibi iuſtus ⁊ ſaluator ip̄epauper aſcēdens ſuꝑ aſinā: ẜm doctores hebreoꝝ. iſta autoritas nō pōt exponi ad lr̄am niſi de meſſia. ꝑ hoc ꝙ dr̄hic. Pauꝑ ⁊ aſcēdens ſuꝑ aſinā. oſtendit̉ eius humanitas in qua ſicut pauꝑ cū homībꝰ cōuerſatꝰ ē. ꝑ hoc autēꝙ dr̄: Rex iuſtꝰ ⁊ ſaluator. on̄dit̉ in eo natura excellētiorꝑ quā poteſt ſaluare ⁊ regnare: qꝛ pauper inqͣꝫtum hmōieſt impotēs ad talia: ⁊ iō fuit in vnū ſimul diues et pauꝑ